بوهاي نوستالژيک

تا به حال برايتان پيش آمده که يک بوي خاص، يک خاطره دور را در ذهن‌تان تداعي کند؟ تقريبا هر فردي چنين لحظاتي را تجربه کرده است. اتفاقات اغلب به طور کامل در ذهن ما نمي‏ماند و حتي اگر بخواهيم اتفاقي را به طور کامل به ياد بياوريم اين کار برايمان چندان آسان نخواهد بود اما بررسي‏ها نشان داده است که بوها مي‏توانند خاطرات دور را با جزييات کامل در ذهن افراد بازسازي کنند.
به نظر مي‏رسد خاطره‏ها بو دارند و مغز علاوه بر ثبت اتفاقات، بوها را هم بايگاني مي‏کند. به عنوان مثال ممکن است يک عطر شما را به ياد يک دوست قديمي بيندازد يا بوي تند بنزين خاطره اولين موتورسواري دوران نوجواني‏تان را در ذهن تداعي کند و يا بوي بخار کلر شما را به ياد استخرهاي تابستاني بيندازد. شايد باور نکنيد اما مولکول‏هاي اين بوهاي ساده از طريق هوا مي‏توانند خاطرات را به طور واضح در ذهن شما زنده کنند.
دکتر آلان هيرچ، عصب‌شناس آمريکايي، با سال‏ها سابقه درمان افرادي که حس بويايي و چشايي‏شان را از دست داده‏اند، در اين زمينه تحقيقاتي انجام داده که نتايج جالبي داشته است. تحقيقات هيرچ درباره يادآوري سريع خاطرات کودکي از طريق استشمام بوهاي خاص وجود پديده‏اي با عنوان به خاطر آوردن وابسته به حس بويايي را نشان داد. او معتقد است که به خاطر آوردن اتفاقات با بوهاي نوستالژيک به اندازه احساسي که از طريق اين خاطرات برانگيخته مي‏شود، اهميت ندارد اما ذهن ما با دريافت مجدد اين بوها خاطرات را بازسازي مي‏کند و به صورت پيغامي که بيشتر شامل لحظات خوب است شناسايي مي‏کند.

دوران رويايي کودکي

نکته جالبي که در اين تحقيقات مشاهده شد اين بود که تجربه‏هايي که چندان خوشايند نبودند هم در زمان بازسازي ذهن از آنچه که در واقعيت بودند، بهتر بود. شايد علت اين موضوع اين است که خاطرات کودکي مربوط به زماني است که ما مسووليت و نگراني‏هاي بزرگسالي را هنوز تجربه نکرده بوديم و به همين خاطر ممکن است ما در بزرگسالي همه خاطرات اين دوران را به شکل ايده‌آلي بازسازي کنيم حتي تجربه‏هايي که در لحظه خودش برايمان واقعا ناخوشايند بوده است. نمونه چنين خاطراتي خاطره اولين روز مدرسه است که با همه دلشوره و نگراني‏هايي که در زمان خودش برايمان داشته است اما يادآوري آن پس از سال‏ها احساس خوبي را در ذهن ما تداعي مي‏کند.

بوهاي نوستالژيک

حال اگر علاقه‏منديد بدانيد چه بوهايي براي بيشتر افراد بوهاي نوستالژيک به حساب مي‏آيند ادامه مطلب را بخوانيد. هيرچ و همکارانش در تحقيقات‏شان حدود هزار فرد اهل شيکاگو را مورد بررسي قرار داده و از آنها درباره بوهايي که خاطرات کودکي را به يادشان مي‏آورد، سوال کردند. نتيجه جالب بود. به نظر مي‏رسد بوي غذاها قدرت زيادي براي ثبت شدن در ذهن دارند. پخت غذاهايي مانند کيک و نان بزرگ‌ترين گروه بوهاي نوستالژيک بود. بوي ساير غذاها مانند بوي گوشت و ماکاروني در رده بعدي قرار داشت. در اين بررسي همچنين مشاهده شد که افرادي که قبل از 1993 متولد شده بودند، در مقايسه با افرادي که در دهه هاي اخير متولد شده بودند، بيشتر بوهايي که با طبيعت ارتباط داشت را به عنوان بوهاي نوستالژيک اعلام مي‏کردند. به نظر مي‏رسد اين موضوع به گسترش شهرنشيني و اينکه اين افراد در کودکي‏شان بيشتر در طبيعت بوده‏اند، ارتباط داشته باشد.

ارتباطات مغزي

شکي نيست که حس بويايي حسي قوي است. سيستم عصبي نيز وظيفه مهمي در حس بويايي دارد. مسير مغزي بويايي با سيستم ليمبيک ارتباط نزديک دارد. سيستم ليمبيک نيز شامل نواحي آميگدال و هيپوکامپ مغز است که با احساس و توالي خاطرات ارتباط نزديک دارد. انسان‏ها به ديدن بيش از ساير احساسات اهميت مي‏دهند اما حس بويايي هم به اندازه کافي مهم است و در به يادآوري و ثبت خاطرات نقش دارد. کسي چه مي‏داند شايد بوهاي بد و ناشناسي که امروز تجربه کرده‏ايم با خاطره اتفاقاتي که قرار است در آينده برايمان پيش بيايد ارتباط داشته باشد.
منبع: http://www.salamatiran.com
/خ