ستاره اي متغير براي همه

گرفت اپسيلون ـ ارابه ران پروژه ي اصلي در برنامه ي «شهروند علم »سال جهاني نجوم انتخاب شده است. هر کسي به راه هاي مختلفي مي تواند در اين برنامه مشارکت کند.

رصدهاي نور مرئي
 

ستاره ي اپسيلون ـ ارابه ران، از قدر 3،آنقدر پرنور هست که از مناطق شهري نيز به راحتي ديده شود. همين باعث شده که اين ستاره هدفي مناسب براي افرادي باشد که به يادگيري چگونگي رصد ستاره هاي متغير علاقه مندند ؛به آموختن هنر مجبور کردن چشم به استفاده از حداکثر قدرتش براي دقيق ترين قضاوت ممکن از کوچک ترين تغييرات روشنايي. انجمن رصد گران ستارگان متغير(AAVSO) «راهنماي آموزشي ده ستاره »را آماده کرده تا به رصدگران مبتدي سنجش نور و ارسال گزارش رصد را آموزش دهد.
درست است که تخمين هاي مشاهده اي نمي تواند از نظر دقت با اندازه گيري هاي مدرن نورسنجي همچون استفاده از فوتومتر و سي . سي .دي . برابري کند ،اما ممکن است در آنها زمان سنجي هاي بهتري انجام شده باشد که خلأ کار نورسنجي را پرکند.
اگر در رصد ستارگان متغير تازه کاريد ،اين هم روش مقدماتي کار :در نقشه ي زير ستاره هاي نزديک آن براي مقايسه همراه قدرشان آمده اند. ستاره اي را که فقط کمي پرنورتر از اپسيلون است و ستاره اي را که فقط کمي کم نورتر از اپسيلون است پيدا کنيد .(اگر در رصد با دوربين يا تلسکوپ تصوير ستاره را کمي از فکوس يا کانوني خارج کنيد اغلب به تشخيص بهتر درخشندگي نسبي آن کمک مي کند .)با بيشترين دقتي که مي توانيد تخمين بزنيد که روشنايي ستاره ي متغير نسبت به ستاره ي پرنورتر و ستاره ي کم نورتر چقدر است.
مثلا فرض کنيد تشخيص شما اين است که روشنايي ستاره ي اپسيلون در دو ـ سوم راه بين ستاره ي قدر 2/7تا ستاره ي قدر 3/2است . شما خودتان را متقاعد کرده ايد که روشنايي آن بيش از نيمه ي اين راه را طي کرده اما هنوز کمتر از سه ـ چهارم راه است . بعد محاسباتش را انجام دهيد :دو ـ سوم راه بين قدر 2/7تا 3/2مي شود 3/03 که مي توانيد به 3/0گردش کنيد .حالا اين نتيجه را وارد وبگاه AAVSO.org کنيد.

رصدهاي نورسنجي
 

ابزارهاي الکترونيکي اين کار را بسيار دقيق تر از چشمان شما انجام مي دهند ـ و اينجا جايي است که آماتورها واقعا مي توانند تفاوتي ايجاد کنند . اپسيلون ـ ارابه ران براي بيشتر سي سي دي ها در رصدخانه هاي بزرگ زيادي درخشان است . آنچه براي نورسنجي آن لازم داريم يک تلسکوپ آماتوري (يا حتي يک عدسي دقيق دوربين عکاسي ) يک دوربين سي سي دي آماتوري يا دوربين عکاسي ديجيتال(DSLR) يا حتي نورسنج عکسبرداري ،نرم افزار مناسب نورسنجي ،و يک کاربر کوشا و متفکر و مُصر است . گروه اينترنتي گفت و گو درباره ي نورسنجي در انجمن AAVSO مکان مناسبي است براي اينکه درباره ي مسائل مختلفي که با آنها روبه رو مي شويد اندرزهايي بگيريد ؛از جمله اشباع روشنايي (Saturation)،چشمک زدن نور(Scintillation)،جذب جوي متغير(differential atmospheric extin-ction) و ديگر مسائلي که عموما ستاره هاي پرنور در اين راه ايجاد مي کنند.

تحليل داده ها
 

يکي از اهداف اين پروژه ي سال جهاني نجوم اين است که مشارکت کنندگان را در کاري بيش از فقط جمع آوري داده ها دخالت دهد. داده ها در اختيار عموم قرار مي گيرند و انجمنAAVSO در حال فراهم آوردن نرم افزار تحليل داده ها و جزوه ي آموزشي استفاده از آن است. ويژه نامه نشريه ي AAVSO Journal of the به مقالات منجمان آماتوردرباره ي اپسيلون ـ ارابه ران اختصاص مي يابد.

آموزش و فرارسي عمومي
 

درخشندگي اين ستاره فرصت را فراهم آورده که منجمان آماتور در همه ي سطوح و به نوعي عموم مردم فرصت مشارکت در کار علمي جدي را داشته باشند . افراد مختلف براي رصد ،تحليل،و نوشتن مقالات عامه فهم ،انجام کارهاي هنري مرتبط با اين موضوع و برگزاري سخنراني ها لازم اند . همچنين اين موضوع مي تواند موضوع آزمايشگاهي بسيار خوبي براي کلاس هاي نجوم باشد.
تابستان امسال کارگاهي درباره ي استراتژي هاي رصد در آسمان نما و موزه ي نجوم آدلر در شيکاگو برگزار مي شود. در تابستان سال 2010/1389کارگاهي درباره ي تحليل داده ها و نوشتن مقاله ي علمي در آکادمي علوم کاليفرنيا در سانفرانسيسکو برگزار خواهد شد. ويدئو اين برنامه ها به صورت آن لاين در دسترس خواهد بود.

به کجا مراجعه کنيد ؟
 

انجمن AAVSO اين پروژه ها را از طريق صفحه ي ويژه ي سال جهاني نجوم در وبگاه خود WWW.aavso.org/iya هماهنگ مي کند.
منبع:نجوم،شماره 87.