ولي فقيه و اداره ي نظام حکومتي

ولايت فقيه در اداره نظام حکومتي همانند منصب قضا و سمت مرجعيت وي ، از طرف شارع مقدس تعيين شده است و پذيرش مردم در مرحله اثبات مؤثر است ، نه در اصل ثبوت . يعني همان طور که فقيه جامع شرايط افتا، داراي سمت فتوا دادن است ، خواه کسي مرجعيت او را بپذيرد و خواه نپذيرد و تنها تفاوت آن است که اگر مورد قبول امت قرار گرفت، عنوان اضافي مرجعيت او به فعليت مي رسد و آثار عيني را به همراه دارد، و گرنه در بوته قوه مي ماند و هيچ اثر خارجي به دنبال ندارد و همان طور که فقيه جامع الشرايط واجد منصب قضاست ، خواه کسي به او رجوع کند و خواه او را مرجع فصل خصومت نداند و تنها امتياز آن است که اگر مورد پذيرش قضايي مردم واقع شد، عنوان اضافي قاضي بودن او به فعليت مي رسد و آثار عيني فراوان را به همراه دارد و گرنه در بوته قوه مي ماند و هيچ اثري بر او مترتب نيست. جريان ولايت او نسبت به اداره ي امور امت اسلامي نيز اين چنين است ؛ يعني اصل مقام محفوظ است و ترتب آثار خارجي منوط به تولي مردم است. (1)

وظايف و شئون حاکم اسلامي

فقيه جامع الشرايط داراي چهار شأن ديني مي باشد که دو شأنش علمي است و دو شأن ديگر آن عملي مي باشد. اين چهار وظيفه عبارتند از : حفاظت ، افتا، قضا ، ولا.

1. وظيفه حفاظت :

از آن جا که مهم ترين وظيفه امام معصوم عليه السلام تنزيه قرآن کريم از تحريف يا سوء برداشت و نيز تقديس سنت معصومين از گزند اخذ به متشابهات و اعمال سليقه شخصي و حمل آن بر پيش فرض ها و پيش ساخته هاي ذهني ديگران است ، همين رسالت بزرگ در عصر غيبت به عهده فقيه جامع الشرايط خواهد بود...

2. وظيفه ي افتا :

وظيفه فقيه در ساحت قدس مسائل علمي و احکام اسلامي ، اجتهاد مستمر با استمداد از منابع معتبر و اعتماد بر مباني استوار و پذيرفته شده در اسلام و پرهيز از التقاط آنها با مباني حقوق مکتب هاي غير الهي و دوري از آميختن براهين و احکام عقلي با نتايج قياسي و استحسان و مصالح مرسله و... مي باشد.

3. وظيفه ي قضا:

حاکم اسلامي عهده دار شأن قضاي رسول اکرم و امامان معصوم عليهم السلام نيز هست. به اين معنا که نخست با تلاش و کوشش متمادي و اجتهاد علمي ، مباني و احکام قضاي اسلامي را از منابع اصيل آن به دست مي آورد و سپس بر اساس همان علوم و احکام ، بدون آنکه تصرفي از خود در آنها داشته باشد ، به رفع تخاصمات و اجراي احکام قضايي و صادر نمودن فرامين لازم مي پردازد.

4.وظيفه ولاء:

حاکم اسلامي پس از اجتهاد عميق در متون و منابع ديني و به دست آوردن احکام اسلام ، در همه ابعاد زندگي مسلمين ، مواظب اجراي دقيق آنهاست. (2)

پي نوشتها:

1. ولايت فقيه ؛ رهبري در اسلام ، ص 16.
2. ولايت فقيه ، ولايت فقاهت و عدالت ، صص 4-242.

منبع: برگرفته از فصلنامه ي پويا شماره ي 2
/خ