0
ویژه نامه ها
پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

پیشکسوتان شهادت | به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام مصطفی قاسمی

شنبه، 14 ارديبهشت 1398
سال 1398، سال رونق تولید

سال 1398، سال رونق تولید

پنجشنبه، 1 فروردين 1398

فکر خود‌کشی عوامل درونی و بیرونی(قسمت دوم)

چکیده: خودکشی از جمله آفت‌های اجتماعی است که متأسفانه در سال‌های گذشته در ایران رشد قابل توجهی داشته است. نگاهی به عوامل درونی و بیرونی این پدیده شوم ما را به این نقطه میرساند که برای کنترل این عوامل باید کاری کرد در نگاره پیش رو به بررسی عامل درونی و بیرونی این پدیده می‌پردازیم.
فکر خود‌کشی عوامل درونی و بیرونی(قسمت دوم)
پدیده ای روی روان جامعه 
چکیده: خودکشی از جمله آفت‌های اجتماعی است که متأسفانه در سال‌های گذشته در ایران رشد قابل توجهی داشته است. نگاهی به عوامل درونی و بیرونی این پدیده شوم ما را به این نقطه میرساند که برای کنترل این عوامل باید کاری کرد در نگاره پیش رو به بررسی عامل درونی و بیرونی این پدیده می‌پردازیم.
تعداد کلمات 1400 زمان تقریبی مطالعه 7 دقیقه

 
خودکشی
نویسنده: عبدالصالح شمس‌اللهی

 
خودکشی یکی از آفات اجتماعی است که علاوه بر اینکه باعث نابودی انسان‌ها است، باعث تنش روحی در جامعه می‌شود. به طور میانگین یک خودکشی باعث ایجاد تنش روانی در هفت لایه خانوادگی و طایفه‌ای می‌شود؛ علاوه بر اینکه هر بار که خبر یک خودکشی منتشر می‌شود گزینه انتحار در ذهن‌های مستعد برای این مسئله هولناک قوی‌تر می‌گردد و همین باعث رشد آماری این جنایت خواهد شد. در قسمت اول بخش کوچکی از عوامل درونی این فاجعه مورد تحلیل قرار گرفت در ادامه بعضی از عوامل بیرونی اقدام به خودکشی مورد بررسی قرار خواد گرفت.
صادق هدایت که خود دو مرتبه اقدام به خودکشی کرده است و دست آخر با انتحار می‌میرد در آثار خود آنچنان فضای دنیا را تاریک و مأیوس کننده ترسیم می‌کند که گویی انسان برای انتحار آفریده شده است و هیچ راهی جز مرگِ خود خواسته ندارد.

ب: عوامل بیرونی
عوامل بیرونی درست مثل عوامل درونی در انتخاب انتحار به عنوان راه حل بحران تاثیر‌گذار است. در واقع همان‌طور که گذشت می‌توان عوامل درونی را تا حدود زیادی نشئات گرفته از عوامل بیرونی دانست؛ چرا که عوامل بیرونی مولد حالت، حس و اندیشه‌اند و  این‌ها مولد فعل.

در مورد عوامل بیرونی موارد زیادی را می‌شمرند؛ تا آنجا که بعضی از جامعه شناسان شصت عامل بیرونی را در لیست عوامل اقدام به خودکشی قرار می‌دهند. که بعضی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

تماس با مولد یأس
یأس از عوامل درونی است که فرد را به فکر خودکشی می اندازد؛ اما در میان اقدام کنندگان به خودکشی کسانی هستند که به حسب ظاهر نباید در شرایط یأس و ناامیدی قرار داشته باشند؛ چراکه هم زندگی مرفهی دارند و هم تمام مسیرها به رویشان باز است. در موارد زیادی این افراد به خاطر ارتباط با نوشته‌ها و یا افرادی که پمپاژ یأس و نا امیدی جزئی از دیالوگشان است روز به روز دنیا را سیاه‌تر می‌بینند و در آخر دست به خودکشی می‌زنند.
به طور میانگین یک خودکشی باعث ایجاد تنش روانی در هفت لایه خانوادگی و طایفه‌ای می‌شود؛ علاوه بر اینکه هر بار که خبر یک خودکشی منتشر می‌شود گزینه انتحار در ذهن‌های مستعد برای این مسئله هولناک قوی‌تر می‌گردد و همین باعث رشد آماری این جنایت خواهد شد
به عنوان مثال آثار صادق هدایت یکی از این مولدهای یأس است صادق هدایت که خود دو مرتبه اقدام به خودکشی کرده است و دست آخر با انتحار می‌میرد در آثار خود آنچنان فضای دنیا را تاریک و مأیوس کننده ترسیم می‌کند که گویی انسان برای انتحار آفریده شده است و هیچ راهی جز مرگِ خود خواسته ندارد. هدایت در جایی می‌نویسد:

در زندگی زخم‌هایی هست که مثل خوره روح را آهسته در انزوا می‌خورد و می‌تراشد. این دردها را نمی‌شود به کسی اظهار کرد.(1)

صادق هدایت در سال ۱۳۰۷ در رودخانه مارن (فرانسه) اقدام به خودکشی کرد، ولی سرنشینان یک قایق شخصی او را نجات دادند؛ درست در همین ایام که روح درگیر هدایت خودکشی را به عنوان گریزگاه از یک بحران عاطفی انتخاب کرده است اولین داستان‌هایش نوشته می‌شود و بعد از مدتی کوتاه نمایشنامه پروین دختر ساسان، زنده‌به‌گور و داستان کوتاه «مادلن» به بازار عرضه می‌گردد(2). آشنایان با آثار او تاثیر اندیشه انتحار را در آثار او منکر نمی‌شوند. از این رو کسانی که مدتی با آثاری مثل آثار هدایت مأنوس باشند روز به روز جهان را تاریک‌تر می‌بینند و همین نگاه تاریک آن‌ها را به خودکشی ترغیب می‌کند.

نکته جالب در روایات اهل بیت(ع) این است که امید بخشی به جامعه از شرایط کمال فقاهت فقیه شمرده شده است و امیرمؤمنان(ع) در این خصوص می‌فرماید:

 اَلفَقِیهُ کلُ الفَقِیهِ مَن لم یَقنَطِ النَّاسَ مِن رَحمَةِ اللهِ،ولم یُؤیِسهُم مِن رَوحِ اللهِ.(3)
ترجمه: فقیه به تمام معنا، کسی است که مردم را ازرحمت خدا نومید نگرداند و از فضل و بخشایش خدا مأیوسشان نسازد.


مأیوس سازی جامعه در منطق دینی به خاطر عوارض سنگینی که در بعد فردی و اجتماعی دارد به شدت مورد نهی قرار گرفته است تا آنجا که نبی مکرم اسلام(ص) در روایتی در مورد عذاب مأیوس کنندگان مردم میفرماید:

یَبعَثُ اللهُ المُقنِطِینَ یَومَ القِیَامَةِ مُغَلَّبَةً وُجُوهُهُم، یَعنِی غَلَبَةَ السَّوَادِ عَلَی البَیَاضِ.(4)
ترجمه: روز قیامت, خداوند نومید کنندگان را در حالی بر می‌انگیزد که سیاهی چهره‌شان بر سفیدی آن غالب است.


مشوق‌های فرایند ساز
یکی دیگر از عوامل بیرونی که مخصوصا در نسل جوان زمینه خودکشی را فراهم می‌کند مشوق‌هایی است که به طرق مختلف در جامعه وجود دارد و فرایندی را پیش روی فرد می‌گذارد که طی آن منجر به خودکشی می‌شود. به عنوان مثال در بعضی از بازی های دیجیتال مثل بازی نهنگ آبی کاربر با 50 مرحله به نقطه‌ای می‌رسد که بنا به اقتضای بازی باید به خود آسییی برساند که مرحله نهایی آن انتحار و خودکشی است.
چندی پیش کلیپی در فضای مجازی منتشر شد که در آن دو دختر نوجوان با خوشحالی و شادی در مورد اتفاقی تلخ صحبت می‌کنند؛ دو کاربر بازی نهنگ آبی که در مرحله آخر قرار است خودکشی کنند و دقایقی بعد جنازه دو دختر از بالای پل چمران در اصفهان به زمین می افتد. از این دست بازی ها و کلیپ‌ها در فضای مجازی زیاد است.

انسان‌ها ناخود آگاه از محیط پیرامونی و اشیاء و افرادی که با آن‌ها ارتباط دارند تاثیر عمیق می‌گیرند به همین دلیل در اسلام از ممانعت به عنوان یکی از ابزارهای تربیت اجتماعی استفاده شده است.

فضای اجتماعی
بالا گرفتن تب عشق و عاشقی نیز از دیگر عوامل بیرونی است که در مواردی با شکست مواجه می‌شود و برخی از کسانی که در دام آن گرفتار شده اند به خودکشی وادار می‌کند. به صورت طبیعی انسان در برهه‌ای از زندگی به عشق فکر می‌کند و اگر اصول روابط اجتماعی را بلد نباشد در دام هوسبازی کسانی می‌افتد که عشق را منحصر به بستر شبانه می‌بینند بسیاری از افراد بعد از مدتی خود را بازیچه دست این هوسبازان دیده و از طرفی سرمایه روحی و آبرویی خود را نیز بر باد رفته می‌بینند. این عشق ناکام از عوامل لینک به مواردی چون یأس، افسردگی و سرخوردگی است که افراد را به نقطه انتحار می‌رساند. خودکشی به علت عشق نافرجام در میان دختران رواج بیشتری از پسران دارد.

شاید همین تاثیر گذاری عمیق بر روان افراد است که باعث شده است تا شارع دستورات قاطعی را در مورد رابطه با نامحرم مطرح نماید به عنوان مثال امام صادق(ع) در مورد کنترل نگاه که دریچه ارتباط با نامحرم است می‌فرماید:

اِیّاکُم وَ النَّظرَه فَانَّها تَزرَع فی القَلبِ الشَهوَه وَ کَفى بِها لِصاحِبِها فِتنَه.(5)
ترجمه: از نگاه [ناپاک] بپرهیزید که چنین نگاهى تخم شهوت را در دل مى‌کارد و ‌همین براى فتنه‌ى صاحب آن دل بس است.


اعتیاد
اعتیاد مخصوصا به مخدرهای صنعتی و روانگردان‌ها پایه بسیاری از جنایت‌ها است که درصد کمی از انبوه این جنایت‌ها به خودکشی اختصاص پیدا می‌کند. سرخوردگی اجتماعی، ناتوانی از تغییر شرایط و سر در گمی در لذت جویی بیشتر، از جمله چیزهایی است که پایه آن را می‌توان در اعتیاد جستجو کرد. خودکشی به خاطر استفاده از روانگردن‌ها که دیگر تبدیل به بحران شده است و شبانه روزی نیست که خبر توهم پرواز یک معتاد در صفحه حوادث و یا شبکه های اجتماعی پخش نشود.

اعتیاد زمینه بسیاری از مشکلات جامعه را فراهم می‌کند که بالا رفتن آمار خودکشی یکی از این مشکلات است به همین دلیل پیامبر اکرم(ص) در حدیثی از کسانی که تن به اعتیاد می‌دهند اعلام برائت نموده، می‌فرماید:

 سَیَأتی زَمانٌ عَلى اُمَّتی یأکُلونَ شَیئا اسْمُهُ البَنجُ ، أنا بَریءٌ مِنهُم و هُم بَریئُونَ مِنّی.(6)
ترجمه:زمانى فرا مى‌رسد که امّت من چیزى به نام «بنگ» استفاده مى‌کنند؛ من از این گروه بیزارم و آنان از من دورند .


چه کنیم

اینکه ما به فکر به صفر رساندن این پدیده شوم باشیم عملا امکان پذیر نیست چرا که گستره اجتماعی آن به حدی است که هیچ فرد جریان و حتی حکومتی نمی‌تواند مدعی توان به صفر رساندن آن باشد؛ اما اگر در گام اول عوامل موثر بیرونی آن تحت مدیریت قرار بگیرد یقینا عوامل درونی تا حد زیادی کنترل می‌شود به عنوان مثال اگر رسانه ملی و رسانه‌های جمعی به جای دامن زدن به مسائلی مثل روابط آزاد اصول صحیح ارتباط را آموزش دهند تا حد زیادی جلوی حس سرخوردگی و شکستی که به واسطه شکست‌های عشقی در جامعه به وجود می آید گرفته می‌شود و یا اگر حوزه های علمیه با همکاری رسانه‌ها به باور سازی در حوزه معاد بپردازند و وجود پشتوانه قدرت‌مندی به اسم الله را به باور عمومی تبدیل کنند یأس و نا‌امیدی در سطح عمومی جامعه رخت بر‌می‌بندد؛ اما مشکل اینجاست که بسیاری از فعالان این عرصه به جای سرمایه‌گذاری بر روی مؤلفه‌های حقیقی به الگوهای ناکارمد غربی تمسک می‌کنند و گمان می‌کند با راهکارها غیر واقعی و سطحی جامعه شناسی و روانشناسی غرب می‌توانند جلوی پدیده‌هایی مثل خود کشی را بگیرند؛ حال آنکه این مؤلفه‌ها اگر کارآمدی لازم را داشت در همان غرب باید جواب می‌داد؛ در صورتی که آمار خودکشی در غرب و امریکا به حدی است که در بعضی از کشورها به عنوان قانون در آمده و فرد می‌تواند با مراجعه به مراکز مجاز درخواست خودکشی بدهد و مرگی به ظاهر بدون درد را تجربه نماید.
 
منابع
1. بوف کور، صادق هدایت.
2. هیلمن، سالشمار زندگی صادق هدایت
3. نهج البلاغه، حکمت 90
4. بحار الأنوار، ج 2، ص 55
5. تحف ‌العقول، ص ۳۰۵
6. مستدرک الوسائل ، ج 17 ، ص85  
ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 17 دی 1397
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 234
موارد بیشتر برای شما
چگونگی عذرخواهی صحیح
چگونگی عذرخواهی صحیح

چگونگی عذرخواهی صحیح

کارهای که یک سخنرانی عالی را خراب می کنند
کارهای که یک سخنرانی عالی را خراب می کنند

کارهای که یک سخنرانی عالی را خراب می کنند

نقش تربیتی مدارس (بخش دوم)
نقش تربیتی مدارس (بخش دوم)

نقش تربیتی مدارس (بخش دوم)

نقش تربیتی مدارس (بخش اول)
نقش تربیتی مدارس (بخش اول)

نقش تربیتی مدارس (بخش اول)

راه های ارائه جذاب و منحصربه‌فرد سخنرانی

راه های ارائه جذاب و منحصربه‌فرد سخنرانی

باکنترل لرزش صدا سخنرانی گیرایی داشته باشید
باکنترل لرزش صدا سخنرانی گیرایی داشته باشید

باکنترل لرزش صدا سخنرانی گیرایی داشته باشید

تقویت فن بیان و مهارت‌های ارتباطی کودکان
تقویت فن بیان و مهارت‌های ارتباطی کودکان

تقویت فن بیان و مهارت‌های ارتباطی کودکان

چهره های شاد، چهره های غمگین (سوره قیامت، بخش چهارم)
چهره های شاد، چهره های غمگین (سوره قیامت، بخش چهارم)

چهره های شاد، چهره های غمگین (سوره قیامت، بخش چهارم)

تربیت بدون تنبیه (بخش دوم)
تربیت بدون تنبیه (بخش دوم)

تربیت بدون تنبیه (بخش دوم)

فرزندان در خانواده پر جمعیت
فرزندان در خانواده پر جمعیت

فرزندان در خانواده پر جمعیت

ما بر تو می خوانیم (سوره قیامت، بخش سوم)
ما بر تو می خوانیم (سوره قیامت، بخش سوم)

ما بر تو می خوانیم (سوره قیامت، بخش سوم)

تربیت بدون تنبیه (بخش اول)
تربیت بدون تنبیه (بخش اول)

تربیت بدون تنبیه (بخش اول)

ثمرات فهم اجتماعی دین
ثمرات فهم اجتماعی دین

ثمرات فهم اجتماعی دین

اشتباهاتی که نباید در گفتگوهایتان مرتکب شوید

اشتباهاتی که نباید در گفتگوهایتان مرتکب شوید

در محیط کار حرف‌مان را به گوش بقیه برسانیم.
در محیط کار حرف‌مان را به گوش بقیه برسانیم.

در محیط کار حرف‌مان را به گوش بقیه برسانیم.

عباراتی که باعث می‌شود دیگران به شما اعتماد نکنند
عباراتی که باعث می‌شود دیگران به شما اعتماد نکنند

عباراتی که باعث می‌شود دیگران به شما اعتماد نکنند

یک کارت دعوت، یک مهمانی، به میزبانی خدا
یک کارت دعوت، یک مهمانی، به میزبانی خدا

یک کارت دعوت، یک مهمانی، به میزبانی خدا

باید و نبایدهای برقراری ارتباط موثر با دیگران
باید و نبایدهای برقراری ارتباط موثر با دیگران

باید و نبایدهای برقراری ارتباط موثر با دیگران

قرارگاه (سوره قیامت، بخش دوم)

قرارگاه (سوره قیامت، بخش دوم)

استراتژی‌هایی مفید درمان لکنت زبان کودک
استراتژی‌هایی مفید درمان لکنت زبان کودک

استراتژی‌هایی مفید درمان لکنت زبان کودک

برنامه آموزشی معلم
برنامه آموزشی معلم

برنامه آموزشی معلم