![آه سحر آه سحر](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/6a62ed2d-7c00-489c-90e0-e209b30dac53.jpg)
![آه سحر آه سحر](/_WebsiteData/Article/ArticleImages/1/1388/Aban/02/0003180.jpg)
آه سحر
درود بىپايان بر حضرت بقيةالله الاعظم حجة بن الحسن المهدى، ارواحنافداه.
خدايا، ظهورش را نزديك فرما، و جهان را به نور قدومش روشن كن. و عدل مطلق را به دست او در سراسر گيتى حكمفرما ساز.
دعاها و زيارتهاى مربوط به ساحت مقدس امام زمان و صاحب اختيار عوالم امكان، بخش مهمى از فرهنگ شيعه را به خود اختصاص داده است. اين گستردگى منشأيى جز اين ندارد كه آن حضرت، خاتم اوصيا و اميد امتهاست. و با امامتى كه تاكنون دوازده قرن از آن مىگذرد، نمونهاى در انبيا و امامان گذشته است.
جمعآورى و تدوين ادعيه و زيارات مربوط به آن حضرت به صورتهاى مختلفى تاكنون انجام شده و دايره وسيعى دارد. در اين نوشته به چند نمونه مشهور آنها اشاره مىشود و با برداشتهاى موضوعى و تلخيصى كه از مضامين آنها شده، آشنايى بيشترى با محتواى اين دعاها پيدا خواهيم كرد.
لازم به تذكر است كه دعا براى وجود شريف امام زمان(علیه السّلام) در دعاهاى مخصوص به حضرت محدود نمىشود؛ بلكه در زيارات ائمه و اعمال شب و روز جمعه و حتى در دعاهاى نماز و غيره نيز به چشم مىخورد، كه در اين نوشته به آن موارد هم مراجعه شده است.
بخش اول
دعاهايى كه در مورد خود حضرت است
1. تعجيل فرج و ظهور حضرت
يارى مؤمنان و سركوب دشمنان توسط حضرت، درخواست چشم روشنى براى معصومين و ذريه آنها و نيز شيعيان، از خداوند كه اشاره به ظهور و فرج است؛ احياى دين و سنت و درستى تغيير يافتههاى قرآن و بازگرداندن احكام تغيير داده شده توسط حضرت، ظاهر شدن نور حضرت و برطرف شدن بدعتها و باطلها.
گسترش عدل و داد به دست حضرت پس از شيوع ظلم و جور، ايجاد رعب و سيطره براى حضرت پس از ظهور، نشر علم و پاكسازى جهان از ضلالتها توسط حضرت، برطرف شدن تمامى مشكلات و غمهاى مؤمنان توسط حضرت، استقرار امنيت در همه جا توسط حضرت، هدايت تمامى بندگان به آن حضرت، جمع و يگانگى احزاب و فرقههاى مختلف توسط حضرت و...
2. دعا براى سلامتى حضرت
در اين سلامها اشاره شده كه تحيتى از جانب خود انسان و نيز درخواست از خداوند است كه سلام جميع مؤمنين و مؤمنات از شرق و غرب عالم را به او برساند، حفظ حضرت از هر طرف و از هر جهت، حفظ پيامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و ائمه(علیهم السّلام) به آن حضرت و درباره آن حضرت، دعا براى طول عمر و زينت زمين به بقاء حضرت به عبارات مختلف.
صلواتهايى كه در ادعيه و زيارات نسبت به حضرت آمده به انواع و اقسام و عبارات مختلف است و اكثرا همواره با صلوات بر پيامبر(ص) ديگر معصومين(علیهم السّلام) آمده است.
دعاهايى كه در ارتباط غيرمستقيم با حضرت است
1. دعا براى دوستان و ياوران و خدام آن حضرت
2. دعاهاى شخصى كه در رابطه با حضرت براى خود دعا مىنماييم
از اعوان و انصار و ياران و ملازمان و محافظان و تابعين و دوستان و خونخواهان و خالصان و پيشروان در اداى اوامر حضرت و راضى و تسليم بودن نسبت به آن حضرت، از منتظران ظهور و فرج حضرت بودن، محشور گشتن در زمره آن حضرت و زير پرچم حضرت، در قيامت از ياران حضرت بودن، توفيق اداى حقوق آن حضرت، درك ظهور و زمان پس از ظهور حضرت و بازگشت و زنده شدن در صورت مرگ قبل از ظهور.
خداوند رأفت و رحمت و دعاهاى خير حضرت را به ما برساند، نماز ما را بخاطر او قبول كند، دعاى ما را به او مستجاب فرمايد، گناهان ما را به او ببخشد، رضايت او را بر ما منّت نهد، ما را به او ببخشد، رضايت او را بر ما منّت نهد، ما اجتهاد در طاعت او داشته باشيم و اجتناب از معصيت او كنيم.
برآوردن حوايج بخاطر او، توفيق زيارت حضرت به انواع آن و با عبارات مختلف، ثبات در متابعت حضرت و يقين در زمان غيبت بر وجود آن حضرت و مسأله ظهور، گرفته نشدن ياد او از ما، توفيق دعا براى حضرت، برطرف شدن شك و شبهه، دفع بلا از ما بخاطر آن حضرت.
آنچه آل محمد(ص) را خوش آيد و آنچه دشمنانشان از آن حذر كنند از ما ببينند، خداوند ما را به محبت او منتفع سازد، دعا براى عود به زيارت حضرت، دورى از شكّ و شبهه در مورد حضرت و داشتن خلوص، دورى از كسالت و بيكارى، سلامتى در امتحان الهى، نرمى و خضوع باطنى براى ولى امر خداوند، صبر در زمان غيبت و عجله نداشتن در امر ظهور.
3. دعا عليه دشمنان حضرت
در ادعيه و زيارات مربوط به حضرت مضامين ديگرى نيز آمده كه به آنها اشاره مىشود:
1. شكواى دل با خداوند و امام زمان(علیه السّلام) از دشواريهاى زمانه و طولانى شدن غيبت و استغاثه به آنها، كه اكثرا با مضامين بالا و بصورت خطابى است، و گاهى كلماتى از قبيل «الغوث» و «ادركنى» و «العجل» آمده است.
2. بيان فضائل و خصائص مظلوميت اهلبيت(علیهم السّلام) و بخصوص امامزمان(علیه السّلام) .
3. شهادت به اعتقادات درباره حضرت؛ از قبيل طول عمر حضرت و رجعت و عدل جهانى كه به دست او تحقق مىيابد.
4. تجديد بيعت و اعلام آمادگى براى جانفشانى و اطاعت از اوامر آن حضرت.
بخش دوم
1. دعاى ندبه
اين دعا گر چه مربوط به امام زمان(علیه السّلام) است، ولى مىتوان گفت يك دور عقايد تشيع در آن آمده است.
در اين دعا ابتدا توحيد و سپس نبوت انبياء(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و پيامبر و بعد مسأله وصايت اميرالمؤمنين، عليهالسلام، و فتنههاى پس از پيامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) آمده و پس از اشارهاى به ائمه(علیهم السّلام) موضوع امام زمان(علیه السّلام) آورده شده و درباره غيبت و ديگر جوانب مربوط به آن حضرت در قالب شكواى دل خطاب به حضرت آمده است و در آخر هم دعاهايى بسيار مختصر و جامع آمده است.1
2. دعاى عهد
هر كس چهل روز صبح هنگام، دعاى عهد را بخواند از ياران قائم ما است و اگر قبل از ظهور آن حضرت از دنيا برود خداوند او را در زمان ظهور از قبر بيرون مىآورد كه در خدمت حضرت باشد. خداوند به هر كلمهاى از اين دعا هزار حسنه عطا فرمايد و هزار گناه محو مىنمايد.
دعاى عهد ابتدا خداوند را به اسامى و صفات مىخواند و بعد صلوات بر امام زمان(علیه السّلام) است. سپس دعاهايى در مورد آن حضرت و فرج او و نيز حضور ما در زمان حضرت و ديدار روى حضرت دارد.2
3. زيارت آل ياسين
هر گاه خواستيد به ما توجه پيدا كنيد همانگونه كه خداوند فرمود بگوييد: سلام على آل ياسين...
اين زيارت بسيار معتبر و پرمحتوى است و مىتوان گفت: خلاصهاى از عقيده هر شيعه در زمان غيبت است و آنچه يك شيعه بايد در زمان غيبت بداند در آن آمده است.
در اين زيارت ابتدا سلامهاى متعددى با مضامين بالا، خطاب به امام زمان(علیه السّلام) آمده و سپس حضرت را براى عقايد قلبى خود از اقرار به ائمه(علیهم السّلام) و ديگر عقايد تشيع شاهد مىگيرد.
در دعاى بعد از زيارت آلياسين هم پس از صلوات بر پيامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) دعاهايى در مورد دعا كننده دارد و بعد صلوات بر حضرت حجت(علیه السّلام) با القاب مخصوص است و بعد دعاهايى در مورد حفظ و فرج و تأييد و ظهور حضرت و درباره شيعيان آمده است.3
4. زيارت حضرت در حرم سامرا
هنگامى كه از زيارت دو امام در سامرا فارغ شدى بر در حرم امام زمان(علیه السّلام) بايست و بگو: السلام عليك يا خليفةالله و... سپس بر در سرداب غيبت بين دو درب بايست در حالى كه...
اين زيارت ابتدا سلامهاى متعددى با مضامينى بسيار سنگين دارد كه حاوى فضائل و خصايص حضرت و پارهاى از اعتقادات شيعه است و بعد شهادت به جوانب مختلف حضرت و مطالبى در مورد ظهور و بعد از ظهور خطاب به آن حضرت است و در آخر صلوات بر پيامبر(ص) و آل آن حضرت و دعا براى تعجيل فرج به چند شكل و براى يارى خداوند بوسيله حضرت و احياى دين توسط حضرت و ايجاد امنيت توسط حضرت و برپايى عدل و برطرف شدن ظلم توسط حضرت است و به صلوات ختم مىشود.4
5. زيارت امام زمان، عليهالسلام، در سرداب مقدس
اين زيارت هم سلامهايى بسيار جامع و كامل دارد كه غير از معصوم، عليهالسلام، ديگرى نمىتواند آن كلمات را بيان فرمايد و در آخر حضرت را بر عقايد قلبى خود شاهد مىگيرد و دعايى كوتاه در آخر دارد، و پس از آن نماز و صلواتى با عباراتى سنگين براى حضرت آمده است.5
6. صلوات بر امام زمان
7. زيارت حضرت پس از نماز صبح
8. دعا در زمان غيبت
در اين دعا ابتدا شكايت به خداوند از زمان غيبت آمده و پس از صلوات دعا براى فرج و استغاثه به پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين، عليهالسلام، و بعد استغاثه به امام زمان(علیه السّلام) است.8
9. زيارت امام زمان، عليهالسلام، در روز جمعه
اين زيارت ابتدا سلامهايى است متعدد كه همه حاوى صفات و خصايص و فضايل حضرت و گاهى حاوى دعاى براى فرج و ديگر جوانب حضرت است و سپس ذكر صلوات آمده و دعا براى خود كه از منتظران و ياران و شهيدان و دوستان حضرت باشيم. بعد از آن خطاب به حضرت درد دل و شكوايى دارد.9 10. دعا براى حضرت در شب نيمه شعبان
10 دعايى است كه در شب نيمه شعبان خوانده مىشود.
در اين دعا خداوند را بحق مولود نيمه شعبان قسم مىدهد و القاب و فضايل حضرت و بعد صلوات بر حضرت آمده و دعا براى حضور در ظهور حضرت و از ياران آن حضرت بودن و در آخر صلوات بر ايشان و لعن بر دشمنان ايشان ذكر شده است.11. دعا براى امام زمان، عليهالسلام، در روز جمعه
12. دعا براى امام زمان، عليهالسلام، در سرداب مقدس
13. دعا براى امام زمان، عليهالسلام، در زمان غيبت
در ابتداى اين دعا جمله «اللهم عرّفنى نفسك...» آمده و سپس به پيامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و ائمه(علیهم السّلام) شهادت داده و بعد دعا براى سلامتى امام زمان(علیه السّلام) و دعا براى طول عمر حضرت است و در همه اينها معارف بالايى درباره آن حضرت آورده است.
سپس دعا براى خودمان از قبيل يقين و حالت انتظار و تسليم در مقابل حضرت و از ياران حضرت بودن آمده است. بعد از آن دعا براى فرج و لعن بر دشمنان حضرت و دعا براى بعد از ظهور حضرت و صلوات بر ائمه(علیهم السّلام) و سپس شكايت از زمان و دعا عليه دشمنان حضرت و نيز تحقق يافتن تمام خوبيها توسط حضرت آمده است.13
اميد است اين مختصر انس دلهايى باشد كه در عصر غيبت، انيسى جز مولايشان براى دل خود ندارند و با آنچه بعنوان خطاب با حضرت ولى عصر(علیه السّلام) بر زبان مىآورند، از اعماق وجود آن محبوب دلها را دعا كنند و از دور و نزديك سلامش نمايند و بر او درود فرستند.
پي نوشت :
1 .ر.ك: كتاب محمد بن حسين بن سفيان بزوفرى (خطى)؛ المزار القديم، راوندى (م 573 ق.)؛ المزار الكبير، محمدبن مشهدى (م قرن 6)؛ جمالالاسبوع، سيد بن طاووس، ص553؛ الاقبال بالاعمال، سيد بن طاووس، ص295، ب87، دعا بعد صلاة عيد الفطر؛ مصباحالزائر، سيد بن طاووس، ص446، اعمال سرداب؛ بحارالانوار، محمدباقر مجلسى، ج102، ص111؛ زادالمعاد، محمدباقر مجلسى، ب11، زيارت صاحبالزمان(علیه السّلام)؛ تحيةالزائر، حسين بن محمدتقى نورى (ميرزاى نورى)؛ مفاتيحالجنان، شيخ عباس قمى، ص534؛ المراقبات، ميرزا جواد آقا تبريزى، ص186، ف13، فى مراقبات عيد الفطر.
2 .ر.ك: مصباحالزائر، سيد بن طاووس، ص235، 236؛ بحارالانوار، ج53، ص95، ح111؛ ج102، ص111؛ مفاتيحالجنان، ص539 ـ 540.
3 .ر.ك: الاحتجاج، طبرسى، ج2، ص316 ـ 318؛بحارالانوار، ج53، ص171، ح57؛ ج94، ص3؛ ج102،ص81، ح1؛مفاتيحالجنان، ص523ـ525.
4 .ر.ك: المزار الكبير، ابن مشهدى، ص194 ـ 196؛ مزار شهيد، ص62 ـ 63؛ بحارالانوار، ج102، ص116 ـ 118؛ مفاتيحالجنان، ص526 ـ 529.
5 .ر.ك: المزار الكبير، ابن مشهدى، ص196؛ مزار شهيد، ص64 ـ 65؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص101 ـ 109؛ مفاتيحالجنان، ص529 ـ 531.
6 .ر.ك: مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص102؛ مفاتيحالجنان، ص531.
7 .ر.ك: مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص110؛ مفاتيحالجنان، ص538 ـ 539.
8 .ر.ك: المزار الكبير، محمد ابن مشهدى، ص196؛ مزار شهيد، ص64، 65؛ بحارالانوار، ج102، ص119؛ مفاتيحالجنان، ص531 ـ 532، شبيه آن در ص115 ـ 116، و نيز دعاى بعد از نماز امام زمان(علیه السّلام) در بحارالانوار، ج91، ص190، و مفاتيح الجنان، ص45 ـ 46.
9 .ر.ك: بحارالانوار، ج102، ص215؛ مفاتيحالجنان، ص59 ـ 60.
10.ر.ك: الاقبال بالاعمال، سيد بن طاووس، ص705 ـ 706؛ مفاتيحالجنان، ص59 ـ 60.
11.ر.ك: الغيبة، شيخ طوسى، ص177؛ جمالالاسبوع، سيدبن طاووس، ص494 ـ 504؛ بحارالانوار، ج52، ص17 ـ 22، ج94، ص181؛ مفاتيحالجنان، ص51 ـ 53.
12.ر.ك: المصباح، كفعمى، ص548؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص226، 227؛ جمالالاسبوع، سيد بن طاووس، ص506 ـ 511؛ بحارالانوار، ج95، ص330، ح4؛ ج102، ص111؛ بحارالانوار، ج95، ص332، ح5؛ مفاتيحالجنان، ص541 ـ 543.
13.ر.ك: كمالالدين، شيخ صدوق، ج2، ص190؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص220 ـ 223؛ جمالالاسبوع، سيد بن طاووس، ص521 ـ 529؛ بحارالانوار، ج53، ص187، ح18؛ ج5، ص327، ح3؛ ج102، ص89؛ مفاتيحالجنان، ص588 ـ 591.
/س