مقدمه:
بیان مسئله:وحدت اسلامی، یکی از مهمترین و حیاتیترین موضوعاتی است که در قرآن کریم و سیره معصومین(ع) به آن تأکید فراوان شده است. این مفهوم، نه یک شعار یا تاکتیک سیاسی، بلکه یک اصل بنیادین و فریضه قرآنی است که امت اسلامی را به همبستگی و یکپارچگی فرا میخواند.
امام مجاهد و رهبر شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در طول دوران پربرکت رهبری خود، بارها و بارها بر این اصل حیاتی تأکید کرده و آن را از ابعاد مختلف اعتقادی، قرآنی، سیاسی و راهبردی مورد بررسی قرار دادهاند.
ایشان با نگاهی عمیق و آیندهنگر، وحدت را نه یک امر تزیینی، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای بقا و عزت امت اسلامی معرفی کردهاند. از نگاه معظمله، تفرقه و اختلاف، بزرگترین آفت جوامع اسلامی است که دشمنان از آن به عنوان ابزاری برای سلطه و نفوذ خود استفاده میکنند. این پژوهش، در صدد است تا با مروری بر بیانات ایشان، ابعاد مختلف این اندیشه وحدتگرایانه را تبیین کرده و موانع و راهکارهای تحقق آن را بررسی نماید.
ضرورت مسئله:
بررسی دیدگاههای امام شهید درباره وحدت اسلامی، از چند جهت ضروری است. نخست آنکه در شرایط کنونی جهان اسلام که با تهدیدات گسترده دشمنان، از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه است، وحدت و یکپارچگی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. رهبر شهید با درک این ضرورت، همواره بر لزوم اتحاد مسلمانان تأکید داشته و آن را درمان بسیاری از دردهای امت اسلامی معرفی کردهاند.
دوم آنکه، تبیین اندیشه وحدتگرایانه ایشان، میتواند الگویی عملی برای مسئولان، علما و نخبگان جهان اسلام در مسیر تحقق همگرایی ارائه دهد. سوم آنکه، شناخت موانع وحدت از منظر ایشان، به ویژه توطئههای دشمنان برای ایجاد تفرقه، میتواند هوشیاری و بصیرت امت اسلامی را در برابر این تهدیدات افزایش دهد.
در عصری که دشمنان اسلام با ابزارهای مختلف، از جمله ایجاد گروههای تکفیری و تولید اندیشههای ضدتقریبی، به دنبال تضعیف مسلمانان هستند، بازخوانی بیانات آن شهید بزرگوار، میتواند چراغ راهی برای خروج از بحرانهای کنونی باشد.
اهداف مقاله:
هدف کلی این پژوهش، بررسی و تبیین دیدگاههای امام مجاهد و رهبر شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، درباره وحدت اسلامی، با تأکید بر اصول، موانع و راهکارهای تحقق آن است.
در این مقاله، پس از بررسی مفهوم و جایگاه وحدت از منظر ایشان، به مهمترین مبانی قرآنی و اعتقادی وحدت، نقش خواص و نخبگان در تحقق آن، توطئههای دشمنان برای تفرقهافکنی، و راهکارهای عملی برای دستیابی به اتحاد امت اسلامی، بر اساس بیانات ایشان، پرداخته میشود.
امید است که این مقاله، گامی کوچک در جهت آگاهیبخشی به جامعه اسلامی و ترویج اندیشه وحدتگرایانه رهبر شهید باشد.
نگاهی به بیانات امام مجاهد و رهبر شهید (ره) درباره اتحاد امت اسلامی، موانع و راهکارهای تحقق آن
بخش اول: وحدت اسلامی در کلام امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)
🔹 نامگذاری هفته وحدت؛ اقدامی عمیق و اعتقادیامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در دیدار مسئولان نظام و مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، با تأکید بر جایگاه والای وحدت در نظام جمهوری اسلامی، میفرمایند:
«ما در جمهوری اسلامی... از دوازدهم تا هفدهم [ربیعالاوّل] را، به عنوان هفتهی وحدت نامگذاری کردهایم. این یک نامگذاری محض نیست، یک حرکت سیاسی و تاکتیکی هم نیست؛ این یک اعتقاد و ایمان قلبی است. جمهوری اسلامی به معنای واقعی کلمه معتقد به لزوم اتّحاد امّت اسلامی است.» (۱)
ایشان با این عبارت، به روشنی اعلام میدارند که نامگذاری هفته وحدت، صرفاً یک اقدام تشریفاتی یا تاکتیکی نیست، بلکه ریشه در باور و اعتقاد عمیق نظام جمهوری اسلامی به وحدت امت اسلامی دارد. این نگاه، نشاندهنده رویکرد اصولی و بنیادین نظام اسلامی به مسئله وحدت است.
🔹 پیشینه تاریخی وحدتگرایی در میان علمای شیعه
امام شهید در ادامه، با اشاره به پیشینه تاریخی این رویکرد، میفرمایند:«این [کار] سابقه هم دارد؛ یعنی مخصوص زمان ما و دوران جمهوری اسلامی نیست. مرجع بزرگی مثل مرحوم آیتالله بروجردی که مرجع کلّ دنیای شیعه در زمان جوانی ما بود، طرفدار جدّی وحدت اسلامی بودند، طرفدار جدّی تقریب مذاهب اسلامی بودند؛ با بزرگان علمای دنیای اسلام و اهل سنّت مراوده داشتند، گفتگو داشتند.» (۲)
آیتالله العظمی خامنهای (قدس سره) با اشاره به سیره عملی آیتالله بروجردی، نشان میدهند که وحدتگرایی و تقریب مذاهب، پیشینهای دیرینه در میان علمای بزرگ شیعه دارد. این رویکرد، مختص به دوران جمهوری اسلامی نیست، بلکه ریشه در اندیشه علمای گذشته دارد و نشان از اصالت و عمق این اعتقاد دارد.
🔹 وحدت؛ ایمان قلبی و خواسته الهی
قائد شهید ایران در پایان این فراز، با تأکید مجدد بر نگاه اصولی به مسئله وحدت، میفرمایند: «بعضیها تصوّر میکنند یا وانمود میکنند که این یک تاکتیک سیاسی است؛ نه، این جور نیست؛ این یک ایمان قلبی است؛ معتقدیم به این و معتقدیم که خدای متعال این را از ما خواسته است.» (۳)
رضوان الله علیه با این جمله، شبهه تاکتیکی بودن رویکرد وحدتگرایانه را به شدت رد میکنند و تأکید میدارند که این مسئله، یک ایمان قلبی و اعتقاد دینی است. از نگاه این امام مجاهد شهید، خداوند متعال از مسلمانان خواسته است که امت واحده باشند و این خواسته الهی، قابل تغییر و تفسیر تاکتیکی نیست.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: ضرورت باور قلبی به وحدت
بیانات امام شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (قدس الله نفسه الزکیه) در این فراز، نشان میدهد که وحدت اسلامی، نه یک شعار سیاسی، بلکه یک اصل اعتقادی و الهی است. هرگونه تلاش برای تفرقه و اختلاف، در تضاد با خواسته خداوند متعال قرار دارد و نظام جمهوری اسلامی، با الهام از این اصل، هفته وحدت را به عنوان نمادی از این باور قلبی نامگذاری کرده است.
ایشان با تأکید بر اینکه وحدت یک حرکت سیاسی و تاکتیکی نیست، به همه مسلمانان، به ویژه مسئولان و کارگزاران نظام، یادآوری میکنند که وحدت، یک وظیفه الهی و ایمانی است که باید با تمام وجود به آن پایبند بود و هیچگاه نباید آن را فدای منافع گروهی و جناحی کرد.
بخش دوم: وحدت، اصلی از اصول اسلامی در کلام امام شهید (رضوان الله علیه)
🔹 وحدت؛ اصلی قرآنی، نه تاکتیکی
امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در دیدار جمعی از علما و بزرگان اهل سنت کشور، با تأکید بر جایگاه رفیع وحدت در اسلام، میفرمایند: «وحدت... یک تاکتیک نیست، وحدت یک اصلی از اصول اسلام است، وحدت یک امر قرآنی است.» (۴)
ایشان با این عبارت، بار دیگر بر این حقیقت تأکید میورزند که وحدت اسلامی، نه یک ابزار موقتی و تاکتیکی، بلکه یک اصل بنیادین و ریشهدار در اسلام است.
🔹 استناد به آیه اعتصام؛ وحدت در چنگ زدن به ریسمان الهی
امام شهید در ادامه، با استناد به آیه ۱۰۳ سوره آل عمران، به تبیین جایگاه وحدت در قرآن میپردازند و میفرمایند:«اینکه میفرماید «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا»، خیلی مهم است؛ یعنی در اعتصامِ به حبلالله هم که مهمترین کارها است، اجتمعوا؛ [یعنی] اتّفاق حتّی در اعتصام به حبلالله که مظهرش مثلاً حج است، مظهرش نماز جمعه است؛ یعنی اجتماع حتّی در اعتصام به حبلالله مورد نظر قرآن و شریعت اسلامی است؛ این خیلی به نظر مهم است.» (۵)
ایشان با این تفسیر عمیق، نشان میدهند که حتی در والاترین عبادات مانند حج و نماز جمعه، که خود مظهر اعتصام به ریسمان الهی هستند، اجتماع و وحدت مورد نظر قرآن است.
🔹 اهمیت وحدت در آیات سوره حجرات
قائد شهید ایران در ادامه، با استناد به آیات ۹ و ۱۰ سوره حجرات، بر عظمت مسئله وحدت تأکید میورزند و میفرمایند:
«یا در این آیات سورهی حجرات «وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّى تَفِیءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ»؛ یعنی مسئلهی اتّفاق و اتّحاد اینقدر مهم است که اگر کسی بَغْی کرد، باید با او مقاتله کرد، با آن مسلمان باید مقاتله کرد برای اینکه او را به وحدت برگردانیم؛ اینقدر وحدت مهم است! اینها را نمیشود نادیده گرفت.» (۶)
ایشان با اشاره به آیه ۹ سوره حجرات، نشان میدهند که قرآن کریم برای حفظ وحدت، حتی دستور مقاتله با گروه متجاوز و باغی را صادر کرده است. این نشاندهنده عظمت و اولویت وحدت در نظام اسلامی است.
🔹 برادری ایمانی؛ محور وحدت
امام شهید در پایان این فراز، با استناد به آیه ۱۰ سوره حجرات، مؤمنان را به برادری و صلح دعوت کرده و میفرمایند:«بعد هم که «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ»؛ یعنی مسئلهی وحدت یک اصل قرآنی است و ما نباید از آن غفلت کنیم.» (۷)
ایشان با این عبارت، برادری ایمانی را به عنوان محور وحدت معرفی میکنند و تأکید میدارند که وحدت، یک اصل قرآنی است که هیچ مسلمانی نباید از آن غافل باشد.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ اصل قرآنی و وظیفه همگانی
بیانات امام شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در این فراز، نشان میدهد که وحدت اسلامی، یک اصل قرآنی و الهی است که در آیات متعددی به آن تأکید شده است. ایشان با استناد به سه آیه از قرآن کریم (آل عمران/۱۰۳ و حجرات/۹ و ۱۰)، جایگاه وحدت را در اسلام به تصویر میکشند.
از منظر ایشان، وحدت نه تنها یک اصل اعتقادی، بلکه یک وظیفه عملی است که مسلمانان باید برای تحقق آن تلاش کنند. هرگونه تفرقه و اختلاف، نه تنها برخلاف دستور صریح قرآن، بلکه خلاف مصالح امت اسلامی است.
بخش سوم: لزوم اتحاد امت اسلامی با وجود سلایق مختلف
🔹 نهی قرآن از تفرقه و امر به اتحاد
امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی، با اشاره به دو آیه از قرآن کریم که یکی نهی از تفرقه و دیگری امر به اتحاد است، میفرمایند:
«امروز مشکل ما تفرّق است؛ با اینکه قرآن نهی کرده است از تفرّق: «وَ لا تَکُونُوا کَالَّذِینَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا» و امر کرده است به اتّحاد: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا» با این وجود، ملّت اسلام و امّت اسلام متفرّقند.» (۸)
خداوند متعال در سوره آل عمران، آیه ۱۰۵ میفرماید: «وَ لا تَکُونُوا کَالَّذِینَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَیِّناتُ وَ أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ» و مانند کسانى نباشید که پس از آنکه دلایل روشن براى آنان آمد، پراکنده شدند و اختلاف کردند و آنها عذاب بزرگى دارند.
و در سوره آل عمران، آیه ۱۰۳ میفرماید:«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ کُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْها کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ»
و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید! و نعمت خدا را بر خود به یاد آورید که چگونه دشمن یکدیگر بودید و او میان دلهای شما الفت ایجاد کرد و به برکت نعمت او برادر شدید! و شما بر لب حفرهای از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد. این چنین، خداوند آیات خود را برای شما آشکار میسازد؛ شاید پذیرای هدایت شوید.
ایشان با این عبارت، به تناقض آشکار میان دستور صریح قرآن و وضعیت موجود امت اسلامی اشاره میکنند. از یک سو، قرآن به صراحت از تفرقه و اختلاف نهی کرده و از سوی دیگر، امت اسلامی به شدت دچار تفرقه و چنددستگی است.
🔹 سلایق مختلف؛ مانع وحدت نیست
قائد شهید ایران در ادامه، با تأکید بر اینکه وجود سلایق مختلف نباید مانع وحدت شود، میفرمایند:«بله، عقاید مختلفی وجود دارد، مذاهب مختلفی وجود دارد، سلایق مختلفی وجود دارد؛ خب باشد. این سلایق مختلف نباید موجب بشود که ما از نعمت بزرگ اتّحاد امّت اسلامی محروم بشویم.» (۹)
ایشان با این جمله، به این حقیقت اشاره میکنند که اختلاف در عقاید و سلایق، امری طبیعی و اجتنابناپذیر است، اما نباید این اختلافات بهانهای برای تفرقه و از دست دادن نعمت بزرگ اتحاد شود.
🔹 ثمرات اتحاد امت اسلامی
امام شهید در ادامه، با ترسیم چشماندازی از ثمرات اتحاد امت اسلامی، میفرمایند:«امروز اگر امّت اسلامی که نزدیک دو میلیارد جمعیّتند و در مهمترین و حسّاسترین نقاط جغرافیایی عالم متفرّقند، با هم متّحد بودند، کشورهای اسلامی خیرات بمراتب بیشتری را به دست میآوردند. اگر این اتّحاد به هر اندازه به وجود بیاید، طلیعهی حلّ مشکلات دنیای اسلام آشکار میشود، و ممکن میشود که ما مشکلات دنیای اسلام را حل کنیم.» (۱۰)
ایشان با این عبارت، به توانمندی عظیم امت اسلامی در صورت اتحاد اشاره کرده و تأکید میورزند که حل مشکلات دنیای اسلام، در گرو تحقق وحدت است.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ شرط حل مشکلات امت اسلامی
بیانات امام شهید در این فراز، نشان میدهد که تفرقه، بزرگترین مشکل دنیای اسلام است و قرآن کریم با صراحت از آن نهی کرده است. وجود سلایق و عقاید مختلف، نباید مانع از تحقق وحدت شود. اتحاد امت اسلامی، کلید حل مشکلات دنیای اسلام است و هر اندازه این اتحاد تحقق یابد، طلیعه حل مشکلات آشکار خواهد شد.
بخش چهارم: رسیدن به اتحاد مسلمین با تلاش
🔹 اتحاد ممکن است، اما نیازمند عملامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در دیدار مسئولان نظام و مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، با تأکید بر اینکه اتحاد میان ملتهای اسلامی یک هدف دستیافتنی است، میفرمایند:«اتّفاق و اتّحاد بین ملّتهای اسلامی ممکن است، منتها کار لازم دارد، عمل لازم دارد.» (۱۱)
ایشان با این عبارت، به این حقیقت اشاره میکنند که وحدت اسلامی، اگرچه ممکن و شدنی است، اما در گرو تلاش و حرکت عملی است و بدون اقدام جدی، تحقق نخواهد یافت.
🔹 نقش خواص در تحقق وحدت
قائد شهید ایران در ادامه، با تأکید بر نقش کلیدی خواص و نخبگان در ایجاد وحدت، میفرمایند:«عرض کردم، ما حالا از سیاستمداران و زمامداران و حکمرانان کشورهای اسلامی هم ناامید نیستیم، امّا بیشترین امیدمان به خواصّ دنیای اسلام است؛ یعنی همین طوری که گفتیم، به علمای دین، به روشنفکران، به اساتید دانشگاه، به جوانان روشنبین، به فرزانگان، به ادبا، به شعرا، به نویسندگان، به گردانندگان مطبوعات؛ امید ما به اینها است.» (۱۲)
ایشان با این عبارت، نقش نخبگان و خواص جامعه اسلامی را در هدایت افکار عمومی به سمت وحدت، بسیار تعیینکننده میدانند و بیشترین امید خود را برای تحقق اتحاد، به این قشر معطوف میکنند.
🔹 تأثیر خواص بر افکار عمومی و سیاستهای کشورها
امام شهید در ادامه، به تأثیرگذاری خواص بر افکار عمومی و در نتیجه بر سیاستهای کشورها اشاره کرده و میفرمایند:«اینها [باید] احساس استقلال بکنند، احساس مسئولیّت بکنند، احساس وظیفه کنند. وقتی خواص در یک راهی وارد شدند، افکار عمومی را به آن سمت حرکت میدهند؛ وقتی افکار عمومی در یک کشوری شکل گرفت، سیاستهای ادارهی کشور هم به طور قهری به آن سمت حرکت میکند، ناچارند، ناگزیرند.» (۱۳)
ایشان با این تحلیل عمیق، نشان میدهند که خواص جامعه، موتور محرکه تغییرات در جوامع اسلامی هستند و اگر آنان وارد مسیر وحدت شوند، افکار عمومی را با خود همراه کرده و در نهایت، سیاستهای کشورها نیز به ناچار در جهت وحدت حرکت خواهند کرد.
🔹 لزوم سعی و عمل برای دستیابی به اتحاد
امام شهید در پایان این فراز، با استناد به آیه شریفه قرآن، بر ضرورت سعی و عمل تأکید کرده و میفرمایند:«بنابراین، این کاری است ممکن؛ این ممکن است، منتها بدون عمل نمیشود. بدون عمل، هیچ چیزی در دنیا، نه دستاوردهای دنیایی، نه دستاوردهای اخروی و الهی امکان ندارد: لَیسَ لِلإِنسانِ إِلّا ما سَعىٰ؛ باید سعی کرد، باید عمل کرد؛ [اگر] عمل بکنیم، ممکن است.» (۱۴)
ایشان با استناد به آیه شریفه «لَیسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعىٰ» (سوره نجم، آیه ۳۹) که میفرماید: برای انسان چیزی جز سعی و کوشش او نیست، تأکید میورزند که تحقق وحدت، نیازمند تلاش و اقدام عملی است...و بدون آن، هیچ دستاوردی، چه دنیوی و چه اخروی، حاصل نخواهد شد.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ ممکن ولی مشروط به عمل
بیانات امام شهید در این فراز، نشان میدهد که اتحاد امت اسلامی، هدفی شدنی و دستیافتنی است، اما در گرو عمل و تلاش جدی است. خواص و نخبگان جامعه اسلامی، نقش کلیدی در تحقق این هدف دارند و با تأثیرگذاری بر افکار عمومی، میتوانند مسیر سیاستهای کشورها را به سمت وحدت تغییر دهند. بدون عمل و سعی، هیچ دستاوردی، نه در دنیا و نه در آخرت، محقق نخواهد شد.
بخش پنجم: وحدت اسلامی؛ ابتکار ماندگار امام راحل و درک دشمنان
🔹 ابتکار امام راحل؛ پیامی فراتر از زمان خودامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، با اشاره به اهمیت ابتکار امام راحل در تعیین هفته وحدت، میفرمایند:
«امروز بیش از همیشه اهمّیّت این ابتکار بزرگ امام راحل [در تعیین هفته وحدت] آشکار شده است. آن روزی که امام بزرگوار هفتهی وحدت را اعلام کردند و وحدت مذاهب اسلامی و فِرَق اسلامی را در جهتگیریها و در گرایشهای عمومی، سیاسی و اجتماعیِ خودشان اعلام کردند، آن روز خیلی از مخاطبین واقعی این پیام نتوانستند اهمّیّت این پیام را درک کنند.» (۱۵)
ایشان با این عبارت، به این حقیقت اشاره میکنند که پیام امام راحل درباره وحدت، فراتر از زمان خود بود و بسیاری از مسئولان کشورهای اسلامی نتوانستند عمق و اهمیت آن را درک کنند.
🔹 درک دشمنان از اهمیت وحدت
قائد شهید ایران در ادامه، با تأکید بر اینکه دشمنان اسلام اهمیت این پیام را بهتر از برخی مسلمانان درک کردند، میفرمایند:«متأسّفانه خیلی از دولتهای مسلمان و خیلی از مخاطبینِ واقعی، اهمّیّت این ابتکار را درک نکردهاند، لکن دشمن اهمّیّت این را درک کرد؛ دشمن فهمید که این توصیهی امام راحل که اتّحاد فِرَق اسلامی است در جهتگیریهای کلّی -عقایدشان برای خودشان باشد؛ هر کسی برای خودش عقاید و مناسک خودش را داشته باشد- چقدر برای امّت اسلامی اهمّیّت دارد و چقدر نفوذ دشمن را در آنها کم میکند؛ چون دشمن این را فهمید، شروع کرد به برنامهریزی بر ضدّ این حرکت.» (۱۶)
ایشان با این تحلیل روشنگرانه، نشان میدهند که دشمنان اسلام، برخلاف برخی دولتهای اسلامی، ارزش و اهمیت وحدت را درک کرده و به همین دلیل، برنامههای گستردهای برای مقابله با این حرکت آغاز کردند.
🔹 پیامدهای عدم وحدت در جهان اسلام
امام شهید در ادامه، با اشاره به حوادث تلخی که در کشورهای اسلامی به دلیل تفرقه رخ داده است، میفرمایند:«حوادثی که امروز اتّفاق افتاده، این اختلافات گوناگونی که میان کشورهای اسلامی اتّفاق افتاده، این حوادث هولناکی که در بعضی از کشورهای منطقه، در سوریه، در عراق، در یک برههای در لیبی، در یمن، و در افغانستان، از این اتّفاقاتی که در اینجاها افتاد انسان میفهمد که چقدر اتّحاد دنیای اسلام مهم بود و چقدر یکپارچگی امّت اسلامی عنصر ذیقیمتی بود که امام آن را اعلام کردند.» (۱۷)
ایشان با برشمردن فجایع رخ داده در کشورهای اسلامی، به این واقعیت تلخ اشاره میکنند که اگر وحدت و یکپارچگی در میان امت اسلامی وجود داشت، بسیاری از این حوادث تلخ هرگز رخ نمیداد.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: ابتکار امام راحل؛ چراغ راه امت اسلامی
بیانات امام شهید در این فراز، نشان میدهد که ابتکار امام راحل در تعیین هفته وحدت، یک حرکت هوشمندانه و آیندهنگر بود که امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت آن آشکار شده است. دشمنان اسلام، برخلاف برخی دولتهای مسلمان، اهمیت این حرکت را درک کرده و در صدد مقابله با آن برآمدهاند. حوادث تلخ جهان اسلام، گواه روشنی بر این است که تفرقه و اختلاف، عامل اصلی نابسامانیهای دنیای اسلام است و وحدت، تنها راه نجات امت اسلامی از این بحرانهاست.
بخش ششم: توطئه دشمنان برای مقابله با وحدت اسلامی
🔹 برنامهریزی دشمنان برای خنثیسازی پیام وحدت امام راحلامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، با اشاره به برنامههای عملیاتی دشمنان برای مقابله با پیام وحدت امام راحل، میفرمایند:
«دشمن برنامههای عملیّاتیای را در مقابلهی با پیام وحدت امام بزرگوار انجام داد؛ از جمله ایجاد مراکزی برای تولید اندیشههای ضدّتقریبی؛ [در مقابل آنچه] ما میگوییم تقریب فِرَق اسلامی. نشستند مراکزی را درست کردند، به یک عدّه مزدور هم پول دادند، آنجا نشاندند که بنشینند فکر و مطلب تهیّه کنند برای اثبات ضدّتقریب؛ یعنی جوری عمل بکنند که این سیاست بزرگ امام، این تدبیر عظیم و الهی امام را خنثیٰ کنند.» (۱۸)
ایشان با این عبارت، به روشنی نقش دشمنان در ایجاد مراکز فکری برای تولید اندیشههای ضد وحدت را افشا میکنند و نشان میدهند که دشمنان با صرف هزینههای مالی گسترده، در صدد خنثیسازی حرکت عظیم امام راحل برآمدهاند.
🔹 نقش آمریکا در ایجاد گروههای تکفیری
قائد شهید ایران در ادامه، با اشاره به نقش مستقیم آمریکا در ایجاد گروههای تکفیری مانند داعش، میفرمایند:«[ایجاد] مراکز تولید اندیشه. و ایجاد گروههای تکفیری. این گروه جرّار داعش را خود دشمنان اسلام فراهم کردهاند؛ آمریکاییها اعتراف کردهاند.
البتّه ما خبرهایی داشتیم، اطّلاعاتی داشتیم لکن اگر ما میگفتیم، ممکن بود محلّ تردید قرار بگیرد، امّا خودشان اعتراف کردند؛ هم کسانی در آن دولتی که این داعش را به وجود آورده بود اعتراف کردند، هم در دولت بعدی، این شخصی که حالا سر کار است، صریحاً گفت که داعش را اینها به وجود آوردهاند و از او حمایت کردهاند.» (۱۹)
ایشان با این عبارت، نقش انکارناپذیر آمریکا در ایجاد و حمایت از گروههای تروریستی را افشا کرده و تأکید میورزند که این اعترافات، خود گواهی بر حقانیت این ادعا است.
🔹 ابزارهای دشمن برای تفرقهافکنی
امام شهید در ادامه، به ابزارهای متنوع دشمنان برای ایجاد تفرقه اشاره کرده و میفرمایند:«به مزدورانشان در منطقه، دولتهای پیرو و تابع خودشان دستور دادند، به اینها پول دادند، از اینجا و آنجا برایشان سلاح خریدند، امکانات دادند، برایشان تجهیزات فراهم کردند... بنابراین، هم مرکز تولید فکر درست کردند، هم جریانهای تروریستی را به وجود آوردند، هم عناصری را که نمیدانستند و نمیخواستند وارد این بازی بشوند، به طور غافل و نادانسته وارد جریان کردند، عصبانیشان کردند، وادار کردند که اینها به همدیگر بدگویی کنند.» (۲۰)
ایشان با این تحلیل جامع، نشان میدهند که دشمنان با استفاده از ابزارهای متنوع از جمله تولید اندیشه، حمایت مالی، تسلیحاتی و ایجاد گروههای تروریستی، تلاش میکنند امت اسلامی را درگیر اختلافات داخلی کنند.
🔹 تفاوت گناه عاملان اصلی و افراد ناآگاه
امام شهید در پایان این فراز، با تأکید بر مسئولیت سنگینتر دولتمردان منطقه در قبال ایجاد تفرقه، میفرمایند:«برخی از دولتهای این منطقه که پشتیبانیهای مالی را به عهده گرفتهاند، گناهشان از آحادی که وابسته به این گروهها شدهاند، بیشتر است؛ یعنی آن کسی که از فلان گوشهی دنیای اسلام از روی تعصّب دینی و همراه با جهالت میآید و جزو این گروه تروریستی میشود، گناهش کمتر از آن رئیس و آن مسئول و آن پادشاهی است که پول میدهد و اینها را راه میاندازد و تسلیحات برایشان فراهم میکند و مانند اینها. البتّه جرم اصلی مربوط به آمریکاییها است؛ واقعاً این جور است.» (۲۱)
ایشان با این تحلیل دقیق، سلسله مراتب مسئولیت در ایجاد تفرقه را به تصویر میکشند و آمریکا را به عنوان عامل اصلی و برخی دولتهای منطقه را به عنوان همدستان و پشتیبانان مالی این جنایت معرفی میکنند.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: دشمنان؛ طراحان اصلی تفرقه در جهان اسلام
بیانات امام شهید در این فراز، نقشه راه دشمنان برای تفرقهافکنی در جهان اسلام را به تصویر میکشد. ایجاد مراکز تولید اندیشه ضد تقریب، حمایت از گروههای تکفیری، و استفاده از ابزارهای مختلف برای عصبانیسازی مردم، از جمله برنامههای عملیاتی دشمنان است. آمریکا به عنوان عامل اصلی و برخی دولتهای منطقه به عنوان همدستان مالی، مسئولیت اصلی این جنایت را بر عهده دارند. آگاهی از این توطئهها، گام نخست برای مقابله با آنهاست.
بخش هفتم: اتحاد مسلمانان؛ فریضه قرآنی و ضرورت راهبردی
🔹 اتّحاد مسلمانان؛ فریضهای قطعی و قرآنیامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در دیدار مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی و جمعی از مسئولان نظام، با تأکید بر وجوب شرعی و قرآنی وحدت، میفرمایند: «اتّحاد مسلمانان یک فریضهی قطعیِ قرآنی است؛ این یک چیز دلبخواه نیست؛ این را به عنوان یک وظیفه باید نگاه کنیم.
قرآن دستور داده: وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا؛ یعنی حتّی در اعتصام به حبلالله هم با اجتماع باید این کار را انجام بدهید. این «امر» است دیگر؛ چرا ما این را به یک امر اخلاقی تبدیل میکنیم؟ این یک دستور است، یک حکم است که باید بر طبق این عمل کرد.» (۲۲)
رهبر شهید در این سخن، به صراحت اعلام میدارند که وحدت مسلمانان، یک حکم الهی و فریضهای غیرقابل انکار است. از نگاه معظمله، این مسئله نه یک پیشنهاد اخلاقی که یک فرمان قرآنی است و هرگونه کوتاهی در آن، نافرمانی از دستور صریح خداوند محسوب میشود. تأکید ایشان بر واژه «امر»، نشان از عزم راسخ اسلام بر تحقق وحدت در میان امت اسلامی دارد.
🔹 وحدت؛ امری اصولی، نه تاکتیکی
قائد شهید ایران در ادامه، با رد نگاه تاکتیکی به وحدت، میفرمایند:«نکتهی دوّم؛ وحدت و اتّحاد مسلمانها یک امر تاکتیکی نیست که حالا بعضی خیال کنند به خاطر شرایط خاصّی ما بایستی با همدیگر متّحد باشیم؛ نه، یک امر اصولی است؛ همافزایی مسلمانها لازم است.» (۲۳)
آن بزرگوار با این جمله، دیدگاه سطحی نگری را که وحدت را تنها یک راهکار مقطعی برای شرایط خاص میداند، به شدت رد میکنند. به باور ایشان، وحدت یک اصل ریشهدار و راهبردی است که بستر همافزایی و تقویت همهجانبه مسلمانان را فراهم میآورد. از این نگاه، مسلمانان در سایه وحدت، به توانی دست مییابند که فراتر از جمع جبری ساده، نوعی جهش و تکامل در عرصههای گوناگون است.
🔹 علت تأکید جمهوری اسلامی بر وحدت؛ فاصله زیاد
امام شهید در ادامه، به دلیل تأکید ویژه جمهوری اسلامی بر وحدت اشاره کرده و میفرمایند:«علّت اینکه ما در جمهوری اسلامی بر وحدت مسلمین، زیاد تأکید میکنیم، این است که فاصله زیاد است. امروز مرتّباً تلاش میشود که بین فِرَق مسلمین، بین شیعه و سنّی اختلاف ایجاد بشود؛ تلاش جدّی و برنامهریزیشده.» (۲۴)
این سخن، نشاندهنده درک عمیق ایشان از شرایط حساس جهان اسلام است. به بیان دیگر، آنگاه که فاصلهها و شکافها میان مسلمانان روزبهروز بیشتر میشود، جمهوری اسلامی با احساس مسئولیتی الهی، بر ضرورت وحدت پای میفشارد.
رهبر شهید با این عبارت، گوشزد میکنند که هرچه دشمنان در دامن زدن به اختلافات مصممتر هستند، وظیفه مسلمانان برای نزدیکی و همدلی نیز سنگینتر میشود.
🔹 حضور واژههای شیعه و سنی در ادبیات سیاسی آمریکا
امام شهید در ادامه، به ورود واژههای شیعه و سنی به ادبیات سیاسی آمریکا به عنوان یک توطئه اشاره کرده و میفرمایند:«امروز کلمهی «شیعه» و «سنّی» وارد ادبیّات سیاسی آمریکا شده! آمریکاییها به شیعه و سنّی چه کار دارند؟ چند سال است که در ادبیّات سیاسیِ آمریکا مسئلهی سنّی بودن و شیعه بودن وارد شده، که بله، فلان کشور شیعهاند، فلان کشور سنّیاند؛ با اینکه آنها با اصل اسلام مخالفند و دشمنند امّا مسئلهی شیعه و سنّی را رها نمیکنند.» (۲۵)
این عبارت، هشداری جدی نسبت به یک پروژه هوشمندانه دشمن است. استکبار جهانی با وجود دشمنی با اصل اسلام، بهطرز معناداری بر تفکیک شیعه و سنی تمرکز کرده است.
این ورود واژگان مذهبی به ادبیات سیاسی دشمن، نشان از یک استراتژی حسابشده برای تبدیل اختلافات فقهی به شکافهای سیاسی و اجتماعی دارد. معظمله با طرح این نکته، پرده از توطئهای برمیدارند که در پسِ این واژهها پنهان شده است.
🔹 اهداف نظام جمهوری اسلامی؛ ایجاد تمدن نوین اسلامی
امام شهید در ادامه، با اشاره به نقش وحدت در تحقق تمدن نوین اسلامی، میفرمایند:«یکی از هدفهای نظام جمهوری اسلامی که ما تعریف کردیم، عبارت است از ایجاد تمدّن نوین اسلامی؛ یعنی یکی از اهداف نظام جمهوری اسلامی و اهداف انقلاب اسلامی، ایجاد تمدّن نوین اسلامی است. این کار جز با اتّحاد شیعه و سنّی امکانپذیر نیست؛ این را تنها یک کشور و یک فرقه نمیتواند انجام بدهد.» (۲۶)
رهبر شهید در این بخش، وحدت را به یک افق بلند و آرمانی متصل میکنند. از نگاه ایشان، پروژه عظیم تمدنسازی نوین اسلامی، یک کار جمعی و فراجناحی است که تحقق آن در گرو همبستگی تمامی مسلمانان، فارغ از مذاهب مختلف است.
به عبارت دیگر، وحدت نه یک هدف ایستا که پلهای برای رسیدن به قله تمدن اسلامی در عصر حاضر به شمار میرود و بیآن، دستیابی به این آرمان بزرگ میسر نخواهد بود.
🔹 فلسطین؛ شاخص اتحاد مسلمین
امام شهید در پایان، با اشاره به نقش مسئله فلسطین به عنوان شاخص وحدت، میفرمایند:«شاخص عمده برای اتّحاد مسلمین، مسئلهی فلسطین است. اگر چنانچه اتّحاد مسلمین تحقّق پیدا بکند، قضیّهی فلسطین قطعاً به بهترین وجه حل خواهد شد. هر چه ما در قضیّهی فلسطین جدّیّت بیشتری برای احیای حقوق ملّت فلسطین به خرج بدهیم، به اتّحاد مسلمین نزدیکتر میشویم.» (۲۷)
ایشان در این فراز، فلسطین را به عنوان سنگ محک وحدت اسلامی معرفی میکنند. به تعبیر ایشان، فلسطین تنها یک سرزمین اشغالی نیست، بلکه یک معیار سنجش برای میزان همدلی و هماهنگی مسلمانان است.
هرچه امت اسلامی در دفاع از حقوق مردم مظلوم فلسطین جدیتر عمل کند، به همان اندازه به وحدت واقعی نزدیکتر شده است. همچنین، ایشان با نکوهش عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی، آن را حرکتی در مسیر واگرایی و تضعیف جبهه اسلام معرفی میکنند.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ فریضه، اصل، ضرورت و شاخص
مجموعه بیانات امام شهید در این فراز، نشان میدهد که وحدت اسلامی از ابعاد مختلف، یک ضرورت اجتنابناپذیر است. این وحدت، هم یک فریضه قرآنی است، هم یک اصل راهبردی، هم پاسخی به توطئههای دشمنان، هم شرط تحقق تمدن نوین اسلامی و هم ابزاری برای حل مسئله فلسطین. از نگاه ایشان، مسلمانان نه به خاطر مصلحت، که به حکم شرع و عقل، باید در مسیر همگرایی گام بردارند و هرگونه تفرقه را به قیمت نابودی عزت خود بدانند.
بخش هشتم: نقشه دشمنان برای مقابله با پیام وحدت امام راحل (رضوان الله علیه)
🔹 ایجاد مراکز تولید اندیشه ضد تقریبامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، با افشای نقشههای دشمنان برای خنثیسازی پیام وحدت امام راحل، میفرمایند:
«دشمن برنامههای عملیّاتیای را در مقابلهی با پیام وحدت امام بزرگوار انجام داد؛ از جمله ایجاد مراکزی برای تولید اندیشههای ضدّتقریبی؛ [در مقابل آنچه] ما میگوییم تقریب فِرَق اسلامی. نشستند مراکزی را درست کردند، به یک عدّه مزدور هم پول دادند، آنجا نشاندند که بنشینند فکر و مطلب تهیّه کنند برای اثبات ضدّتقریب؛ یعنی جوری عمل بکنند که این سیاست بزرگ امام، این تدبیر عظیم و الهی امام را خنثیٰ کنند.» (۲۸)
این سخن، پرده از یک جنگ نرم و حسابشده برمیدارد. دشمنان که از تأثیرگذاری عمیق پیام وحدت امام (رضوان الله علیه) بر امت اسلامی به وحشت افتاده بودند، برای مقابله با آن، دست به دامن تولید اندیشه و نظریهپردازی شدند. آنان با استخدام روشنفکران مزدور و تأسیس مراکز فکری، در تلاشند تا با تولید محتوای شبههانگیز، ذهنیت مسلمانان را نسبت به تقریب مذاهب مخدوش سازند و این حرکت بزرگ الهی را زمینگیر کنند. (۲۸)
🔹 ایجاد گروههای تکفیری؛ ابتکار عملی دشمنان
قائد شهید ایران در ادامه، با اشاره به نقش مستقیم دشمنان در ایجاد گروههای تکفیری، میفرمایند:«[ایجاد] مراکز تولید اندیشه. و ایجاد گروههای تکفیری. این گروه جرّار داعش را خود دشمنان اسلام فراهم کردهاند؛ آمریکاییها اعتراف کردهاند. البتّه ما خبرهایی داشتیم، اطّلاعاتی داشتیم لکن اگر ما میگفتیم، ممکن بود محلّ تردید قرار بگیرد، امّا خودشان اعتراف کردند؛ هم کسانی در آن دولتی که این داعش را به وجود آورده بود اعتراف کردند، هم در دولت بعدی، این شخصی که حالا سر کار است، صریحاً گفت که داعش را اینها به وجود آوردهاند و از او حمایت کردهاند.» (۲۹)
ایشان در این عبارت، با افشای یک حقیقت تلخ، نشان میدهند که داعش و گروههای تکفیری، زائیده تفکرات افراطیِ خودجوش مسلمانان نیست، بلکه آبشخور اصلی آن را باید در اتاقهای فکر و طرحهای عملیاتی آمریکا و متحدانش جست. نکته قابل تأمل این است که خودِ آمریکاییها، در دو دولت متوالی، به این جنایت بزرگ اعتراف کردهاند و این اعتراف، برای هر انسان منصفی کافی است تا ماهیت واقعی این گروههای تروریستی را درک کند. (۲۹)
🔹 برنامهریزی دشمن برای نفوذ و فریب عناصر ناآگاه
امام شهید در ادامه، به ابزارهای متنوع دشمنان برای نفوذ در میان مسلمانان اشاره کرده و میفرمایند:
«بنابراین، هم مرکز تولید فکر درست کردند، هم جریانهای تروریستی را به وجود آوردند، هم عناصری را که نمیدانستند و نمیخواستند وارد این بازی بشوند، به طور غافل و نادانسته وارد جریان کردند، عصبانیشان کردند، وادار کردند که اینها به همدیگر بدگویی کنند؛ شما ناگهان میبینید که مثلاً فرض کنید در فلان کشور همسایهی ما یک [شخص] منبری، میرود روی منبر و به مقدّسات آن فرقهی دیگر اهانت میکند، بعد پایین میآید، میرود در سفارت انگلیس پناهنده میشود؛ این چیزی است که اتّفاق افتاده، تازه هم اتّفاق افتاده و از این قبیل کارها زیاد است.» (۳۰)
این گزارش، چهره واقعی جنگ ترکیبی دشمنان را آشکار میسازد. آنان نه تنها با پول و سلاح، بلکه با فریب و نیرنگ، افراد بیخبر و پرشور را به دام میاندازند. یک منبری ناآگاه، با یک سخنرانی احساسی، آتش اختلاف را شعلهور میکند و سپس خود را به سفارت انگلیس میرساند! این صحنه، نشاندهنده یک سناریوی از پیش طراحیشده است که در آن، مقدسات، ابزار بازی سیاسی میشوند. (۳۰)
🔹 تفاوت گناه عاملان اصلی و افراد ناآگاه
امام شهید در ادامه، با ارائه یک تحلیل دقیق از سلسله مراتب مسئولیت، میفرمایند:«من این را میخواهم بگویم که برخی از دولتهای این منطقه که پشتیبانیهای مالی را به عهده گرفتهاند، گناهشان از آحادی که وابسته به این گروهها شدهاند، بیشتر است؛ یعنی آن کسی که از فلان گوشهی دنیای اسلام از روی تعصّب دینی و همراه با جهالت میآید و جزو این گروه تروریستی میشود، گناهش کمتر از آن رئیس و آن مسئول و آن پادشاهی است که پول میدهد و اینها را راه میاندازد و تسلیحات برایشان فراهم میکند و مانند اینها. البتّه جرم اصلی مربوط به آمریکاییها است؛ واقعاً این جور است.» (۳۱)
ایشان در این عبارت، یک قضاوت عادلانه و دقیق درباره میزان مسئولیت هر یک از عوامل تفرقه ارائه میدهند. به باور ایشان، یک جوان متعصب و جاهل که در دام دشمن میافتد، اگرچه خطاکار است، اما گناه او قابل قیاس با آن پادشاه یا دولتمردی نیست که با پول و سلاح، این گروهها را تغذیه میکند. در رأس این هرم جنایت، آمریکا قرار دارد که با طرحهای استعماری خود، هسته اصلی این فتنهها را طراحی و اجرا میکند.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: دشمن؛ طراح اصلی تفرقه در جهان اسلام
بیانات امام شهید در این فراز، نقشه راه دشمنان برای تفرقهافکنی در جهان اسلام را به تصویر میکشد. دشمنان با طراحی یک جنگ همهجانبه، از تولید اندیشه ضد تقریب و ایجاد گروههای تکفیری گرفته تا فریب افراد ناآگاه و حمایت مالی از عوامل خود، در تلاشند تا امت اسلامی را از درون متلاشی کنند. درک این لایههای پنهان و نقش دولتهای مرتجع منطقه و آمریکا در این توطئه، هوشیاری و اقدام قاطع مسلمانان را طلب میکند. وظیفه همگانی، خنثیسازی این نقشهها با تقویت وحدت و افزایش بصیرت است.
بخش نهم: وحدت اسلامی؛ درمان دردهای امت اسلامی
🔹 هفته وحدت؛ فرصتی برای التیام بخشیدن به زخمهای امتامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، با تأکید بر اهمیت هفته وحدت، میفرمایند:«هفتهی وحدت خیلی مهم است و اتّحاد مسلمانان درمان بسیاری از دردهای امّت اسلامی است.» (۳۲)
آن امام همام، هفته وحدت را نه یک مناسبت تقویمی، بلکه یک فرصت طلایی برای التیام زخمهای کهنه و نو امت اسلامی معرفی میکنند. به باور ایشان، بسیاری از مصائب و مشکلاتی که امروز دامن گیر جهان اسلام شده، ریشه در تفرقه و دوری مسلمانان از یکدیگر دارد و درمان اصلی آن، در گرو تحقق وحدت است.
🔹 فاجعه یمن؛ نماد رنج امت اسلامی در سایه تفرقه
قائد شهید ایران در ادامه، با اشاره به جنایات رژیم سعودی در یمن، میفرمایند:«الان این جنگ فاجعهبار یمن که... این ملّت مظلوم دارند در کوچه و بازار و خانه و بیمارستان و مدرسه و مجامع مردمیشان بمباران میشوند، حادثهی کوچکی نیست، حادثهی بسیار بزرگی است که واقعاً سعودیها قساوت عجیبی را در این قضیّه دارند از خودشان نشان میدهند.» (۳۳)
ایشان با این عبارت، ابعاد فاجعهبار جنگ یمن را به تصویر میکشند و جنایات رژیم سعودی را به عنوان مصداقی آشکار از ظلم و ستم در جهان اسلام معرفی میکنند. تأکید ایشان بر قساوت عجیب سعودیها، نشاندهنده عمق نگرانی ایشان از اوضاع اسفبار این کشور اسلامی است.
🔹 دهنکجی به امت اسلامی؛ عبرت از عادیسازی با رژیم صهیونیستی
امام شهید در ادامه، با اشاره به خیانت برخی دولتها در عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی، میفرمایند:«یا در مسئلهی فلسطین؛ این دهنکجی چند دولت ضعیف ذلیل که به دنیای اسلام دهنکجی کردند، به امّت اسلامی دهنکجی کردند و مسئلهی فلسطین را به خیال خودشان نادیده گرفتند و با غاصب، با قاتل ارتباط برقرار کردند.» (۳۴)
رهبر شهید با این تعبیر تند و رسا، به شدت اقدام شرمآور چند دولت مرتجع را محکوم میکنند. ایشان با واژه «ضعیف ذلیل»، ماهیت این دولتها را آشکار میسازند و تأکید میکنند که این اقدام، نوعی توهین به تمام امت اسلامی و خیانت به آرمان فلسطین است.
🔹 وحدت؛ کلید حل همه مشکلات جهان اسلام
امام شهید در پایان این فراز، با ترسیم چشماندازی روشن از ثمرات وحدت، میفرمایند:«بدون تردید همهی اینها با وحدت امّت اسلامی علاج پیدا خواهد کرد و مشکلات دولتهای اسلامی و ملّتهای اسلامی -گرفتاری زیاد است دیگر، از کشمیر تا لیبی، همین طور که نگاه کنید، همه جا گرفتاری هست- این گرفتاریها به برکت اتّحاد مسلمانها برطرف خواهد شد.» (۳۵)
ایشان با این عبارت، وحدت را به عنوان یک نسخه شفابخش برای تمام مشکلات جهان اسلام، از یمن و فلسطین گرفته تا کشمیر و لیبی، معرفی میکنند. به باور ایشان، هر چند مشکلات و گرفتاریهای دنیای اسلام بسیار و گسترده است، اما با تحقق وحدت، تمامی این معضلات قابل حل و فصل است و این امر، نشاندهنده عظمت و تأثیرگذاری وحدت در سرنوشت امت اسلامی است.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ درمان همه دردها
بیانات امام شهید در این فراز، ترسیمگر یک تصویر از جهان اسلامِ پر از مشکل و گرفتاری است. ایشان با اشاره به فجایع یمن، خیانت عادیسازی با رژیم صهیونیستی و دیگر بحرانهای جهان اسلام، به روشنی نشان میدهند که ریشه بسیاری از این مصائب، تفرقه و دوری مسلمانان از یکدیگر است. در این میان، وحدت نه یک انتخاب، که یک ضرورت تاریخی و یک درمان قطعی برای همه دردها و مشکلات امت اسلامی است.
بخش دهم: وحدت؛ مصلحت الزامی امت اسلامی
🔹 وحدت؛ ضرورتی بیش از همیشهامام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، در پیام به مناسبت فرارسیدن ایام حج، با تأکید بر ضرورت فزاینده وحدت در شرایط کنونی، میفرمایند:
«امروز مانند همیشه و بیش از همیشه، مصلحتِ الزامی امّت اسلامی، در وحدت است؛ وحدتی که ید واحده در برابر تهدیدها و دشمنیها پدید آوَرَد و بر سر شیطان مجسّم، آمریکای متجاوز و غدّار و سگ زنجیریاش رژیم صهیونیستی، رعدآسا فریاد کشد و در برابر زورگوییها، شجاعانه سینه سپر کند.» (۳۶)
قائد شهید ایران با این تعابیر پرشور، وحدت را نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای امت اسلامی معرفی میکنند. ایشان به خوبی دریافتهاند که در شرایط کنونی که جهان اسلام با تهدیدات گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه است، تنها با اتحاد و یکپارچگی میتوان در برابر این زورگوییها ایستادگی کرد و فریاد اعتراض را به گوش جهانیان رساند.
🔹 وحدت؛ فرمان الهی در قرآن کریم
امام شهید در ادامه، با استناد به آیه شریفه )سوره آل عمران، آیه ۱۰۳ (که فرمود: خداوند متعال در میفرماید: «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید! و نعمت خدا را بر خود به یاد آورید که چگونه دشمن یکدیگر بودید و او میان دلهای شما الفت ایجاد کرد و به برکت نعمت او برادر شدید!...
ایشان با تکیه بر این آیه، تأکید میکنند که وحدت، صرفاً یک پیشنهاد یا توصیه اخلاقی نیست، بلکه دستور مستقیم خداوند به تمام مسلمانان است و هرگونه تفرقه و پراکندگی، نافرمانی از این فرمان الهی محسوب میشود.
🔹 ویژگیهای امت اسلامی در قرآن
امام شهید در ادامه، با اشاره به آیات متعددی از قرآن کریم که ویژگیهای امت اسلامی را ترسیم میکند، میفرمایند: «قرآن حکیم، امّت اسلامی را در چهارچوب «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ»( سوره فتح، آیه ۲۹) معرّفی میکند، و از او وظیفهی «وَ لا تَرْکَنُوا إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُوا» (هود، آیه ۱۱۳)، «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً»( نساء، آیه ۱۴۱)، «فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْکُفْرِ» (وبه، آیه ۱۲) و «لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَ عَدُوَّکُمْ أَوْلِیاءَ» را میطلبد.» (ممتحنه، آیه ۱) (۳۸)
ایشان با استناد به این آیات نورانی، تصویری جامع از هویت و وظایف امت اسلامی ترسیم میکنند. بر اساس این آیات، امت اسلامی باید در برابر کافران، محکم و قاطع باشد، در میان خود مهربان و رحیم، هرگز به ستمگران تکیه نکند، اجازه ندهد کافران بر مؤمنان مسلط شوند، با پیشوایان کفر بجنگد و دشمنان خدا و رسول را به دوستی نگیرد. این مجموعه ویژگیها، یکپارچگی و وحدت را برای امت اسلامی ضروری میسازد.
🔹 ربطه مؤمنان با غیرکافران
امام شهید در ادامه، با اشاره به آیه شریفه به تبیین مرزهای رابطه مسلمانان با غیر مسلمانان میپردازند و میفرمایند:«و برای اینکه دشمن را مشخّص کند، حکمِ «لا یَنْهاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ» صادر میفرماید.» (سوره ممتحنه، آیه ۸ ) (۳۹)
ایشان با این عبارت، به این نکته ظریف اشاره میکنند که اسلام، دشمنی با همه غیر مسلمانان را تجویز نمیکند، بلکه تنها با کسانی که جنگ و دشمنی با مسلمانان را در پیش گرفتهاند، مخالف است و با دیگران، رابطه عادلانه و انسانی را توصیه میکند. این نکته، نشاندهنده حکمت و ظرافت اسلام در مدیریت روابط بینالمللی است.
🔹 لزوم حفظ و ترویج فرمانهای قرآنی
امام شهید در پایان این فراز، با تأکید بر ضرورت حفظ و ترویج این فرمانهای الهی، میفرمایند:«این فرمانهای مهم و سرنوشتساز، هرگز نباید از منظومهی فکری و ارزشی ما مسلمانان جدامانده و بهدست فراموشی سپرده شود.» (۴۰)
ایشان با این جمله، هشدار میدهند که فراموشی این دستورات الهی، موجب انحراف و سردرگمی امت اسلامی خواهد شد و آنان را از مسیر اصلی خود دور خواهد ساخت. از این رو، حفظ و ترویج این آموزهها، وظیفهای همگانی است که بر عهده تمام مسلمانان نهاده شده است.
🔹 عبرت از کلام امام شهید: وحدت؛ مصلحت الزامی و فرمان الهی
بیانات امام شهید در این فراز، وحدت را به عنوان یک مصلحت الزامی و یک فرمان قطعی الهی معرفی میکند. ایشان با استناد به آیات متعددی از قرآن کریم، ویژگیهای امت اسلامی را ترسیم کرده و مرزهای روابط مسلمانان با دیگران را مشخص میکنند. در این میان، وحدت به عنوان شرط تحقق این ویژگیها و اجرای این فرمانها، نقشی محوری و اساسی دارد و فراموشی آن، به معنای فراموشی هویت و رسالت اصلی امت اسلامی است.
نتیجهگیری:
بر اساس آنچه در ده بخش پیشین از بیانات امام مجاهد و رهبر شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه)، تبیین شد، وحدت اسلامی از نگاه ایشان، یک اصل بنیادین، فریضه قرآنی و ضرورت اجتنابناپذیر برای امت اسلامی است. ایشان با تأکید بر اینکه وحدت، نه یک تاکتیک موقتی، بلکه یک اعتقاد قلبی و فرمان الهی است، مسلمانان را به همبستگی و یکپارچگی فرا خواندهاند.از منظر رهبر شهید، تفرقه و اختلاف، بزرگترین مانع پیشرفت و عزت امت اسلامی است و دشمنان با طراحی نقشههای پیچیده، از جمله ایجاد مراکز تولید اندیشه ضدتقریب، حمایت از گروههای تکفیری و دامن زدن به اختلافات مذهبی، در صدد تضعیف مسلمانان برآمدهاند. ایشان با افشای این توطئهها، بر لزوم هوشیاری و بصیرت امت اسلامی تأکید کرده و خواص و نخبگان را به عنوان موتور محرکه تحقق وحدت معرفی نمودهاند.
رهبر شهید، وحدت را درمان بسیاری از دردهای امت اسلامی، از جمله فجایع یمن، بحران فلسطین و سایر گرفتاریهای جهان اسلام دانسته و بر این باورند که با تحقق اتحاد، بسیاری از مشکلات دنیای اسلام حل خواهد شد. ایشان همچنین، وحدت را شرط اساسی برای تحقق تمدن نوین اسلامی معرفی کرده و مسئله فلسطین را به عنوان شاخص عمده برای سنجش میزان وحدت در میان مسلمانان مطرح نمودهاند.
در نهایت، از مجموع بیانات ایشان به دست میآید که وحدت اسلامی، یک امر شدنی و ممکن است، اما در گرو عمل، تلاش، احساس مسئولیت خواص و برنامهریزی دقیق است. بدون عمل، هیچ دستاوردی، نه دنیوی و نه اخروی، حاصل نخواهد شد و امت اسلامی برای دستیابی به عزت و اقتدار واقعی، چارهای جز بازگشت به آموزههای قرآنی و تحقق وحدت ندارد.
امید است که مسلمانان با الگوگیری از اندیشههای راهبردی آن شهید بزرگوار، وحدت از دست رفته خود را باز یابند و در سایه همگرایی، به تمدن نوین اسلامی دست یابند.
ارجاعات :
(۱) تا (۳) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در دیدار مسئولان نظام و مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، ۱۳۹۸/۰۸/۲۴(۴) تا (۷) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در دیدار جمعی از علما و بزرگان اهل سنت کشور، ۱۴۰۳/۰۶/۲۶
(۸) تا (۱۰) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهای اسلامی، ۱۴۰۲/۰۲/۰۲
(۱۱) تا (۱۴) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در دیدار مسئولان نظام و مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی، ۱۴۰۱/۰۷/۲۲
(۱۵) تا (۱۷) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، ۱۳۹۹/۰۸/۱۳
(۱۸) تا (۲۱) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، ۱۳۹۹/۰۸/۱۳
(۲۲) تا (۲۷) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در دیدار مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی و جمعی از مسئولان نظام، ۱۴۰۰/۰۸/۰۲
(۲۸) تا (۳۱) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، ۱۳۹۹/۰۸/۱۳
(۳۲) تا (۳۵) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام صادق(ع)، ۱۳۹۹/۰۸/۱۳
(۳۶) تا (۴۰) بیانات امام مجاهد شهید، آیتالله العظمی سید علی خامنهای (رضوان الله علیه) در پیام به مناسبت فرارسیدن ایام حج، ۱۳۹۹/۰۵/۰۷
نویسنده: قربان منتظمی
منبع:تحریریه راسخون
