معرفی تفسیر القرآن صنعانی

از ویژگی های تفسیر القرآن صنعانی و بسیاری از تفاسیر آن دوران، وجود اسرائیلیات است که بلای دامن گیر بسیاری از تفاسیر شده است، زیرا هر چه که اهل کتاب و متأثرین از آنها در توضیح قصه های قرآنی گفته اند، آن را نقل کرده اند.
سه‌شنبه، 12 مرداد 1400
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفی تفسیر القرآن صنعانی

شناسنامه تفسیر

نام معروف: تفسیر صنعانی، تفسیر عبدالرزاق صنعانی، تفسیر القرآن صنعانی
مؤلف: عبدالرزاق بن همام صنعانی
تولد: ۱۲۶ق
وفات: ۲۱۱ق
مذهب: سنی
زبان: عربی
تعداد مجلدات: ۴ جلد
مشخصات نشر : ریاض، مکتبة الرشد للنشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۱۰ق، قطع وزیری تحقیق دکتر مصطفی مسلم. چاپ دیگر: بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق، در دو جلدی قطع رحلی، تحقیق و تعلیق دکتر عبدالمعطى امین قلعچی.
 

معرفی مفسر و تفسیر

عبدالرزاق بن همام صنعانی، یکی از علما و محدثین معروف قرن دوم و سوم و صاحب اثر مشهور به نام «منف» است که در زمینه حدیث میباشد و در موضوعات دیگر همانند سنن، مغازی، اخلاق و تفسیر تألیفات دارد.
 
صنعانی این تفسیر را به همان سبک قرون دوم و سوم و حتی چهارم به نگارش در آورده است. به این معنا که گفته های صحابه و تابعین و احادیث نبوی را گردآوری کرده و به شکل جوامع حدیثی، همراه با ذکر نام راویان و سلسله طریق روایات آورده است. این روش، مبنایی شده است برای کتاب های تفسیری مأثور، همانند تفسیر طبری و در المنثور در اهل سنت و تفسیر فرات کوفی، تفسیر عیاشی، تفسیر علی بن ابراهیم و بعدها تفسیر برهان و نورالثقلین در شیعه. به همین دلیل، این تفسیر یکی از مصادر مهم تفاسیر اهل سنت شمرده می شود.
 
درباره عقیده مؤلف، گفته های بسیاری است که آیا شیعه بوده یا نه؟ پژوهشگر این تفسیر تلاش میکند که ثابت کند مفتر هرگز نمی تواند شیعه باشد. اما قدر متقین، صنعانی از علاقه مندان امیرمؤمنان علی (علیه السلام) و دشمن مخالفان حضرت بوده و در این زمینه احادیثی را نقل کرده است. ابن حجر در تقریب معتقد است که وی شیعه بوده است. در قاموس الرجال (ج5 ص321 )، شوشتری قضایایی را نقل می کند که وی تابع دستگاه خلافت نبوده و همان راهی که دستگاه تبلیغاتی حکومت طی می کرده، نرفته است.
 
از آن طرف، تفسیر وی بیانگر جهت گیری خاصی نسبت به عقاید وی نیست و کتاب جمع آوری آثار و اخبار تفسیری از گفته های پیشینیان است. و نیز قدر مسلم آن است که وی شاگرد سفیان ثوری (م ۱۶۱ ق) و متأثر از افکار وی بوده است و میدانیم سفیان یکی از محدثین بزرگ عامه و دارای روایات بسیار تفسیری و علاقه مند به اهل بیت علیهم السلام و شاگرد امام صادق (علیه السلام) است، تا جایی که او را شیعه و زیدی خوانده اند(1)، لذا می توان عقاید وی را بینابین شیعه و اهل سنت دانست.
 
روش مفسر در گردآوری منقولات به این شکل است که در ذیل هر سوره به طور عام و در هر آیه به طور خاص، هر چه به نظر وی رسیده و در تفسیر مفید بوده می آورد. این منقولات گاه اهداف عام سوره، سبب نزول، ناسخ و منسوخ یا بیان مصداق است و یا اصلا جنبه تفسیری و لغت شناسی مفسران عهد صحابه را دارد.
 
در زمینه احادیث نبوی، جدیت دارد که حدیث را با تمام خصوصیات نقل کند، گرچه درباره صحت و سقم آن سخنی نمی گوید یا درباره معنای حدیث توضیحی نمی دهد.
 
از ویژگی های این تفسیر و بسیاری از تفاسیر آن دوران، وجود اسرائیلیات است که بلای دامن گیر بسیاری از تفاسیر شده است، زیرا هر چه که اهل کتاب و متأثرین از آنها در توضیح قصه های قرآنی گفته اند، آن را نقل کرده اند.
 
پی‌نوشت‌:
1. تفسیر سفیان الثوری، مقدمه امتیاز على عرشی، ص۱۴، بیروت، دارالکتب العلمیه، همچنین جامع الرواة اردبیلی، ج ۱، ص ۳۶۶، و قاموس الرجال شوشتری، ج ۴، ص ۳۸۹، چاپ مرکز نشر کتاب.
 
منبع: شناخت نامه تفاسیر، سید محمدعلی ایازی، چاپ اول، نشر علم، تهران، 1393ش، صص 415-413
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
play_arrow
ورود ترامپ به فیلیپین برای شرکت در نشست آسه‌آن + فیلم
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
play_arrow
آتش گرفتن یک نفتکش متخلف در سواحل عمان + فیلم
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم + فیلم
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
play_arrow
ناگفته‌هایی از برنامه روزانه و ساده‌زیستی رهبر شهید انقلاب + فیلم
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
play_arrow
لحظه برخورد تسبیح پرتاب‌شده به چشم پاپ در مراسم عشای ربانی در پرو + فیلم
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
play_arrow
روایت سیدمحمود علوی از لحظات تدفین رهبر انقلاب در حرم امام رضا (ع) + فیلم
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
play_arrow
سخنگوی ارتش: تنگه هرمز فقط با پذیرش شروط ۷ گانه ایران باز می‌شود + فیلم
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
play_arrow
لاوروف: آمریکایی‌ها جرئت جنگ با روسیه را ندارند + فیلم
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب