درباره انيميشن «پونيو»

سال‌هاي زيادي از ورود انيميشن‌هاي كامپيوتري به دنياي كودكان و نوجوانان مي‌گذرد.شايد ساخت مجموعه‌ي دنياي اسباب‌ بازي 1 و 2 نقطه‌ي شروع اين تحول بود و پس از آن هم تا امروز بسياري از نوجوانان از انواع انيميشن‌هاي كامپيوتري لذت مي‌برند.با اين حال اين به معني دوست نداشتن و عدم علاقه‌ي آنها به كارتون‌ها و انيميشن‌هاي دستي نيست. چرا كه هنوز هم ديدن آثاري چون شير شاه، غول آهني، تام و جري، پلنگ صورتي، لوك خوش‌ شانس و بسياري از آثار ديگر براي ما لذت ‌بخش است.در واقع آنچه در اين ميان مهم است حرفي است كه قرار است از دل يك مجموعه يا اثر بيرون بيايد نه شيوه و شكل نمايش آن اثر.مخاطب اگر با شخصيت‌ها و قصه ارتباط برقرار كند آن را به راحتي مي‌پذيرد.
به همين بهانه مي‌توان سراغ انيميشن «پونيو»رفت.يك اثر سنتي ژاپني كه هايائو ميازاكي انيميشن‌ساز با سابقه‌ي ژاپني آن را كارگرداني كرده است.بسياري از ما نام ميازاكي را با دو انيميشن جذاب «شهر ارواح»و «قلعه‌ي متحرك هاول» مي‌شناسيم، كارگرداني كه هنوز به شكل سنتي كار مي‌كند و راز ماندگاري آثارش هم علاوه بر جذابيت تصاوير به قصه، محتوا و توجه به سنت‌هاي قديمي و استفاده از تخيل در آثارش برمي ‌گردد.انيميشن «پونيو روي صخره‌ي كنار دريا»آخرين اثر او است.اين اثر جايزه‌ي بهترين آهنگساز را از جوايز آسيايي دريافت كرد و نامزد بهترين كارگرداني هم شد.
با اين حال آنچه باعث شده كه «پونيو» بار ديگر مورد توجه قرار گيرد كاري است كه كارگردان «دنياي اسباب‌بازي»و «شركت هيولاها»يعني جان لستر انجام داده است.
جان لستر كه هنوز شاهكار انيميشن «ماتين‌ها»ي او را به ياد داريم تصميم گرفته نسخه‌ي جديد اين اثر را بسازد و به قول معروف آن را دوباره‌سازي كند و بر روي آن دوبله‌ي انگليسي بگذارد.و حالا سينماها در فصل تابستان و پاييز با اكران اين نسخه‌ى جديد بار ديگر كودكان و نوجوانان را به ديدن اين اثر فانتزي و ماجراجويانه تشويق كرده‌اند.

نجات كره‌ي زمين به دست پري دريايي
 

طرح اصلي قصه‌ي «پونيو»از قصه‌ي كلاسيك و قديمي «پري دريايي كوچولو» اثر هانس كريستيان آندرسن گرفته شده است.«سوسوكه»پسري 5 ساله است كه پدرش دريانوردي است كه اغلب ماه‌هاي سال در مأموريت‌هاي آبي به سر مي‌برد.او همراه مادرش ليزا زندگي ساده و ساكتي دارد.خانه‌ي آنها روي يك صخره و در نزديكي آب درياست. سوسوكه عادت دارد هر روز روي شن‌هاي ساحل قدم بزند و با آب دريا و ماسه‌ها و شن‌ها بازي كند.او تنهاست و هيچ هم بازي‌اي ندارد اما يك روز اين وضعيت تكراري عوض مي‌شود. سوسوكه در كنار ساحل يك گلدفيش زيبا به نام پونيو پيدا مي‌كند.سوسوكه گلدفيش را نجات مي‌دهد و او را همراه خود به خانه مي‌برد.ولي پونيو يك ماهي معمولي نيست، او يك ملكه‌ى دريايي و دختر يك جادوگر ماهر و خبره است.پونيو كه لذت محبت را چشيده و دوست دارد پيش سوسوكه برگردد متوجه مي‌شود علت ممنوعيت ورود به دنياي انسان‌ها در اين است كه آنها به طبيعت احترام نمي‌گذارند و آن را از بين مي‌برند.پونيو از يك سو سعي مي‌كند با استفاده از نيروي باستاني‌اي كه دارد آلودگي‌ها را از بين ببرد و بعد از آن با همين جادو به صورت يك انسان در مي‌آيد و نزد سوسوكه برمي ‌گردد.اما اين جادو خطر بزرگي را براي كل زمين به وجود مي‌آورد و باعث مي‌شود ماه به كره‌ي زمين نزديك شود. پدر پونيو هم براي برگرداندن دخترش موج‌هاي عظيم و سهمناكي را روانه ساحل مي‌كند.در اين ميان ملكه‌ي بدجنس هم سعي مي‌كند با استفاده از وضعيت موجود پونيو انتقام بگيرد.سوسوكه و پونيو وارد ماجراجويي‌هاي تازه و شگفت‌انگيزي مي‌شوند و دنبال نجات كره‌ي زمين از خطر نابودي و انهدام آن هستند.
اين در حالي است كه هم او و هم پونيو مي‌خواهند كه پونيو بتواند همچنان يك موجود انساني باقي بماند.

تخيل و سرگرمي و حفظ محيط زيست
 

پونيو فيلمي است كه لحني شاعرانه و لطيف دارد و از نظر زيباشناسي چشم‌نواز و شگفت‌انگيز است.فيلمي كه بزرگترها هم از ديدش لذت مي‌برند و وارد دنياي تخيل و فانتزي مي‌شوند.وجود بحث‌هاي عميق فلسفي، اجتماعي و محيط زيستي كه در دل فيلم مطرح مي‌شود در عين داشتن قصه‌ي سر راست و ساده به فيلم ارزش بيشتري داده است.چرا كه ورود به اين مباحث براي نوجوانان و كودكان ظرايف خاصي را مي‌طلبد كه كارگردان به خوبي از پس آن برآمده است.
فيلم حتي به نوعي اشاره‌اي استعاري به طوفان نوح دارد، همچنان كه طوفان نوح باعث شد گناهكاران و زشتي‌ها از روي زمين پاك شوند.در اينجا هم دريا طغيان مي‌كند و همه‌ى شهر را در بر مي‌گيرد تا آب كه مظهر پاكي و زيبايي‌ است تمام اين ناپاكي‌ها و زشتي‌ها را از روي شهر پاك كند، هر چند اين طغيان باعث مرگ هيچ انساني نمي‌شود و تنها به آنها ياد مي‌دهد كه با طبيعت چگونه رفتار كنند و آن را دوست بدارند.پونيو در اين ميان با قايق كوچكي به ميان انسان‌ها مي‌آيد و به آنها كه خانه‌هايشان زير آب مانده است نويد زندگي سالم را مي‌دهد.
نكته‌ي جالب ديگر اينكه گويي ميازاكي هيچگاه دوست ندارد در آثارش شخصيت‌هاي منفي بگنجاند و همه‌ى آنها را دوست داشتني هستند و حضور شخصيت‌هاي مورد قبول بچه‌ها نه تنها اثرش را يكنواخت نمي‌كند بلكه روح صلح و آرامش را به آنها تزريق مي‌كند.
اين خصلت ميازاكي است كه در همه‌ي آثارش از جمله «شهر ارواح»و «قلعه متحرك هاول»در عين استفاده از تخيل و سرگرمي يك سري مباحث جدي مربوط به جوامع مدرن را مطرح كند و خصوصاً به بحث محيط زيست همچون ديگر آثارش بپردازد.شايد چون ژاپن كشوري است كه با مسائل محيط زيستي دريايي بيشتري روبه‌رو است.اين نوع نگاه به كارگردان منتقل شده باشد اما اين دليل نمي‌شود كه بيننده‌ي غير ژاپني از آن بهره نبرد و خوشش نيايد.
جان لستر دليل بازسازي اين انيميشن را قصه‌ى زيبا و حال و هواي بحث‌انگيزش مي‌داند.او كه سعي كرده در نسخه بازسازي مخاطبان عام را در نظر بگيرد و بحث حفظ محيط زيست را پر رنگ‌تر كند، معتقد است كه هنوز هم بسياري از مخاطبان دوست دارند انيميشن‌هاي سنتي را تماشا كنند و نمي‌توان گفت دنياي كامپيوتر و بازي‌هاي رايانه‌اي يا انيميشن‌هاي رايانه‌اي روح سنتي را از بچه‌ها گرفته است.
«پونيو»اثري زيبا و به ياد ماندني است و موسيقي قوي و تأثيرگذار و البته متفاوت‌اش بار زيادي براي جذابيت قصه را بر دوش كشيده است.
استفاده از يك موسيقي اپرايي در شروع كارتون و بعد سمفوني‌اي قوي بر خلاف تصور كه كودكان آن را نمي‌پذيرند بسيار مورد توجه قرار گرفته و اين كار جسورانه به اثر ارزش و اعتباري خاص داده است. در نسخه‌ي اكران شده فيلم در امريكا و كانادا كه جان لستر آن را كارگرداني كرده است.بازيگران مطرحي به جاي كاراكترهاي اصلي صحبت مي‌كنند. راجر پرت منتقد معروف سينمايي درباره اين انيميشن معتقد است:ميازاكي 68 ساله كه استاد سينمايي انيميشن ژاپن است با اين فيلم راه خود را مثل گذشته ادامه داده است و اثري زيبا خلق كرده است. اين اثر با آثار كلاسيك مثل «پينوكيو»و «سفيدبرفي»برابري مي‌كند و يكي از رقباي اصلي انيميشن‌هاي ديزني محسوب مي‌شود.
منبع:نشريه ي شاهد نوجوان،شماره ي 56.