جواب این سؤال همیشه ساده نیست، چرا که اندازه گیری دقیق طول رودخانه ها به دلیل مسیر های پیچیده و تغییرات جغرافیایی تا حدی دشوار است. درحالی که رود آمازون در آمریکای جنوبی از نظر حجم آب بزرگ ترین رود جهان شناخته می شود، رود نیل واقع در آفریقا به عنوان طولانی ترین رودخانه در سطح جهان شناخته شده است. این رود های عظیم، علاوه بر اهمیت کاربردی در تأمین آب و کشاورزی، نمایانگر شکوه طبیعت بوده و جایگاه ویژه ای در زندگی بشر دارند.
رودخانه های بزرگی مانند نیل و آمازون دارای منابع متعدد و انشعابات کوچک و بزرگ هستند. برای محاسبه طول واقعی یک رودخانه، لازم است دورترین منبع آن شناسایی شود. معمولاً چنین منابعی در مناطق دور افتاده و دشوار دسترسی قرار دارند که یافتن و کشف آن ها را به کاری چالش برانگیز تبدیل می کند.
طولانی ترین رودخانه های جهان چه نام دارند؟
رودخانه های فراوانی در جهان وجود دارند که در میان طولانی ترین ها قرار می گیرند. در ادامه به معرفی چند نمونه از این رودخانه ها می پردازیم. حال، پرسش این است: طولانی ترین رود جهان کدام است؟رودخانه آمازون
رود آمازون با طول ۶,۸۵۳ کیلومتر که در آمریکای جنوبی جریان دارد، از نظر حجم آب بزرگ ترین رودخانه جهان به شمار می آید و نقش حیاتی در اکوسیستم گسترده جنگل های بارانی آمازون ایفا می کند. با این حال، بحث بر سر عنوان طولانی ترین رودخانه جهان همچنان پابرجاست، چرا که برای مدت ها این عنوان به رود نیل اختصاص یافته بود.ریشه این اختلاف به تعیین مبدأ رود آمازون بر می گردد. برای سال ها، رودخانه آپوریماک در پرو به عنوان سرچشمه اصلی آن شناخته می شد. اما تحقیقات انجام شده در سال ۲۰۱۴ نشان داد که رود مانتارو، واقع در ارتفاعات پرو، ممکن است منبع اصلی آمازون باشد.
آمازون پس از آن با شاخه های فرعی مانند آپوریماک ترکیب شده و در نهایت با رودخانه مارانیون ادغام می شود تا مسیر اصلی خود را شکل دهد. با در نظر گرفتن این مطالعات تازه، طول رود آمازون حدود ۶,۸۵۳ کیلومتر تخمین زده شده است که از رود نیل بلندتر است و به این ترتیب جایگاه آن به عنوان طولانی ترین رود جهان تقویت شده است.
رودخانه نیل
برای بسیاری از مردم، به محض مطرح شدن موضوع طولانی ترین رودخانه جهان، نام رود نیل با طول ۶,۸۵۳ کیلومتر به ذهن می رسد. این رود که از ۱۱ کشور آفریقایی عبور می کند، منبع اصلی تامین آب شیرین برای کشور های مصر و سودان محسوب شده و از دوران باستان تاکنون نقش چشمگیری در شکل گیری تمدن های منطقه ایفا کرده است.رود نیل از دو شاخه اصلی به نام های نیل سفید و نیل آبی تشکیل می شود. نیل سفید که مسیر طولانی تری دارد، سرچشمه ای تاحدودی نامشخص دارد؛ هرچند برخی منابع، دریاچه ویکتوریا را نقطه آغاز آن معرفی کرده اند. این دریاچه خود از رودخانه کاگرا تغذیه می شود که انشعابات اصلی آن شامل رود های روویورونزا و نیابرونگو هستند و در کشور های بروندی و رواندا جریان دارند. از سوی دیگر، نیل آبی سرچشمه اش را از دریاچه تانا در کشور اتیوپی دریافت می کند.
این دو شاخه در شهر خارطوم، پایتخت سودان، به هم می رسند و سپس مسیر خود را از شمال آفریقا ادامه می دهند تا در نهایت به دریای مدیترانه برسند. بر اساس اندازه گیری های رسمی، طول این رودخانه ۶,۸۵۳ کیلومتر اعلام شده است که آن را به طولانی ترین رود آفریقا و یکی از برجسته ترین رودخانه های جهان تبدیل کرده است.
رودخانه یانگ تسه
رودخانه یانگ تسه، با طول ۶,۳۰۰ کیلومتر طولانی ترین رود آسیا و سومین رود بزرگ جهان، در کشور چین جریان دارد. این رودخانه که حدود یک سوم جمعیت چین را تحت پوشش قرار می دهد، نقشی حیاتی در کشاورزی، حمل و نقل و صنایع این کشور دارد. موضوع سرچشمه یانگ تسه همواره مورد بحث بوده است. دولت چین به طور رسمی کوه های تانگولا را به عنوان منبع اصلی آن معرفی کرده است، اما تحقیقات اخیر حاکی از آن هستند که سرچشمه واقعی این رود در ارتفاعات دیگری قرار دارد؛ جایی که چندین جریان کوچک به یکدیگر می پیوندند تا رودخانه یانگ تسه شکل بگیرد. این رود پس از طی مسیر هزاران کیلومتری، سرانجام در منطقه شانگهای به دریای چین شرقی می ریزد.رودخانه می سی سی پی
رودخانه می سی سی پی، که به عنوان یکی از طولانی ترین رودخانه های جهان شناخته می شود، در آمریکای شمالی جریان دارد و از میان ۳۱ ایالت آمریکا و دو استان کانادا عبور می کند. این رودخانه از دریاچه ایتسکا واقع در ایالت مینه سوتا سرچشمه می گیرد و مسیر خود را تا خلیج مکزیک ادامه می دهد.اگر شاخه جفرسون، که دور دست ترین منبع این سیستم رودخانه ای محسوب می شود، در نظر گرفته شود، طول سیستم رودخانه ای می سی سی پی میسوری به ۶,۲۷۵ کیلومتر افزایش پیدا می کند. این ویژگی باعث شده این سیستم در رده چهارمین رودخانه طولانی جهان قرار گیرد. رودخانه می سی سی پی نقشی حیاتی در رشد کشاورزی، رونق تجارت و توسعه سیستم حمل و نقل ایالات متحده ایفا می کند.
رودخانه ینیسی
رود ینیسی با طول ۵,۵۳۹ کیلومتر به عنوان پنجمین رود بزرگ جهان، مهم ترین جریان آبی است که به اقیانوس منجمد شمالی می ریزد. سرچشمه این رودخانه از رود سلنج آغاز می شود؛ مسیری به طول ۹۹۲ کیلومتر که در نهایت به دریاچه بایکال در روسیه می رسد.از دریاچه بایکال، رودخانه آنگارا منشأ گرفته و با عبور از مناطق گوناگون سیبری، سرانجام به رود ینیسی می پیوندد. این رودخانه نقشی حیاتی در تأمین منابع آبی و حمل و نقل بخش های سردسیر شمالی روسیه ایفا می کند و بهع نوان یکی از اصلی ترین مسیر های آبی این کشور شناخته می شود.
رودخانه زرد
رودخانه زرد، که در چین به نام هوانگ هه (Huang He) شناخته می شود، با طول ۵,۴۶۴ کیلومتر یکی از طولانی ترین رود های آسیا و از مهم ترین رودخانه های جهان به شمار می رود. این رودخانه از کوه های بایان هار واقع در مرکز چین سرچشمه می گیرد و پس از عبور از ۹ استان، در نهایت به دریای بوهای وارد می شود.این رودخانه جایگاه مهمی در تاریخ و فرهنگ چین دارد و به عنوان مهد تمدن چین باستان شناخته می شود. حوزه آبریز آن نیز مساحتی حدود ۷۹۵,۰۰۰ کیلومتر مربع را در بر می گیرد. با وجود نقش حیاتی رودخانه زرد در تامین منابع زیستی بسیاری از مناطق چین، سیلاب های مکرر آن در طول تاریخ بارها خسارات سنگینی به نواحی اطراف وارد کرده است.
رودخانه اوب ایرتیش
سیستم رودخانه ای اوب ایرتیش که به عنوان هفتمین طولانی ترین رودخانه جهان با طول ۵,۴۱۰ کیلومتر شناخته می شود، در سیبری غربی واقع شده است. این رودخانه از کوه های آلتای سرچشمه گرفته و مسیر خود را از میان کشور های روسیه، قزاقستان، چین و مغولستان طی می کند. شاخه اصلی آن، رود ایرتیش، از مغولستان آغاز شده و پس از عبور از چین و قزاقستان، در روسیه به رود اوب می پیوندد.این سیستم رودخانه ای نقش حیاتی در مناطق شمالی آسیا ایفا می کند؛ زیرا در مسیر خود مناطق گسترده ای را آبیاری کرده و منابع آبی ضروری این نواحی را تأمین می نماید. حوزه آبریز این رودخانه پهنه ای به وسعت ۲,۹۹۰,۰۰۰ کیلومتر مربع را پوشش داده و در نهایت به اقیانوس منجمد شمالی می ریزد.
رودخانه ریودولا پلاتا پارانا ریو
سیستم رودخانه ای ریودولا پلاتا پارانا ریو گرانده با طول ۴,۸۸۰ کیلومتر به عنوان دومین سیستم طولانی آمریکای جنوبی و هشتمین در جهان شناخته می شود. این شبکه گسترده از برزیل آغاز شده و با عبور از کشور های آرژانتین، پاراگوئه، بولیوی و اروگوئه، نقش حیاتی در منطقه دارد. رودخانه پارانا، بخش اصلی این سیستم، توسط رود ریو گرانده تغذیه شده و در نهایت به ریودولا پلاتا می ریزد. این سیستم با پوشش مساحتی بالغ بر ۲,۵۸۲,۶۷۲ کیلومتر مربع، تأثیرات قابل توجهی بر حمل و نقل، کشاورزی و اکوسیستم منطقه دارد.رودخانه کنگو
رودخانه کنگو، که در غرب آفریقای مرکزی جریان دارد، یکی از مهم ترین و قابل توجه ترین رودخانه های جهان است. این رودخانه با طول ۴,۷۰۰ کیلومتر به عنوان دومین طولانی ترین رود آفریقا و نهمین طولانی ترین رودخانه جهان شناخته می شود. با دارا بودن یکی از پیچیده ترین سیستم های آبی، کنگو به دلیل حجم بالای آب خود، پس از رود آمازون، دومین رود بزرگ جهان از نظر دبی آب محسوب می شود.رودخانه کنگو از ارتفاعات زامبیا سرچشمه می گیرد و رود چامبشی به عنوان چشمه اصلی آن شناخته می شود. مسیر این رودخانه از میان جنگل های بارانی استوایی و مناطق مختلفی در آفریقا عبور کرده و سرانجام به اقیانوس اطلس می رسد. این جریان آبی نقش حیاتی در حمایت از اکوسیستم منطقه دارد، و حوزه آبریز گسترده اش مساحتی بالغ بر ۴,۰۱۴,۰۰۰ کیلومتر مربع را شامل می شود.
رودخانه آمور
رودخانه آمور، که از روسیه، مغولستان و چین عبور می کند، یکی از مهم ترین رودخانه های شرق آسیا است. این رودخانه، با طول ۴,۴۴۴ کیلومتر پس از یانگ تسه و رود زرد، جایگاه سومین رودخانه بزرگ چین را دارد. سرچشمه آمور از تلاقی دو رودخانه شیلکا و آرگون در مرز های روسیه و مغولستان شکل می گیرد و مسیر خود را به سوی شرق و جنوب شرقی ادامه می دهد.در کشور چین، این رودخانه به نام اژدهای سیاه نیز شناخته می شود و نام استان آمور نیز برگرفته از آن است. آب و هوای پیرامون این منطقه تحت تأثیر باد های موسمی است؛ به صورتی که زمستان ها با هوایی سرد و خشک همراه بوده و تابستان ها شرایطی نیمه گرمسیری را تجربه می کند.
رودخانه لنا
رود لنا، واقع در شرق سیبری روسیه، یکی از سه رودخانه اصلی این منطقه در کنار ینی سئی و اوب به شمار می رود. این رودخانه با طولی حدود ۴,۴۰۰ کیلومتر در رده یازدهمین رودخانه طولانی جهان قرار دارد. طبق داستان های مردمی، کشف این رودخانه به گروهی از شکارچیان خز نسبت داده می شود. در مسیر خود، دلتای بزرگی به وجود آورده که از جزایر کوچک و پراکنده بسیاری تشکیل شده است. منابع اصلی تأمین آب رود لنا عمدتاً ناشی از ذوب برف ها و باران های فصلی است.با این وجود، سرمای شدید اقلیمی سیبری گاهی باعث یخ زدگی بخش های پایینی رودخانه شده و جریان آب را به طور موقت متوقف می کند. با شروع فصل بهار، یخ های رود شکسته و همین امر منجر به فرسایش شدید سواحل و تغییر مسیر جریان آب می شود. در تابستان نیز شدت جریان رودخانه افزایش یافته و ممکن است باعث وقوع سیلاب های ناگهانی شود.
رودخانه مکونگ
رودخانه مکونگ یکی از بزرگ ترین و دیدنی ترین رودخانه های جنوب شرقی آسیا است که از کشور های چین، میانمار، لائوس، تایلند، کامبوج و ویتنام عبور می کند. با طولی برابر با ۴,۳۵۰ کیلومتر، این رودخانه در جایگاه دوازدهم طولانی ترین رود های جهان قرار گرفته است. مکونگ علاوه بر اینکه یک جاذبه طبیعی بی نظیر محسوب می شود، نقش حیاتی در تأمین منابع آبی، کشاورزی و ماهیگیری منطقه دارد.زندگی مردم دهکده های اطراف این رودخانه عمدتاً به کشاورزی و ماهیگیری وابسته است. با این حال، تغییرات اقلیمی و ساخت سد های متعدد در مسیر آن، اکوسیستم منطقه را به چالش کشیده و خشکسالی هایی را به همراه داشته است. جریان های شدید آب و وجود آبشار های فراوان در برخی نقاط، حرکت در این رودخانه را با دشواری مواجه کرده است. با این وجود، بخش هایی از مسیر های آرام تر آن امکان قایق سواری را برای گردشگران فراهم کرده و چشم انداز های طبیعی خیره کننده ای را به نمایش می گذارد.
رودخانه مکنزی
رودخانه مکنزی با طول ۴,۲۴۱ کیلومتر، سیزدهمین رودخانه بلند جهان به شمار می آید و در شمال کانادا جریان دارد که در نهایت به دریای بوفورت می ریزد. این رودخانه با عبور از جنگل های تایگا و مناطق توندرا، یکی از اصلی ترین شریان های آبی کشور کانادا محسوب می شود.علاوه بر نقش کلیدی در تأمین منابع طبیعی و فراهم سازی امکان حمل و نقل در منطقه، مکنزی از نظر تاریخی نیز اهمیت چشمگیری دارد. این رودخانه در گذشته مسیری حیاتی برای مردم بومی و مهاجران اولیه بود که از آن برای تجارت و تبادلات فرهنگی بهره می گرفتند. امروزه نیز مکنزی تأثیر قابل توجهی بر صنایع گردشگری، ماهیگیری و حمل و نقل در بخش های شمالی کانادا دارد.
رودخانه نیجر
رودخانه نیجر، به عنوان یکی از طولانی ترین رود های جهان با طول ۴,۲۰۰ کیلومتر، از ارتفاعات گینه در آفریقا سرچشمه گرفته و پس از عبور از کشور های مختلف، از جمله نیجریه، مالی، چاد، و بورکینافاسو، در نهایت به خلیج گینه می ریزد. ویژگی منحصر به فرد این رودخانه، منحنی مشهور آن است که شکل قوسی خاصی به مسیر جریان آن داده و جایگاه ویژه ای در میان رودخانه های جهان برایش رقم زده است.نیجر نقش مهمی در ایجاد زمین های کشاورزی حاصل خیز دارد و شرایط مناسبی برای کشت محصولاتی مانند نیشکر، ذرت، و برنج فراهم آورده است. افزون بر این، این رودخانه تأثیر قابل توجهی در توسعه اقتصادی مناطق پیرامون خود دارد و همواره محلی برای برگزاری جشن ها و مراسم سنتی بوده که جلوه هایی از فرهنگ غنی مردمان ساکن در اطراف آن را به نمایش می گذارد.
رودخانه ولگا
رودخانه ولگا، با طول ۳,۵۳۰ کیلومتر، طولانی ترین رود اروپا و یکی از مهم ترین مسیر های آبی روسیه به شمار می رود. این رودخانه از تپه های والدای، واقع در شمال غربی مسکو، سرچشمه می گیرد و در نهایت به دریای خزر می پیوندد. ولگا از سه منبع اصلی تغذیه می شود: ذوب برف ارتفاعات به اندازه ۶۰ درصد، آب های زیرزمینی به اندازه ۳۰ درصد، و بارش باران به اندازه ۱۰ درصد.در طول مسیر این رود، تفاوت های آب و هوایی قابل توجهی دیده می شود؛ بخش های شمالی آن تحت تأثیر زمستان های سرد قرار دارند، درحالی که در مناطق جنوبی، دما به طور محسوسی افزایش می یابد. تاکنون سد های متعددی بر روی ولگا ساخته شده اند که ضمن تولید انرژی، بخش هایی از مسیر رودخانه را به دریاچه های مصنوعی تبدیل کرده اند. این رودخانه همواره نقشی حیاتی در پیشرفت اقتصادی و تاریخی روسیه ایفا کرده است.
هرچند که معمولاً برای پاسخ به پرسش طولانی ترین رود جهان، به رود های نیل و آمازون اشاره می شود، اما رودخانه هایی همچون یانگ تسه، می سی سی پی میسوری، ینیسی، اوب ایرتیش، پارانا و کنگو نیز در فهرست بلندترین رود های جهان قرار دارند. هر یک از این رودخانه ها نقش عمده ای در شکل دهی به زندگی مردم مناطق اطراف داشته و تاریخچه میلیون ها انسان را تحت تأثیر قرار داده اند.
منبع: پژوهش راسخون
