این ماده بیان میکند که سامانههای هوش مصنوعی و مدلهای هوش مصنوعی با کاربرد عمومی که پیش از تاریخهای مشخصی وارد بازار یا مورد استفاده قرار گرفتهاند، باید در بازههای زمانی تعیینشده با مقررات جدید هوش مصنوعی اتحادیه اروپا منطبق شوند.
برای سامانههای بزرگ فناوری اطلاعات، سامانههای پرخطر و مدلهای عمومی، مهلتهای متفاوتی در نظر گرفته شده است. همچنین اگر تغییرات اساسی در طراحی سامانهها ایجاد شود، الزام به انطباق زودتر اعمال میگردد. نهادهای عمومی نیز موظفاند در مهلت معین اقدامات لازم برای رعایت الزامات را انجام دهند.
متن ماده ۱۱۱: سامانههای هوش مصنوعی که پیشتر در بازار عرضه شده یا به بهرهبرداری رسیدهاند و مدلهای هوش مصنوعی با کاربرد عمومی که پیشتر در بازار عرضه شدهاند
بند ۱.بدون خدشه به اجرای ماده ۵ همانگونه که در ماده ۱۱۳ بند ۳ جزء (الف) به آن ارجاع شده است، سامانههای هوش مصنوعی که اجزای سامانههای بزرگمقیاس فناوری اطلاعات ایجادشده بر اساس اسناد حقوقی مندرج در پیوست دهم هستند و پیش از دوم اوت ۲۰۲۷ در بازار عرضه شده یا به بهرهبرداری رسیدهاند، باید حداکثر تا سیویکم دسامبر ۲۰۳۰ با این مقرره منطبق گردند. الزامات مقرر در این مقرره باید در ارزیابی هر سامانه بزرگمقیاس فناوری اطلاعات که بر اساس اسناد حقوقی مندرج در پیوست دهم ایجاد شده است، مطابق ترتیبات پیشبینیشده در همان اسناد حقوقی و نیز در موارد جایگزینی یا اصلاح آن اسناد، مدنظر قرار گیرد.
بند ۲.
بدون خدشه به اجر ای ماده ۵ همانگونه که در ماده ۱۱۳ بند ۳ جزء (الف) به آن ارجاع شده است، این مقرره نسبت به بهرهبرداران سامانههای هوش مصنوعی پرخطر ـ بهجز سامانههای مذکور در بند ۱ این ماده ـ که پیش از دوم اوت ۲۰۲۶ در بازار عرضه شده یا به بهرهبرداری رسیدهاند، صرفاً در صورتی اعمال میشود که از آن تاریخ به بعد، این سامانهها مشمول تغییرات اساسی در طراحی خود شوند. در هر حال، ارائهدهندگان و بهرهبرداران سامانههای هوش مصنوعی پرخطر که برای استفاده توسط مراجع عمومی در نظر گرفته شدهاند، مکلفاند حداکثر تا دوم اوت ۲۰۳۰ اقدامات لازم را برای انطباق با الزامات و تعهدات مقرر در این مقرره اتخاذ نمایند.
بند ۳.
ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربرد عمومی که پیش از دوم اوت ۲۰۲۵ در بازار عرضه شدهاند، باید اقدامات لازم را بهمنظور انطباق با تعهدات مقرر در این مقرره حداکثر تا دوم اوت ۲۰۲۷ به عمل آورند.
تحلیل بند به بند ماده ۱۱۱: سامانههای هوش مصنوعی که پیشتر در بازار عرضه شده یا به بهرهبرداری رسیدهاند و مدلهای هوش مصنوعی با کاربرد عمومی که پیشتر در بازار عرضه شدهاند
تحلیل بند ۱:این بند به سامانههای بزرگ و زیرساختی فناوری اطلاعات میپردازد؛ یعنی سامانههایی که معمولاً در سطح اتحادیه اروپا یا میان چند کشور استفاده میشوند، مانند سامانههای مرزی یا مهاجرتی. قانونگذار به این سامانهها مهلت طولانیتری داده است (تا پایان سال ۲۰۳۰) زیرا تغییر در آنها پیچیده، پرهزینه و زمانبر است. همچنین تأکید شده که در هر ارزیابی یا اصلاح حقوقی آینده، الزامات این مقرره باید لحاظ شود؛ یعنی مقررات هوش مصنوعی بهصورت تدریجی در ساختار این سامانهها ادغام میشود.
تحلیل بند ۲:
این بند درباره سامانههای هوش مصنوعی پرخطر است که پیشتر وارد بازار شدهاند. اصل بر این است که این سامانهها فوراً مشمول مقررات جدید نمیشوند، مگر اینکه «تغییر اساسی در طراحی» آنها ایجاد شود. بنابراین قانون نوعی تعادل میان ثبات بازار و حمایت از حقوق عمومی ایجاد کرده است. با این حال، برای سامانههایی که توسط نهادهای عمومی استفاده میشوند، سختگیری بیشتری وجود دارد و مهلت قطعی تا سال ۲۰۳۰ تعیین شده است، زیرا این سامانهها مستقیماً بر حقوق شهروندان اثر میگذارند.
تحلیل بند ۳:
این بند مربوط به مدلهای هوش مصنوعی با کاربرد عمومی است؛ یعنی مدلهایی که میتوانند در حوزههای مختلف مورد استفاده قرار گیرند. برای این دسته، مهلت کوتاهتری (دو سال) در نظر گرفته شده است. علت این امر آن است که مدلهای عمومی معمولاً نرمافزاری و قابلبهروزرسانی سریع هستند و انطباق آنها با مقررات جدید سادهتر از سامانههای سختافزاری یا زیرساختی است. این بند نشان میدهد که قانونگذار انتظار دارد ارائهدهندگان این مدلها سریعتر خود را با چارچوبهای حقوقی جدید هماهنگ کنند.
منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون
