شكلات بخوريم يا نخوريم؟

شكلات از موادي مانند: آب، پروتئين، هيدرات هاي كربن، آهن، كلسيم، فسفر، سديم، پتاسيم، اسيدهاي چرب، تئوبرومين، متيل گزانتين ها، كافئين، اگزالات و ويتامين هاي B3, B2, B1, A, D, C تشكيل شده است. با مصرف روزانه ي شكلات به طور مشخصي مقدار بيشتري از چربي هاي اشباع، كربوهيدرات و شکر را دريافت كرده و بدن در طول روز كمتر مي تواند از پروتئين و فيبر استفاده كند. پروانتوسيانيدين، فراوان ترين پلي فنول ها در شكلات مي باشند كه به علت وزن مولكولي بالاي شان به سختي جذب مي شوند. پلي فنول ها تركيباتي هستند كه به طور طبيعي در گياهان وجود دارند، بنابراين جزئي از رژيم غذايي انسان ها به شمار مي روند. ميوه ها و سبزي ها، بعضي نوشيدني ها (مانند چاي، قهوه و آب ميوه ها) و شكلات از منابع خوب پلي فنول ها هستند. مصرف شكلات تأثيرات متفاوتي را در قسمت هاي مختلف بدن دارد كه در ادامه به آن اشاره مي كنيم:

سيستم قلبي عروقي:
 

مطالعات متعددي نشان داده اند كه پلي فنول هاي موجود در شكلات به علت خواص آنتي اكسيداني اثر حفاظت كننده بر روي عروق دارند. آنها همچنين از اكسيداسيون LDL جلوگيري كرده و موجب افزايش HDL مي شوند. شكلات هاي تيره (سياه) سرشار از پلي فنول هايي هستند كه به طور مشخصي موجب كاهش فشار خون در بيماران مبتلا به افزايش فشار خون مي شوند. بررسي هاي اخير نشان داده اند كه شكلات غني از فلاونوئيدها جريان خون مغزي را نيز افزايش مي دهد. شكلات هاي تيره همچنين موجب افزايش حساسيت به انسولين مي شوند كه احتمال ابتلا به ديابت را كاهش مي دهد.

ضد افسردگي:
 

افسردگي يك مشكل اصلي سلامت عمومي است كه 12 درصد جمعيت جهان به آن مبتلا هستند. داروهاي بسياري براي كاهش اين مشكل وجود دارد، اما متأسفانه اثرات جانبي زيادي دارند. در چند سال اخير مواد طبيعي مانند فلاونوئيدها به عنوان از بين برنده ي اين مشكل شناخته شده اند. پلي فنول هاي شكلات حاوي مقادير بالايي از فلاونوئيدها مي باشند كه مي توانند باعث كاهش مشكل افسردگي شوند.

پوست:
 

مصرف شكلات تيره (غني از فلاونوئيد) موجب افزايش جريان خون در پوست و اشباع اكسيژن مي گردد. همچنين مصرف طولاني مدت آن مقاومت در برابر اريتم ناشي از اشعه ي uv را افزايش و در نتيجه اتلاف آب پوست را كاهش مي دهد.

تاثير شكلات بر التهاب:
 

مصرف مداوم شكلات تيره با غلظت پائين C-RP (نوعي پروتئين در خون) مرتبط است و از آنجايي که C-RP باعث بروز واكنش هاي التهابي مي گردد، لذا مي تواند التهاب را كاهش دهد.

سرطان:
 

مدارك زيادي دال بر اثرات ضدسرطاني شكلات به علت وجود تركيبات پلي فنولي موجود در آنها وجود دارد. اثرات حفاظتي شكلات از طريق كاهش توليد گونه هاي فعال اكسيژن و تعديل فعاليت MAPK (پروتئين كيناز فعال كننده ي ميتوژن) عمل مي كند. به علاوه نقش حفاظت كنندگي در برابر بيماري آلزايمر و ديگر انواع بيماري هاي دمانس (زوال عقلي) دارد.

چگالي استخواني:
 

تحقيقات اخير نشان داده است كساني كه بيشتر از يك بار در روز شكلات مصرف مي كنند، در مقايسه با افرادي كه مصرف شكلات آنها كمتر از يك بار در هفته مي باشد، چگالي و استحكام استخواني بيشتري دارند. شكلات مي تواند يك منبع كلسيم و فلاونوئيد به شمار آيد كه به نظر مي رسد اثرات مفيدي بر روي استخوان داشته باشد، اما اين در حالي است كه اگزالات موجود در آن به عنوان يك مهار كننده ي اصلي در جذب كلسيم عمل مي كند. به علاوه تنها 100 گرم شكلات تيره مي تواند 147 درصد دفع كلسيم را افزايش دهد. هر چند كه علت اين مساله هنوز مشخص نشده است، اما احتمالا شكر شكلات منجر به افزايش دفع ادراري كلسيم خواهد شد.
همچنين شكلات موجب تحريك ترشح انسولين مي گردد. اين اثرات با افزايش دفع ادراري كلسيم بعد از مصرف شكلات در مقايسه با دوز يكساني از شكر اثبات شده است.

بارداري:
 

كافئين ماده اي است كه به مقدار فراوان در چاي، قهوه و شكلات ها يافت مي شود و تمام گروه هاي سني به مقدار زيادي آن را مصرف مي كنند؛ اما زنان باردار يا در سنين بارداري، در معرض خطر قرار دارند. از آنجايي كه مصرف زياد كافئين مي تواند خطر سقط خود به خودي را در سه ماهه ي اول بارداري افزايش دهد، لذا اين گروه به توصيه هاي خاصي در مورد مصرف كافئين روزانه نياز دارند. در يك بررسي، روزانه 400 ميلي گرم شكلات تلخ به رژيم غذايي موش هاي باردار و شيرده اضافه شد و آزمايش ها نشان داد شكلات تكامل عروق خوني در رويان را تحت تاثير قرار مي دهد و منجر به اختلالاتي در منيراليزاسيون استخوان، مانند كوتاهي اندام هاي بدن (دست و پاها) در نوزادان موش 4 هفته اي مي شود. نوزادان موش تغذيه شده با شكلات، ناهنجاري هاي ساختاري در كليه نيز پيدا كردند.
نكته ي قابل توجه در مورد مصرف شكلات در تمام گروه هاي سني اين است كه موجب افزايش سطح كلسترول پلاسما مي شود و هنگام استفاده از آن بايد سطح دريافت چربي هاي اشباع (حيواني) و نيز مصرف قند و شكر را در رژيم غذايي محدود كرد.
منبع:ماهنامه ي تخصصي دنياي سلامت، شماره ي 51
/ن