پرونده‌اي براي فيلم آواتار
نويسنده:ارغوان اشتري
آواتارAvatar
مديرفيلمبرداري:مائورو فيور
موسيقي: جيمزهورنر
بازيگران: سام ورثينگتن (جيك سولي)، زويي سالدانا (نيتري)،سيگورني ويور(دكتر گريس (آگوستين)،اسفن دانگ (كلنل مايلزكو آرتيچ)،ميشل رودريگز(ترودي چاكان)، جيوواني رئيبسي (پاركرسلفريچ)، جوئل مور (بورم اسپلمن)،ديليپ رائو (مكس پاتل)
محصول مشترك2009 بريتانيا و آمريكا 162دقيقه
ژانر: حادثه‌اي/ ماجراجويانه/ افسانه- علمي/ تريلر
خلاصه داستان
ساكنان پاندورا «ناوي»ها هستند.آنها گونه‌اي «نئوليتيك» با خردمندي انسان ماند و ويژگي‌هاي «فلنيا» هستند (فلني يا از خانواده فلي دياها شامل گربه‌هاي با سايز متوسط و چيتاها مي‌شوند.) به لحاظ جسماني «ناوي‌ها» قوي‌تر و بلندتر از انسان‌ها هستند.آنها در زندگي با طبيعت سازگاري دارند و بتي به نام «آيوا» را ستايش مي‌كنند.
انسان‌ها در زمان اكتشاف در فضاي پاندورا نمي‌توانند زياد زنده بمانند و از ماسك اكسيژن استفاده مي‌كنند.دانشمندان براي ايجاد رابطه بهتري با بوميان سياره، نوعي هايبريد انسان-ناوي (هايبريد نوعي روبات است) به نام «آواتار» مي‌سازند كه توسط اپراتورهاي انساني و به لحاظ ژنتيكي مانند هر هايبرد كنترل مي‌شوند.تكاور سابق نيروي دريايي (جيك سولي) كه فلج است، در لحظات آخر جاي برادر به قتل رسيده خود را مي‌گيرد.
برادر او دانشمندي تعليم‌ديده براي تبديل شدن به اپراتوريك «آواتار» بود. رئيس بخش آواتار (دكترگريس آگوستين)،«جيك سولي» را فاقد صلاحيت مي‌داند و او را محافظ مي‌كند.جيك با «آگوستين» و زيست‌شناس «نورم اسپلمن» در مأموريتي اكتشافي براي ملاقات با «ناوي‌ها» و ايجاد روابط ديپلماتيك،همراه مي‌شود. آنها به فرم «آواتار» خود دست به اين سفر زده‌اند و مي‌خواهند مشكل منابع و تهديدهاي خشونت‌آميز را حل كنند.اما «غارتگري» به اين گروه حمله مي‌كند «جيك» از گروه جدا و گم مي‌شود. وي بايد شب را در جنگل خطرناك پاندورا سر كند. «نيتري» پرنسس «ناوي‌ها» او را نجات مي‌دهد و با خود به خانه درختي محلّ ساكنان ناوي مي‌برد. كاهن «موآت» و «مادر نيتري» به سلحشوران «منظور آواتار» علاقه نشان مي‌دهند و به «نيتري» فرمان مي‌دهند تا به «جيك» آموزش دهد.«كلنل مايلز كوآتريچ» رهبر نيروي محافظان كمپاني است. ظرف سه ماه «جيك» به «نيتري» و جامعه «ناوي» نزديك‌تر مي‌شوند و «جيك» سبك زندگي آنها را به زندگي انساني ترجيح مي‌دهد. «جيك» و «نيتري» جفت هم مي‌شوند. تغييرمسلك «جيك» زماني آشكار مي‌شود كه او دوربين‌هاي بلدوزري را از كار مي‌اندازد كه مي‌خواهد «درخت صداهاي» قبيله را نابود كند. كلنل رابطه «جيك» با «آواتار» خود را قطع مي‌كند. و «سلفندريج» و «آگوستين» را ازطريق دوربين ويديويي با «جيك» روبرو مي‌كند. «جيك» ادعا مي‌كند كه مأموريتش بي‌ثمر بوده است. انسان‌ها هرگز مورد علاقه «ناوي‌ها» نبوده‌اند و آنها خانه خود را هم ترك نخواهند كرد تا ويران شود. «دكتر آگوستين» به دلايل علمي مخالف ويراني خانه ناوي‌هاست. اما «سلفيرج» يك ساعت به «جيك» وقت مي‌دهد تا ناوي‌ها را براي ترك خانه‌هاي‌شان متقاعد كند وقتي «جيك» مأموريت خود را براي ناوي‌ها فاش مي‌كند «نيتري» او را متهم مي‌كند كه مي‌خواسته به آنها آزار برساند.نتيجه اين مذاكره زنداني شدن «دكتر آگوستين» و «جيك» است. فرصت «جيك» تمام مي‌شود و نيروهاي انساني خانه ناوي‌ها را نابود و پدر نيتري و رئيس قبيله و خيلي‌هاي ديگر را مي‌كشند. رابطه «جيك» و «آگوستين» با آواتاري‌هايي‌شان قطع مي‌شود «ترودي چاكان» آنها را نجات مي‌دهد درحالي‌كه «آگوستين» زخمي و درحال مرگ است. «جيك» براي كمك به سوي ناوي‌ها مي‌شتابد. او مي‌خواهد اعتماد آنها را بدست آورد. حالا ميان انسان‌ها و ناوي‌ها رويارويي درخواهد گرفت.
توليد
مي‌گويند كپي نخست فيلمنامه «جيمز كامرون» در وب‌سايت‌هاي مختلف در معرض ديد قرار داشت اما پس از آنكه او رسماً توليد «آواتار» را اعلام كرد، آن نسخه را از وب‌سايت‌ها جمع كرد.
نمايش فيلم با ستايش منتقدان و استقبال گرم مردم روبرو شد. در روز نخست اكران 27ميليون‌دلار فروخت و در هفته نخست نمايش در آمريكا و كانادا فروش فيلم 05 /77 ميليون دلار بود. فروش جهاني فيلم در هفته نخست در دنيا 180 /232 ميليون‌دلار بود. «آواتار» بر صدر جدول فيلم‌هاي پرفروش نشسته است.«آواتار» سومين فيلم پرفروش تاريخ سينما شده است و نمايش آن ادامه دارد. در كل، فروش اين فيلم ظرف 9 روز نمايش،يك‌ميليارد دلار بود پخش فيلم را كمپاني «فاكس قرن بيستم» برعهده دارد.
در متن و حاشيه
قرار بود «مايكل بيهن» نقش «كلنل كوآرتيچ» را ايفاء كند. او سه بار به ملاقات «جيمز كامرون» رفت و نگاتيوهاي سه بعدي بخش‌هايي از فيلم را تماشا كرد. اما در پايان ملاقات «كامرون» موضع خود را مشخص كرد. او نمي‌خواسته با بازيگراني همكاري كند كه به نظرشان «آواتار» يك «بيگانه» (1986) ديگربود آن‌هم به صرف حضور «سيگورني ويور» در«آواتار» كه نقش «ستوان ريپلي» را در «بيگانه» ايفاء مي‌كرد.«سيگورني ويور» درحقيقت شخصيت «جيمز كامرون» را درقالب «گريس آگوستين» مي‌ديد.40درصد فيلم زنده و 60درصد آن تمهيدات كامپيوتري است. از فن آوري ثبت حركت نيز در صحنه‌هاي كامپيوتري بهره جسته‌اند.
«جيمز كامرون» با ديدن شخصيت «گولام» در «ارباب حلقه‌ها: دو برج» (2002) به اين نتيجه رسيد كه جلوه‌هاي كامپيوتري به آن حد پيشرفت كرده است كه «آواتار» را بسازد.آيتم‌هاي تبليغاتي كه درسينماها براي «آواتار» به نمايش درمي‌آمد تحت نام «پروژه 880» نمايش داده مي‌شدند. فيلم در دو قسمت دربريتانيا به نمايش در مي‌آيد. براي آماده كردن بازيگران و عوامل «جيمز كامرون» همه را به هاوايي برد و آنها روزهاي‌شان را درجنگل‌ها سپري مي‌كردند و مانند قبيله (روشن كردن آتش با چوب، خوردن ماهي و...) زيستند تا بهتر حال‌وهواي داستان را درك كنند. «زويي سالدانا» حتي مانند سلحشوران لباس مي‌پوشيد. «آواتار» پرهزينه‌ترين فيلم تاريخ دنيا است.
پس از «بيگانه» (1986) و فاصله زماني 23سال دوباره «سيگورني ويور» در فيلمي از «جيمزكامرون» حضور يافت. «آواتارها» 5انگشت در دست و پا دارند اما ناوي‌ها چهارانگشتي هستند. چهره «ناوي‌ها» ملهم از رؤيايي است كه مادر «جيمز كامرون» سال‌ها پيش از نوشتن «آواتار» ديده بود. او در رؤيايش يك زن آبي‌رنگ با قامت 12فوت ديده بود كه چهره‌اي سرد داشت «كوه‌هاي هاله لويا» در پاندورا متأثر از كوه‌هاي هوآنگ‌شان چين است.اين سومين همكاري «جيمز هورنر» با «جيمز كامرون» است خواننده بريتانيايي (لئونالوئيس) ترانه فيلم (تورا مي‌بينم) را خواند.
«جيمزهورنر»براي ساختن فيلم موسيقي متن با «وانادا برايانت» همكاري كرد كه يك موسيقي‌شناس فرهنگ‌ها و جوامع بود. جالب‌آنكه كتاب «آواتار:گزارش محرمانه درباره تاريخ اجتماعي و زيستي پاندورا» روز 24نوامبر سال گذشته توسط انتشارات هارپر در «224» صفحه به چاپ رسيد تا به نوعي راهنماي ارجاعات فيلم باشد. اين كتاب را «ماريا ويلهلم» و «درك ماتيسون» به رشتة تحرير در آورده‌اند. در جشنواره انتشارات هارپر نيز كتاب 48صفحه‌اي ديگري از«ماريا ويلهم» باعنوان «آواتار جيمز كامرون: بريده جرايد قابل‌مصرف مجدد» براي كودكان منتشرشد.انتشارات ديگري نيز «هنر آواتار:حماسه جيمز كامرون» را روز سي‌ام نوامبر2009 به بازار عرضه كرد. دراين كتاب جزئيات توليد، تصاويري از طرح‌هايي كه توسط لزافيتز پاتريك كشيده شده.عكس‌هاي فيلم عرضه شده است.همين‌طور تهيه كننده (جان لندو)، خود كامرون و پتيرجكسون درباره فيلم دراين كتاب قلم‌فرسايي كردند. روز اول دسامبرسال گذشته،بازي ويديويي «آواتارجيمز كامرون» به بازار عرضه شد. «آواتار» در زبان سانسكريت به معني (هبوط- رب‌النّوع) است.
واكنش منتقدان
درميان منتقدان برتر در سايت «راتن توميتوز»كه شامل منتقدان مشهور مجلاّت با روزنامه‌ها، وب‌سايت‌ها، برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي مي‌شود. فيلم وضعيت بهتري دارد،يعني 94درصد از 34 نقد انتشاريافته به «آواتار» نگاه مثبت داشتند. در سايت متاكريتيك از 35نقد منتشرشده 84 امتيازبه فيلم داده‌اند.«راجرايبرت»، منتقد شيكاگو سان‌تايمز فيلم را «شگفت‌انگيز»توصيف مي‌كند و به آن 4ستاره مي‌دهد.او درادامه مي‌نويسد:با ديدن «آواتار» همان احساسي بهم دست داد كه در سال1977 با تماشاي «جنگ‌هاي ستاره‌اي» دست داده بود شبيه جنگ‌هاي ستاره‌اي و ارباب حلقه‌ها،اين فيلم از نسل جديدي از جلوه‌هاي ويژه بهره مي‌گيرد.
«پتير تراويس» منتقد مجله رولينگ استون 5/3ستاره از 4 به فيلم مي‌دهد و مي‌نويسد: آواتار اين احتمالات را گسترش داد كه سينما مي‌تواند هركاري بكند. استعداد جيمز كامرون شايد به اندازه رؤياهايش عظيم باشد.
جوايز
-نامزد بهترين طراحي صحنه از انجمن منتقدان فيلم لس‌آنجلس
-نامزد گلدن‌گلوب بهترين فيلم، بهترين كارگرداني، بهترين موسيقي متن و بهترين ترانه
-نامزد بهترين كارگرداني، تدوين، فيلمبرداري از انجمن منتقدان آنلاين
-نامزد بهترين تهيه‌كننده از انجمن تهيه‌كنندگان آمريكا
نقش‌آفرينان
كامرون اين بازيگر استراليايي را پس از جستجوي جهاني براي يافتن بازيگري خوش‌آتيه يافت.او مي‌خواست هزينه توليد را با انتخاب بازيگران كمتر شناخته شده، كاهش دهد.«ورثينگتن»درآن دوران وضع مالي بدي داشت حتي شب‌ها در اتومبيل مي‌خوابيد. وي دوباره تست بازيگري داد و براي دو قسمت بعدي نيز قرارداد بست. «جيمز كامرون» احساس مي‌كرد چون «ورثينگتن» تا آن روز فيلم شاخصي در كارنامه‌اش ندارد،چيزي هم براي ازدست دادن ندارد. پس به اين كاراكتر كيفيتي واقعاً رئال مي‌دهد.كامرون مي‌گويد: «او از آن دست جواناني است كه حاضر هستي يك قهوه دركنارش بنوشي. درنهايت در آواتار به رهبري تبديل مي‌شود كه مي‌خواهد دنيا را تغيير شكل دهد.»
- سيگورني ويو:ايفاگر نقش دكتر گريس آگوستين،گياه‌شناس و مدير برنامه آواتار است. او رياست جيك سالي را برعهده دارد وي مدافع رابطه صلح‌آميز با ناوي‌هاست.حتي مدرسه‌اي تأسيس مي‌كند تا به آنها زبان‌انگليسي ياد دهد.
- ميشل رودريگز:نقش ترودي چاكن، يك خلبان و مبارزي تكاور را دارد كه وظيفه‌اش حمايت از برنامه آواتار است. كامرون پس از تماشاي «دختر مبارز» (2000) مي‌خواست با رودرگيز همكاري كند.
-جيوواني ريسبي:
ايفاگر نقش پاركر سلفريج: يكي از مديران شركت و مديراجراي حفاري و يكي از نخستين تبهكاران فيلم است.
- جوئل مور:نقش موراسپلمن را دارد: يك زيست‌شناس كه روي سياره و حيات‌وحش در برنامه آواتار مطالعه مي‌كند. او هم‌زمان با جيك سولي به پاندورا مي‌رسد و كنترل يك آواتار را در دست مي‌گيرد.
- استفن لانگ:نقش كلنل مايلز كوآرتيچ را دارد،رهبر محافظان بخش حفاري را. او يك تبهكار ديگر فيلم است. لانگ يك‌بار در زمان «بيگانه» آزمون بازيگري داد اما پذيرفته نشد.
-ديليپ رائو: دكتر مكس پاتل دانشمند بخش آواتار.
-زوئي سالدانا:نقش نيتري شاهزاده خانم ناوي‌ها را دارد. وي به خاطرشجاعت «جيك سولين مجذوب او مي‌شود.اين كاراكتر توسط فن‌آوري «ثبت حركت» پديد آمده است. سالدانا نيز براي قسمت‌هاي بعدي فيلم قرارداد منعقد كرده است.
منبع:شريه نقش‌آفرينان- ش62
/ن
