زيرزمين، روي خط

ماجراي طرفداران اينترنتي اين روزها ديگر نمي‌تواند هر اتفاقي را به يك «تب» تبديل كند و از هر پديده‌اي يك «موج» بسازد. به خاطر آوردن مصداق‌هاي اين ادعا تلاش زيادي نمي‌خواهد؛ كافي است دو- سه سال به عقب برگرديم و به ياد بياوريم توفان اينترنتي‌اي را كه با يانگوم و سريال «جواهري در قصر» به راه افتاد. بعد هم ماجراي «افسانة جومونگ» تب اينترنت‌بازها شد و حتي كار به جايي رسيد كه بعضي سايت‌ها و وبلاگ‌ها فقط به موضوعي تخصصي به نام جومونگ مي‌پرداختند. بعضي‌ها خلاصه هر قسمت را مي‌نوشتند، بعضي‌هاي ديگر بخش‌هاي پخش نشده سريال را براي دانلود در سريال قرار مي‌داند و كار بعضي ديگر هم راه انداختن انجمن‌هاي تخصصي نقد و بررسي سريال بود. اين وسط به مدد نعمت بزرگي به نام «پيك موتوري»، نان خيلي‌ها هم توي روغن افتاد و فروشگاههاي بي‌دردسر و بي‌هزينه اينترنتي راه افتاد كه نه تنها سري كامل اين سريال‌ها را براي عرضه معرفي مي‌كردند بلكه براي بردن در اين رقابت فشرده به ترفندهاي ديگري همچون فروش سريال‌هاي قديمي و البته فروش سري‌هاي بعدي همين سريال‌هاي موجود سيما روي آوردند؛ ترفندي كه البته زمينه‌ساز يك موج جديد شد: «سريال‌هاي زيرزميني».
3ميليون و 50هزار نتيجه براي جست‌وجوي واژه «طرفداران سريال»؛ فقط همين عدد ميليوني از جست‌وجو در گوگل كافي است تا بدانيم موج سريال‌هاي زيرزميني در اينترنت چه توفاني به راه انداخته. ماجرا وقتي جالب‌تر مي‌شود كه صفحه‌هاي نتايج اين جست‌وجو را ورق بزنيم تا غبار ترديد درباره دوپهلو بودن و عام بودن واژه «سريال» ازميان برود و مشخص شود بخش قابل‌توجهي از كاربران فارسي‌زبانان اينترنت حتي سريال را هم مختص به مجموعه‌هاي تلويزيوني زيرزميني كرده‌اند.
صفحة اول اين جست‌وجو مختص به لاست»، انجمن‌ها و طرفدارانش است و در صفحه‌هاي بعدي كم‌كم پاي «فرار از زندان» و «متشكرم» و بقيه به ميان مي‌آيد.
اما جست‌وجوي دقيق‌تر درباره سريال‌ها نتايج جالب‌تري دارد. جست‌وجوي ما با اين واژه‌ها را ببينيد:
«امپراتور بادها»: 694هزار
طرفداران امپراتور بادها: 230هزار
«فرار از زندان»: يك ميليون و 460هزار
طرفداران فرار از زندان: 688هزار
«لاست»: 653هزار
طرفداران لاست: 121هزار
طرفداران سريال«24»: 468هزار
«هيروز»: 212هزار
جالب اينجاست كه تايپ تمام كلمات به فارسي بوده و طبيعي است كه وقتي اسم كامل و لاتين اين سريال‌ها جلوي واژه‌هايي مثل انجمن يا طرفداران بيايد، آمار نتايج جست‌وجو جهش قابل‌توجهي خواهد داشت.

انجمن فيلم‌خورهاي مقيم شبكه:
 

كسي نمي‌تواند زمان دقيقي را براي شروع راه‌اندازي سايت‌هاي ويژه سريال‌ها بيان كند اما آنچه مسلم است اينكه ماجراهاي اينترنتي طرفداران سريال‌هاي روز دنيا با چند پست وبلاگي شروع شد. آنهايي‌كه اولين دي‌وي‌دي‌هاي اين سريال‌ها به دستشان رسيده بود، چنان از ماجراهايي كه ديده بودند به وجد آمدند كه ترجيح دادند آن را با خوانندگان وبلاگشان درميان بگذارند؛ بعد هم وقتي استقبال خواننده‌ها را ديدند، به فكر افتادند يك وبلاگ يا سايت راه بيندازند و بعد ماجرا تا آنجا پيش رفت كه چند سايت جامع با فروم‌ها و انجمن‌هاي مختلف راه‌اندازي شد. در شبكه‌هاي اجتماعي اينترنت، كلوپ‌هاي طرفداران فلان سريال ايجاد شد و اين همزمان بود با دست به دست شدن نسخه‌ها و فصل‌هاي مختلف سريال‌هاي جور واجور. اغراق‌شده‌ترين شكل اين طرفداري را هم مي‌توان در سايت‌هاي جامع طرفداران اين سريال‌ها پيدا كرد؛ جايي‌كه همه چيز- از دانلود كامل سريال با فرمت‌ها و كيفيت‌هاي مختلف و انواع و اقسام فايل‌هاي زيرنويس سريال‌ها براي دانلود تا حتي مجله طرفداران سريال- مي‌شود تويش پيدا كرد. بعضي وقت‌ها هم محلّي مي‌شود براي معرفي مترجم جديد زيرنويس‌ها و البته گاهي‌هم كل‌كل بين همين استادان زيرنويس‌كننده. يكي با ع.ف. جاويد اهل قزوين(مترجم لاست) مصاحبه اختصاصي مي‌كند و آن يكي پاي ب. رضايي20ساله را وسط مي‌كشد. جالب اينجاست كه جداي از اين سايت‌هاي خاص فروم سينما و تلويزيون بسياري از سايت‌هاي غيرمرتبط هم شاهد حضور طرفداران اينترنتي اين سريال‌هاست.
به عنوان مثال، سريال نه چندان معروف «فرينچ» سايتي اختصاصي براي طرفدارانش دارد كه موضوع‌هاي مختلفي- از بحث و بررسي و نقد فصل‌هاي مختلف سريال تا آخرين خبرهاي زمان پخش سري جديد و بحث درباره معماها و تئوري‌هاي دانلود فيلم و اسپويلرهايش و...- را مي‌شود در آن پيدا كرد؛ هرچند پايه‌هاي فعاليت در سايت كم‌تعداد هستند. مثلاً بيشترين كاربر همزمان در يك لحظه شش‌نفر بوده. اين را از تعداد پست‌هاي انجمن هم مي‌شود فهميد.
براي نوع دوم هم مي‌شود سايتي را مثال زد كه دامنه‌اش با نام سريال فرار از زندان ثبت شده است اما محتوايش حكم قوطي عطار را دارد و همه جور انجمن ديگري از لاست و فرندز تا 24 و هيروز را مي‌شود تويش پيدا كرد.
نكته جالب بيشتر اين سايت‌ها و فروم‌ها آگهي‌هاي گردهمايي‌اي است كه از اعضاي سايت دعوت مي‌كند يك قرار دسته جمعي براي ملاقات بگذارند وبه قاعده همه قرارهاي ملاقات اينترنتي دورهم جمع مي‌شوند؛ اتفاقي كه به قول «عاليجناب»- مدير يكي از همين انجمن‌هاي اينترنتي- تا حالا چندباري بروبچه‌هاي سريال باز را دور خودش جمع كرده؛ «سايت ما 260نفر عضو فعال داردت كه تا حالا دوبار گردهمايي عمومي توي تهران برگزار كرده‌ايم. مي‌نشينيم دور هم و از تجربه فيلم ديدنمان باهم مي‌گوييم. حدس مي‌زنيم در سيزن بعدي چه اتفاقي مي‌افتد، گاهي وقت‌ها هم يكي كه سريال جديدي ديده، پيشنهاد تماشا و زيرنويس كردن سريال را مطرح مي‌كند. در كل، بچه‌ها از اين قرارهاي دسته‌جمعي استقبال مي‌كنند.»

دلالي آن‌لاين:
 

«شما با ديدن هر قسمت از اين سريال به وجود خواهيد آمد و هيجان، شما را در جاي خود ميخكوب خواهد كرد.» اين جمله، كليدي‌ترين تبليغ فروشگاه‌هاي مجازي اينترنتي براي ترغيب بازديدكنندگان خود به خريد سريال‌هاست. انگار صاحبان اين سايت‌ها، رگ خواب مشتريانشان را «هيجان» تشخيص داده‌اند. همين پرزنت خوب كافي است تا شما ناديده و نشنيده خريدار سريالي شويد كه تابه‌حال نه حتي يك‌بار آن را ديده‌ايد و نه مي‌دانيد با ترجمه و زيرنويس درست و درماني طرف هستيد يا نه؟ بعد كه پايه خريد شديد، ناخودآگاه شرايط رقابتي فروشنده‌ها را مي‌سنجيد تا مظنه بازار دست‌تان بيايد. اينجاست كه قيمت‌ها، كيفيت و البته خدمات پس از فروش (مثل هدايا و اشانتيون‌ها) برنده مسابقه را تعيين مي‌كند. مثلاً براي خريد سري كامل يك سريال، شما حق انتخابي با دامنه 15هزارتومان اختلاف خواهيد داشت. يك فروشگاه با فرمت فشرده‌تر، تعداد دي‌وي‌دي‌ها را كمتر كرده و قيمت‌ها را هم نصف. يكي ديگر اما قيمت را 22هزارتومان تعيين كرده.
فروش اين محصولات هم آن‌قدر وسوسه‌كننده بوده كه روز‌به‌روز بر تعداد اين سايت‌ها اضافه شود. مايه‌اش هم يك دامنه اينترنتي است، كمي شم بازاريابي، يك پكيج از اين سريال‌ها، يك اعصاب درست و درمان براي رايت كردن اين سي‌دي‌ها و دي‌وي‌دي‌ها و البته يك پيك موتوري (ترجيحاً مأمور پست پيشتاز) تا بسته سفارشي مشتري را در اسراع‌وقت به دست او برساند. ان‌طور كه اشكان، صاحب 20ساله يكي از اين فروشگاههاي اينترنتي مي‌گويد، كار و زندگي‌اش شده اينترنت و رسيدگي به سفارش‌ها و رايت سي‌دي؛ «روزي حدود 30 تا مشتري راه ميندازم. الآن دور، دور لاست و سريال‌هاي كره‌اي يه. بيشتر طالب اين‌جور سريال‌ها هستن. براي من هم خيلي مي‌صرفه. هم مشتري از قيمت‌ها راضيه، هم سود من اون‌قدري هست كه كار رو ادامه بدم.»
بي‌دردسر بودن راه‌اندازي اين فروشگاه‌هاي مجازي هم شايد بزرگترين عامل باشد براي اينكه هر روز به تعداد اين سايت‌ها اضافه شود و البته رقابت به جايي رسيده كه اشكان از تكنتيك‌هاي جديد جلب مشتري بگويد؛ «سريال‌هاي محبوب كه جاي خودش اما بعضيا يكي دونفر آدم زبان بلد رو مي‌يارن مي‌شونن پاي اينترنت و ماهواره. به‌اش مي‌گن سرچ كنه و دنبال سريالايي بگرده كه ملّت بازيگراشو قبلاً جاي ديگه ديده. بعضيام كانال مي‌زنن اون‌ور آب، دي‌وي‌دي مي‌يارن. زيرنويس مي‌كنن و مي‌فروشن».
به هرحال پديده تماشا و پيگيري سريال‌هاي خارجي با زيرنويس‌هاي فارسي آن‌قدر فراگير شده كه حالا ديگر به جاي تماشاي دستچين شده سريال‌ها، مي‌شود همه‌جور سريالي را به نام فلان بازيگر محبوب و ادامه فلان سريال محبوب به خورد تماشاگر بدهند؛ آن‌هم با وسيله‌اي آسان، ارزان و باصرفه مثل اينترنت.
منبع:نشريه همشهري جوان؛ ش245
/ن