0
ویژه نامه ها

ویژه نامه تمنای عارفانه (12)

دنیا و آخرت خوب خواسته اهل ایمان

علی(علیه‌­السلام) در وصف متقین فرمودند:« وقتى به آیه‏‌اى برسند که تشویقى در آن است، با شوق و طمع بهشت به آن روى آورند، و با جان پر شوق در آن خیره شوند، و گمان مى‏‌برند که نعمت‏‌هاى بهشت برابر دیدگانشان قرار دارد،و هر گاه به آیه‏‌اى مى‏‌رسند که ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن مى‌‏سپارند، و گویا صداى بر هم خوردن شعله‏‌هاى آتش، در گوششان طنین افکن است.
دنیا و آخرت خوب خواسته اهل ایمان
قرآن کتاب هدایت است و برای هدایت از شیوه‌­های مختلفی استفاده نموده که از جمله آنها «تبشیر و تنذیر» است:« إِنَّا أَرْسَلْناکَ بِالْحَقِّ بَشیراً وَ نَذیراً؛[1] ما تو را به حق، براى بشارت و بیم دادن (مردم جهان) فرستادیم.»
 
آیات قرآن کریم بشارت اهل ایمان به بهشت و انذار گناهکاران از جهنم و عذاب الهی را بیان کرده است. آنان که این کتاب هدایت را به عنوان «کلام­‌الله» و «قول‌صادق» پذیرفته‌­اند در خوف و رجا به سر می‌­برند، به وعده­‌های کریمانه خداوند به مؤمنان امید دارند و از آنچه در وصف جهنم و عذاب گناهکاران بیان شده، ترسانند، لذا از خدا می‌­خواهند آنان را از جهنم نجات داده از عذاب ایمن بدارد.
 
اولین آیه­‌ای که به این موضوع پرداخته، این دعای مومنان حج­‌گزار است:« رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ؛[2]پروردگارا! به ما در دنیا (نیکى) عطا کن! و در آخرت نیز (نیکى) مرحمت فرما! و ما را از عذابِ آتش نگاه دار!» این در حالی است که در همان سرزمین کسانی فقط به فکر بهره دنیایی هستند و این چنین از آخرت بی‌­بهره می‌­مانند.
 
در آیات دیگری هم این تقسیم‌­بندی ذکر شده است، از جمله در سوره اسراء انسان‌­ها به دو گروه دنیاطلب و آخرت­‌گرا تقسیم شده­‌اند. درباره دنیاطلبی می‌­فرماید: «مَنْ کانَ یُریدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فیها ما نَشاءُ لِمَنْ نُریدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ یَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً؛[3] آن کس که (تنها) زندگى زودگذر (دنیا) را مى‏‌طلبد، آن مقدار از آن را که بخواهیم- و به هر کس اراده کنیم- مى‏‌دهیم سپس دوزخ را براى او قرار خواهیم داد، که در آتش سوزانش مى‌‏سوزد در حالى که نکوهیده و رانده (درگاه خدا) است.» این آیه بیان می­‌کند که علاوه بر آتش جهنم، فشار روحی هم وجود دارد. «مذموم» یعنی سرزنش هم می‌­شوند. در آیات دیگر این سرزنش‌­ها تشریح شده است. از جهنمی‌­ها می­‌پرسند: مگر خداوند برای شما پیامبر نفرستاد؟ مگر راه را به شما نشان نداد؟ مگر آیات الهی را نفهمیدید؟ همه این آیات برای آن است که ما فرصت­‌ها را از دست ندهیم و به فکر زندگی واقعی خود در قیامت باشیم.
 
علی(علیه‌­السلام) دنیا را معبری می­‌داند که باید در آن به فکر مقصد بود:«ای مردم! دنیا گذرگاه است و اخرت خانه همیشگی شما، پس از گذرگاه خویش برای سرمنزل جاودانه­‌تان توشه بردارید. پیش از آنکه بدنهایتان را از دنیا خارج کنند، دلتان را خارج کنید. شما را در دنیا آزموده‌­اند، اما برای دنیای دیگر خلق شده‌اید.کسی که بمیرد مردم می­‌گویند: چه باقی گذاشت، ولی فرشتگان می­‌گویند: چه پیش فرستاد؟ خدا پدرانتان را بیامرزد مقدرای از ثروت را از پیش بفرستید تا نزد خدا پس‌­انداز شود و همه آن را برای ورثه نگذارید که باید پاسخ­گوی آن باشید.»[4]
 

برترین توشه

اگر بنا است برای زندگی جاودانه خود توشه برداریم چه چیز باید برداشت؟ علی(علیه‌­السلام) پس از بازگشت از صفین در ورودی کوفه با یاران خود به قبرستان تشریف بردند و با اهل قبور چنین سخن گفتند:« اى ساکنان خانه‏‌هاى وحشت زا، و محلّه‌‏هاى خالى و گروهاى تاریک، اى خفتگان در خاک، اى غریبان، اى تنها شدگان، اى وحشت زدگان، شما پیش از ما رفتید و ما در پى شما روانیم، و به شما خواهیم رسید. امّا خانه‏‌هایتان! دیگران در آن سکونت گزیدند؛ و امّا زنانتان! با دیگران ازدواج کردند، و امّا اموال شما! در میان دیگران تقسیم شد! این خبرى است که ما داریم، حال شما چه خبر دارید؟  بدانید که اگر اجازه سخن گفتن داشتند، شما را خبر مى‏‌دادند که: بهترین توشه، تقوا است.»
 

ترس از جهنم چرا؟

مؤمنان حقیقی که به قرآن ایمان دارندوقتی توصیفات جهنم را در آن می­‌خوانند ترس وجود آنان را گرفته، از خدا درخواست نجات از آن را دارند. علی(علیه‌­السلام) در وصف متقین فرمودند:« وقتى به آیه‌‏اى برسند که تشویقى در آن است، با شوق و طمع بهشت به آن روى آورند، و با جان پر شوق در آن خیره شوند، و گمان مى‏‌برند که نعمت‏‌هاى بهشت برابر دیدگانشان قرار دارد،و هر گاه به آیه‏‌اى مى‏‌رسند که ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن مى‌‏سپارند، و گویا صداى بر هم خوردن شعله‌‏هاى آتش، در گوششان طنین افکن است ، پس قامت به شکل رکوع خم کرده، پیشانى و دست و پا بر خاک مالیده، و از خدا آزادى خود را از آتش جهنّم مى‌‏طلبند.»[5]
 
آیات مربوط به جهنم آنقدر زیاد است که بررسی آنان در ای مجال نمی‌­گنجد، به ناچار برخی از آن‌ها را مورد اشاره قرار می­‌دهیم، اما تذکر این نکته لازم است که اگر حتی احتمال هم بدهد که شاید این حرف‌ها راست باشد، به حکم عقل باید احتیاط بکند، هم‌چنان­‌که در دنیا برای دفع خطر احتمالی هرچند ضعیف باشد، تلاش می­‌کنیم، به حکم عقل باید نسبت به آیات تهدیدآمیز که خدا فرستاده توجه کنیم و خود را آماده سازیم.
 

دست و پاها در زنجیر

در جهنم آزادی وجود ندارد، اگرچه راهی برای فرار نیست، اما یکی از عذاب­‌ها غل و زنجیر بر دست و پا است، زنجیری که بنابر روایات اگر یک حلقه آن را بین زمین و آسمان این عالم بگیرند همه را ذوب می‌­کند. توجه دارید همان­‌گونه که ظرفیت رحم مادر با خارج از آن متفاوت است، ظرفیت عالم ماده و قیامت هم با دنیا متفاوت است و از آنجا که جهنم نتیجه قهر بی‌­انتهای خداوند است، از حد درک ما خارج است و قابل قیاس با عذاب­‌های دنیایی نیست. قرآن کریم درباره کسانی­‌که آیات الهی را تکذیب می­‌کنند می­‌فرماید:« إِذِ الْأَغْلالُ فی‏ أَعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ یُسْحَبُونَ؛[6] در آن هنگام که غل و زنجیرها بر گردن آنان قرار گرفته و آنها را مى‏‌کشند.»
 
درباره اصحاب الشمال نیز می‌­فرماید:« خُذُوهُ فَغُلُّوهُ* ثُمَّ الْجَحِیمَ صَلُّوهُ* ثُمَّ فِی سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُکُوهُ؛[7] او را بگیرید و در بند و زنجیرش کنید! سپس او را در دوزخ بیفکنید!بعد او را به زنجیرى که هفتاد ذرع است ببندید!»
 

احاطه آتش

جهنم مظهر قهر و غلبه خداوند علیه کسانی است که در این دنیا به آیات الهی توجه نداشتند. در آیات متعددی می­‌فرماید جهنمیان از آسمان و زمین در احاطه آتش هستند:« لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذلِکَ یُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبادَهُ یا عِبادِ فَاتَّقُونِ؛[8]براى آنان از بالاى سرشان سایبان‌هایى از آتش، و در زیر پایشان نیز سایبان‌هایى از آتش است این چیزى است که خداوند با آن بندگانش را مى‏‌ترساند! اى بندگان من! از نافرمانى من بپرهیزید!»
 
در آیه دیگری فرمود:« وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحیطَةٌ بِالْکافِرینَ؛[9] و جهنم، کافران را احاطه کرده است!»
 

لباس جهنمی­‌ها

در جهنم همه چیز برای عذاب مهیا است، از جمله لباس­ اهل جهنم که در آیات به آنها اشاره شده است:« سَرابِیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى‏ وُجُوهَهُمُ النَّارُ؛[10]لباس‌هایشان از قطران [ماده چسبنده بد بوى قابل اشتعال‏] است و صورت‌هایشان را آتش مى‏‌پوشاند.»
 
در آیه دیگری فرمود:« قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِیابٌ مِنْ نارٍ یُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِیمُ*یُصْهَرُ بِهِ ما فِی بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ؛[11] لباس‌هایى از آتش براى آن‌ها بریده شده، و مایع سوزان و جوشان بر سرشان ریخته مى‏‌شود، آن چنان که هم درونشان با آن آب مى‏‌شود، و هم پوست‌هایشان.»
 

غذاهای نفرت­‌انگیز

از آنجا که اهل جهنم زنده­‌اند به آب و غذا نیاز دارند، به همین جهت خداوند برای جهنمی­‌ها آب و غذا تهیه دیده است، اما همه چیز نفرت‌­انگیز، مخالف طبع و گلوگیر است:« وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلیماً؛[12]و غذایى گلوگیر، و عذابى دردناک.»
 
هم­چنین در وصف غذای جهنمی‌­ها چنین می­‌فرماید:« تُسْقى‏ مِنْ عَیْنٍ آنِیَةٍ*لَیْسَ لَهُمْ طَعامٌ إِلاَّ مِنْ ضَرِیعٍ* لایُسْمِنُ وَ لایُغْنِی مِنْ جُوعٍ؛[13]از چشم‌ه‏اى بسیار داغ به آنان مى‏‌نوشانند،غذایى جز از ضَریع [خار خشک تلخ و بدبو] ندارند،غذایى که نه آن‌ها را فربه مى‏‌کند و نه از گرسنگى مى‏‌رهاند!»
 
در آیه‌ای دیگر می‌­فرماید:« إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ*طَعامُ الْأَثِیمِ*کَالْمُهْلِ یَغْلِی فِی الْبُطُونِ؛[14]مسلّماً درخت زقّوم،غذاى گنه‌کاران است، همانند فلز گداخته در شکم‌ها مى‏‌جوشد.»
 
خدای متعال همه این‌ها را از باب لطف برای انسان بیان کرده و شایسته است ما نیز با تبعیت از رسولان الهی(علیهم­‌السلام) خود را از عذاب خوار کننده قیامت برهانیم.


پی‌نوشت:
[1]. بقره،119.
[2]. بقره،201.
[3]. اسراء،18.
[4]. نهج البلاغه، خطبه 203.
[5]. نهج البلاغه، خطبه193.
[6]. غافر؛71.
[7]. حاقه،30-32.
[8]. زمر،16.
[9]. توبه،49.
[10]. ابراهیم،50.
[11]. حج،19و20.
[12]. مزمل،13.
[13]. غاشیه،5-7.
[14]. دخان،43-45.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
به زودی پیش‌فروش یکساله ۷۵ هزار خودرو آغاز می شود / تحویل ۲۲ هزار خودرو از هفته آینده
به زودی پیش‌فروش یکساله ۷۵ هزار خودرو آغاز می شود / تحویل ۲۲ هزار خودرو از هفته آینده

به زودی پیش‌فروش یکساله ۷۵ هزار خودرو آغاز می شود / تحویل ۲۲ هزار خودرو از هفته آینده

گفت و گوی تلفنی رئیس جمهور با وزرای بهداشت و آموزش و پرورش
گفت و گوی تلفنی رئیس جمهور با وزرای بهداشت و آموزش و پرورش

گفت و گوی تلفنی رئیس جمهور با وزرای بهداشت و آموزش و پرورش

سازمان ملل قتل سیاه پوست آمریکایی توسط پلیس را محکوم کرد
سازمان ملل قتل سیاه پوست آمریکایی توسط پلیس را محکوم کرد

سازمان ملل قتل سیاه پوست آمریکایی توسط پلیس را محکوم کرد

کرونا در ایران| ۲۸۱۹ ابتلای جدید کرونا در کشور/ ۸ استان در وضعیت هشدار
کرونا در ایران| ۲۸۱۹ ابتلای جدید کرونا در کشور/ ۸ استان در وضعیت هشدار

کرونا در ایران| ۲۸۱۹ ابتلای جدید کرونا در کشور/ ۸ استان در وضعیت هشدار

دانستنی های مهم در رابطه با فلج اطفال
دانستنی های مهم در رابطه با فلج اطفال

دانستنی های مهم در رابطه با فلج اطفال

رفلاکس اسید معده در نوزادان
رفلاکس اسید معده در نوزادان

رفلاکس اسید معده در نوزادان

تب نوزاد،علائم و درمان آن
تب نوزاد،علائم و درمان آن

تب نوزاد،علائم و درمان آن

منطقه حفاظت شده خائیزدر وضعیت فوق العاده / مدیریت بحران کشور وارد عمل شد
منطقه حفاظت شده خائیزدر وضعیت فوق العاده / مدیریت بحران کشور وارد عمل شد

منطقه حفاظت شده خائیزدر وضعیت فوق العاده / مدیریت بحران کشور وارد عمل شد

دانستنی های مهم در رابطه با کولیک نوزادان
دانستنی های مهم در رابطه با کولیک نوزادان

دانستنی های مهم در رابطه با کولیک نوزادان

بیمه بیکاری ایام کرونایی اسفند ماه هفته آینده واریز می‌شود
بیمه بیکاری ایام کرونایی اسفند ماه هفته آینده واریز می‌شود

بیمه بیکاری ایام کرونایی اسفند ماه هفته آینده واریز می‌شود

معترضان خشمگین از سراسر آمریکا به خیابان‌ها آمدند/ فراخواندن گارد ملی / آغاز شلیک مستقیم پلیس به معترضان
معترضان خشمگین از سراسر آمریکا به خیابان‌ها آمدند/ فراخواندن گارد ملی / آغاز شلیک مستقیم پلیس به معترضان

معترضان خشمگین از سراسر آمریکا به خیابان‌ها آمدند/ فراخواندن گارد ملی / آغاز شلیک مستقیم پلیس به معترضان

وجوب امر به معروف و نهی از منکر
وجوب امر به معروف و نهی از منکر

وجوب امر به معروف و نهی از منکر

ربا یکی از منکرات بزرگ
ربا یکی از منکرات بزرگ

ربا یکی از منکرات بزرگ

ربا جزو محرمات الهی
ربا جزو محرمات الهی

ربا جزو محرمات الهی

جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در گفتار عالمان و فقیهان
جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در گفتار عالمان و فقیهان

جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در گفتار عالمان و فقیهان

برخی مصادیق منکر
برخی مصادیق منکر

برخی مصادیق منکر

وضع بانک ها در جمهوری اسلامی
وضع بانک ها در جمهوری اسلامی

وضع بانک ها در جمهوری اسلامی

بانکداری غیر ربوی اسلامی
بانکداری غیر ربوی اسلامی

بانکداری غیر ربوی اسلامی

همتی: بانک مرکزی نقدینگی را کنترل می‌کند/ ادغام دو بانک حکمت و مهر اقتصاد در سپه
همتی: بانک مرکزی نقدینگی را کنترل می‌کند/ ادغام دو بانک حکمت و مهر اقتصاد در سپه

همتی: بانک مرکزی نقدینگی را کنترل می‌کند/ ادغام دو بانک حکمت و مهر اقتصاد در سپه

شهادت 3 مرزبان در درگیری با اشرار در سردشت
شهادت 3 مرزبان در درگیری با اشرار در سردشت

شهادت 3 مرزبان در درگیری با اشرار در سردشت

آشنایی با علل ایجاد سوراخ کمر در نوزادان
آشنایی با علل ایجاد سوراخ کمر در نوزادان

آشنایی با علل ایجاد سوراخ کمر در نوزادان