موج سواري
نويسنده : محمد حسن ساکي
نگاهي به فيلم سينمائي «کيش و مات» ساخته جمشيد حيدري
دوره دوم کار حيدري با تغيير مديريت ها در سينما آغاز مي شود. هنگامي که ميرسليم سکاندار معاونت سينمايي مي شود، اين طيف فيلمسازان بار ديگر فرصت پيدا مي کنند تا خودي نشان بدهند. در اين دوره حيدري سه فيلم ياغي، حماسه قهرمانان و گذرگاه را مي سازد. هر سه فيلم اکشن هايي معمولي هستند که از حضور ستارگان آن سال ها همچون جمشيد هاشم پور، فرامرز قريبيان و ابوالفضل پورعرب بهره مي برند. اين دوره کوتاه هم با دوم خرداد و تغيير در شيوه ها و نگرش ها به پايان مي رسد و باز تا سال ها خبري از جمشيد حيدري نيست.
جمشيد حيدري فيلمسازي موج سوار است که اتفاقاً فرکانس موج هايش با فرکانس سينماي فرهنگي همخوان نيست. به همين دليل هر بار که اين نوع سينما قدرت مي گيرد خبري از او نيست و باز هنگامي که سينماي عامه پسند رو مي آيد نام جمشيد حيدري را مي شنويم. سرانجام بعد از سکوتي نزديک به يک دهه جمشيد حيدري فيلم ضعيف گيس بريده را مي سازد که باز هم مهم ترين نکته اش بازي گلشيفته فراهاني در آن است. چرا که فراهاني به بازي در نقش هاي خوب و متفاوت کار با کارگردانان قوي مشهور بوده و هست. جمشيد حيدري که مي داند ديگر جايي براي اکشن هايش نيست اين بار در آخرين فيلمش به سراغ سينما کمدي مي رود.
کيش و مات داستان جواني بدشانس به نام بهروز (حميد گودرزي) است که از زور بدشانسي خودکشي مي کند، اما موفق نمي شود و بعد از بهبود بايد معالجات روان کاوي خود را زير نظر پريسا(الناز شاکردوست) پيگيري کند. پريسا که پايان نامه اش در گروي بهبود بهروز است سعي مي کند تا با صحنه سازي براي او خوش شانسي ايجاد کند، سرانجام دست به دامان نامزدش کامران مي شود تا براي او کاري در کارخانه پيدا کند. بهروز وارد کارخانه مي شود، اما کامران که از نامزدي اش هدف ديگري (رفتن به آمريکا) را جست و جو مي کند براي بهروز پاپوش درست مي کند تا با پول هاي وام کارخانه به خارج برود، اما اين بار با خوش شانسي بهروز موفق نمي شود و سرانجام همان اتفاقي مي افتد که انتظارش را داريد(عروسي!).
کيش و مات فيلمي است که تلاش دارد تا تمامي مولفه هاي يک فيلم پرفروش را حفظ کند. ترکيب بازيگران اين را به خوبي نشان مي دهد. حميد گودرزي، الناز شاکردوست و پوريا پورسرخ به عنوان بازيگران سينمايي امتحان پس داده در کنار بهنوش بختياري و علي صادقي بازيگران موفق طنزهاي تلويزيوني. به اين ها اضافه کنيد حضور کوتاه اکبر عبدي و احمد پورمخبر را در لحظات طنز .
فيلمنامه اوليه را حسين مثقالي نوشته که با همفکري پيمان قاسم خاني به دست خشايار الوند بازنويسي شده است. همين دست به دست شدن ها باعث شده تا يکدستي لحن فيلم به هم بخورد. به نظر مي رسد که فيلمنامه اوليه کم تر طنز بوده و بيشتر بار ملودرام داشته است، براي همين ماجراهايي مثل کارخانه و ارث و ... در فيلم حضور دارند، اما بعد از بازنويسي بار طنز زيادتر شده است. يکي ديگر از مصاديق اين دوپاره شدن ها حضور پر رنگ و بعد ناگهان رها شدن آدم ها است. بهنوش (بهنوش بختياري) که دوست و همراه هميشگي پريسا است، در ابتداي فيلم همه جا با اوست، اما از نيمه به بعد کاملاً غيب مي شود؛ يا هنگامي که ماجراهاي کارخانه شروع مي شود رابطه بهروز و پريسا رها مي شود. کلاً هنگامي که بهروز به کارخانه مي رود به طور ناگهاني نقش پريسا و ماجراي پايان نامه اش کم رنگ مي شود.
جاي ديگري که شاهد اين دوگانگي هستيم در تعادل بين ماجراهاي فانتزي و رئال است. کامران که چنان برنامه ريزي دقيق و آرسن لوپني کرده که مو لاي درزش نمي رود، ناگهان با اسلحه مي خواهد امضاي رئيس بانک را بگيرد. يا در جايي مي بينيم که اکبر عبدي به زور بوي زير بغل از متهم اعتراف مي گيرد، اما بعد مي بينيم که پريسا دارد حرف هاي غلوآميزي درباره شانس مي زند. اين دست به دست شدن فيلمنامه که با سهل انگاري در هنگام کارگرداني هم همراه شده است، باعث شده تا بخش هايي از فيلم خوب در بيايد و بخش هايي ديگر نامعلوم و گنگ.
بخش هايي رئال باشد و بخش هايي فانتزي. مثلاً بازي رئيس کارخانه بسيار جدي است و در برابرش بازي محمدرضا هدايتي و احمد پورمخبر بسيار هجوآميز. البته فيلم در لحظاتي شما را مي خنداند، بخصوص وقتي به خانه بهروز وارد مي شويم. در اين جا چون همه بازي ها و شوخي ها يکدست هستند، لحظات طنز قشنگي خلق مي شود و حتي ديالوگ هاي شيريني مثل : « تو توي خيابون سيبل پرنده هايي» و .. گفته مي شود که مي تواند تماشاگر را بخنداند.
به هرحال فيلم آش شله قلم کاري از همه چيز است که بعضي بخش هايش خام بوده و بعضي پخته و بعضي از موادش زياد بوده و بعضي کم. اين دست پخت کارگرداني است که سعي کرده تا با استفاده از بضاعت طنز اين سينما (چه در نويسندگان و چه در بازيگران) وارد اين حوزه شود، کارگرداني که زماني ادعا کرده بود اگر سينماي ايران چهار پايه داشته باشد او يکي از آن پايه ها است!
منبع: نشريه صنعت سينما ،شماره 85
/س
