قانون هوش مصنوعی اروپا: متن ملاحظه 51
طبقهبندی یک سامانه هوش مصنوعی بهعنوان «سامانه پرخطر» وفق این مقرره، لزوماً به این معنا نیست که محصولی که سامانه هوش مصنوعی جزء ایمنی آن را تشکیل میدهد، یا خودِ سامانه هوش مصنوعی در صورتی که بهعنوان یک محصول مستقل عرضه شود، بر اساس معیارهای مقرر در قوانین هماهنگسازی مرتبط اتحادیه اروپا که بر آن محصول حاکم است نیز «پرخطر» تلقی شود.این وضعیت بهویژه در مورد مقررات (EU) 2017/745 و (EU) 2017/746 صادق است؛ مقرراتی که در آنها ارزیابی انطباق توسط شخص ثالث نهتنها برای محصولات پرخطر، بلکه برای برخی محصولات با سطح ریسک متوسط نیز پیشبینی شده است.
تحلیل ملاحظه ۵۱
ملاحظه ۵۱ به یک نکته بسیار مهم در تفسیر قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا اشاره میکند: مفهوم «پرخطر» در AI Act مفهومی مستقل و خودمختار است و نباید با مفهوم «پرخطر» در سایر قوانین بخشی اتحادیه اروپا خلط شود. به بیان دیگر، اینکه یک سامانه هوش مصنوعی طبق AI Act در دسته سامانههای پرخطر قرار گیرد، به این معنا نیست که محصولی که آن سامانه در آن بهکار رفته نیز در نظام حقوقی خاص خود، الزاماً محصولی پرخطر محسوب شود.
.jpg "قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 51")
این تمایز از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از قوانین بخشی اتحادیه اروپا، مانند مقررات تجهیزات پزشکی و تجهیزات تشخیص آزمایشگاهی، از نظامهای طبقهبندی ریسک خاص خود استفاده میکنند. در این نظامها، معیارهای تعیین سطح خطر ممکن است با معیارهای AI Act متفاوت باشد. بنابراین، ممکن است یک دستگاه پزشکی از منظر مقررات تجهیزات پزشکی در طبقه ریسک متوسط قرار گیرد، اما چون از یک سامانه هوش مصنوعی مشمول AI Act استفاده میکند، آن سامانه هوش مصنوعی بهعنوان «پرخطر» شناخته شود.
منطق حقوقی این ملاحظه آن است که AI Act از اصطلاح «پرخطر» برای مقاصد خاص خود استفاده میکند؛ یعنی برای تعیین اینکه چه سامانههایی باید تحت الزامات سختگیرانهای مانند مدیریت ریسک، مستندسازی فنی، ثبت رویدادها، نظارت انسانی و ارزیابی انطباق قرار گیرند. در مقابل، قوانین بخشی مانند مقررات تجهیزات پزشکی، مفهوم ریسک را عمدتاً با توجه به ایمنی بالینی، عملکرد محصول و احتمال آسیب به بیمار تعریف میکنند. بنابراین، اگرچه هر دو نظام از واژه «ریسک» استفاده میکنند، موضوع، معیارها و آثار حقوقی آنها متفاوت است.
ملاحظه ۵۱ همچنین بهطور ضمنی از برداشتهای نادرست جلوگیری میکند. اگر چنین توضیحی وجود نداشت، ممکن بود این تصور ایجاد شود که طبقهبندی یک سامانه هوش مصنوعی بهعنوان پرخطر، بهطور خودکار باعث تغییر طبقهبندی کل محصول در سایر رژیمهای قانونی میشود. قانونگذار اروپایی با این ملاحظه تصریح میکند که چنین اثری وجود ندارد و هر نظام حقوقی، معیارهای مستقل خود را حفظ میکند.
مثال مقررات تجهیزات پزشکی (MDR) و تجهیزات تشخیص آزمایشگاهی (IVDR) بسیار گویاست. در این مقررات، ارزیابی انطباق توسط نهاد ثالث صرفاً به محصولات با بالاترین سطح ریسک محدود نمیشود و برخی محصولات با ریسک متوسط نیز مشمول آن هستند. بنابراین، اگر AI Act در ملاحظه ۵۰ از «لزوم ارزیابی انطباق توسط شخص ثالث» بهعنوان شاخص پرخطر بودن استفاده میکند، این امر نباید چنین برداشت شود که محصول مزبور در نظام حقوقی خود نیز لزوماً محصولی «پرخطر» است.
در نهایت، ملاحظه ۵۱ نقش مهمی در حفظ استقلال مفهومی و هماهنگی میان رژیمهای مختلف حقوقی اتحادیه اروپا ایفا میکند. این ملاحظه روشن میسازد که AI Act یک لایه تنظیمگری مکمل ایجاد میکند، بدون آنکه طبقهبندیهای موجود در قوانین بخشی را تغییر دهد یا جایگزین آنها شود.
منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون
