معرفی تفسیر القرآن صنعانی

از ویژگی های تفسیر القرآن صنعانی و بسیاری از تفاسیر آن دوران، وجود اسرائیلیات است که بلای دامن گیر بسیاری از تفاسیر شده است، زیرا هر چه که اهل کتاب و متأثرین از آنها در توضیح قصه های قرآنی گفته اند، آن را نقل کرده اند.
سه‌شنبه، 12 مرداد 1400
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفی تفسیر القرآن صنعانی

شناسنامه تفسیر

نام معروف: تفسیر صنعانی، تفسیر عبدالرزاق صنعانی، تفسیر القرآن صنعانی
مؤلف: عبدالرزاق بن همام صنعانی
تولد: ۱۲۶ق
وفات: ۲۱۱ق
مذهب: سنی
زبان: عربی
تعداد مجلدات: ۴ جلد
مشخصات نشر : ریاض، مکتبة الرشد للنشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۱۰ق، قطع وزیری تحقیق دکتر مصطفی مسلم. چاپ دیگر: بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، در دو جلدی قطع رحلی، تحقیق و تعلیق دکتر عبدالمعطى امین قلعچی.
 

معرفی مفسر و تفسیر

عبدالرزاق بن همام صنعانی، یکی از علما و محدثین معروف قرن دوم و سوم و صاحب اثر مشهور به نام «منف» است که در زمینه حدیث میباشد و در موضوعات دیگر همانند سنن، مغازی، اخلاق و تفسیر تألیفات دارد.
 
صنعانی این تفسیر را به همان سبک قرون دوم و سوم و حتی چهارم به نگارش در آورده است. به این معنا که گفته های صحابه و تابعین و احادیث نبوی را گردآوری کرده و به شکل جوامع حدیثی، همراه با ذکر نام راویان و سلسله طریق روایات آورده است. این روش، مبنایی شده است برای کتاب های تفسیری مأثور، همانند تفسیر طبری و در المنثور در اهل سنت و تفسیر فرات کوفی، تفسیر عیاشی، تفسیر علی بن ابراهیم و بعدها تفسیر برهان و نورالثقلین در شیعه. به همین دلیل، این تفسیر یکی از مصادر مهم تفاسیر اهل سنت شمرده می شود.
 
درباره عقیده مؤلف، گفته های بسیاری است که آیا شیعه بوده یا نه؟ پژوهشگر این تفسیر تلاش میکند که ثابت کند مفتر هرگز نمی تواند شیعه باشد. اما قدر متقین، صنعانی از علاقه مندان امیرمؤمنان علی (علیه السلام) و دشمن مخالفان حضرت بوده و در این زمینه احادیثی را نقل کرده است. ابن حجر در تقریب معتقد است که وی شیعه بوده است. در قاموس الرجال (ج5 ص321 )، شوشتری قضایایی را نقل می کند که وی تابع دستگاه خلافت نبوده و همان راهی که دستگاه تبلیغاتی حکومت طی می کرده، نرفته است.
 
از آن طرف، تفسیر وی بیانگر جهت گیری خاصی نسبت به عقاید وی نیست و کتاب جمع آوری آثار و اخبار تفسیری از گفته های پیشینیان است. و نیز قدر مسلم آن است که وی شاگرد سفیان ثوری (م ۱۶۱ ق) و متأثر از افکار وی بوده است و میدانیم سفیان یکی از محدثین بزرگ عامه و دارای روایات بسیار تفسیری و علاقه مند به اهل بیت علیهم السلام و شاگرد امام صادق (علیه السلام) است، تا جایی که او را شیعه و زیدی خوانده اند(1)، لذا می توان عقاید وی را بینابین شیعه و اهل سنت دانست.
 
روش مفسر در گردآوری منقولات به این شکل است که در ذیل هر سوره به طور عام و در هر آیه به طور خاص، هر چه به نظر وی رسیده و در تفسیر مفید بوده می آورد. این منقولات گاه اهداف عام سوره، سبب نزول، ناسخ و منسوخ یا بیان مصداق است و یا اصلا جنبه تفسیری و لغت شناسی مفسران عهد صحابه را دارد.
 
در زمینه احادیث نبوی، جدیت دارد که حدیث را با تمام خصوصیات نقل کند، گرچه درباره صحت و سقم آن سخنی نمی گوید یا درباره معنای حدیث توضیحی نمی دهد.
 
از ویژگی های این تفسیر و بسیاری از تفاسیر آن دوران، وجود اسرائیلیات است که بلای دامن گیر بسیاری از تفاسیر شده است، زیرا هر چه که اهل کتاب و متأثرین از آنها در توضیح قصه های قرآنی گفته اند، آن را نقل کرده اند.
 
پی‌نوشت‌:
1. تفسیر سفیان الثوری، مقدمه امتیاز على عرشی، ص۱۴، بیروت، دارالکتب العلمیه، همچنین جامع الرواة اردبیلی، ج ۱، ص ۳۶۶، و قاموس الرجال شوشتری، ج ۴، ص ۳۸۹، چاپ مرکز نشر کتاب.
 
منبع: شناخت نامه تفاسیر، سید محمدعلی ایازی، چاپ اول، نشر علم، تهران، 1393ش، صص 415-413
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد