بیان مسئله:
نفوذ، یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین راهبردهای دشمن در جنگ نرم است. دشمن با استفاده از این راهبرد پنهان، بدون نیاز به زور و اجبار، رفتار و تصمیم‌های افراد و جوامع را تغییر می‌دهد. این راهبرد، به دشمن اجازه می‌دهد بدون درگیری مستقیم، اهداف خود را در جوامع اسلامی محقق کند.
نفوذ، انواع مختلفی دارد؛ از نفوذ نظامی و اقتصادی گرفته تا نفوذ سیاسی، اعتقادی و فرهنگی. قرآن کریم در آیات متعدد، به این انواع نفوذ اشاره کرده و راهکارهای مقابله با آن را بیان فرموده است. امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) درباره نفوذ می‌فرمایند: «یک نفر را با چهره آرایش‌شده، بزک‌شده، با ماسک به سمت شما می‌فرستند؛ شما خیال می‌کنید دوست است، در حالی که او دوست نیست.»
جمهوری اسلامی ایران به عنوان کانون مقاومت در برابر نظام سلطه، همیشه مورد تهاجم نفوذ دشمنان بوده است. این مقاله، در پی پاسخ به این پرسش است که «راهکارهای قرآنی و روایی مقابله با نفوذ دشمن چیست؟» و نشان می‌دهد که با استفاده از این راهکارها، می‌توان در برابر نفوذ دشمن ایستادگی کرد.
ضرورت مسئله:
در دنیای امروز، نفوذ به یکی از خطرناک‌ترین تهدیدات برای جوامع اسلامی تبدیل شده است. دشمنان با استفاده از جنگ نرم و نفوذ پنهانی، در صدد تضعیف باورها، تغییر هویت و استحاله فرهنگی جوامع اسلامی هستند. این در حالی است که بسیاری از ماهیت نفوذ غافلند.
ضرورت پرداختن به این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که شناخت نفوذ و راهکارهای مقابله با آن، می‌تواند جامعه اسلامی را از آسیب‌های جنگ نرم نجات دهد. همچنین، این شناخت، پاسخ به شبهات کسانی است که گمان می‌کنند دشمنی وجود ندارد و نفوذ توهمی بیش نیست.
قرآن کریم با بیان وعده‌های قطعی خود، نشان می‌دهد که جامعه اسلامی با تمسک به ایمان و تقوا، می‌تواند در برابر نفوذ دشمن ایستادگی کند و دشمن را ناکام سازد. پس باید با شناخت نفوذ و راهکارهای مقابله با آن، زمینه حفظ هویت اسلامی را فراهم کرد.
اهداف مقاله:
هدف این پژوهش، تبیین راهکارهای قرآنی و روایی مقابله با نفوذ دشمن با تأکید بر اندیشه امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) است. این پژوهش در پی آن است که نشان دهد نفوذ، مهم‌ترین راهبرد دشمن در جنگ نرم است و با استفاده از راهکارهای اعتقادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، می‌توان با آن مقابله کرد.
در این نوشتار، نخست به مفهوم‌شناسی نفوذ و انواع آن از منظر قرآن پرداخته می‌شود. سپس راهکارهای اعتقادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مقابله با نفوذ تبیین می‌گردد. در نهایت، جمع‌بندی ارائه می‌شود که با تمسک به قرآن و اندیشه امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، می‌توان در برابر نفوذ دشمن ایستادگی کرد.
این پژوهش می‌کوشد با استفاده از منابع قرآنی، روایی و بیانات رهبری، راهکارهای عملی مقابله با نفوذ دشمن را ارائه دهد و زمینه مقاومت اسلامی در برابر جنگ نرم را فراهم سازد.
نفوذ؛ راهبرد پنهان دشمن در جنگ نرم و راهکارهای مقابله با آن
بخش اول: نفوذ؛ مفهوم‌شناسی و انواع آن
🔸 نفوذ؛ تعریف و جایگاهنفوذ، شکلی از قدرت است، اما متمایز از کنترل، اجبار و زور. نفوذ را می‌توان یافتن راه پنهانی به گروهی یا جایی به منظور هدفی از پیش تعیین‌شده تعریف کرد. در نفوذ، دشمن بدون استفاده از زور، رفتار دیگران را تغییر می‌دهد و آنان را به سمتی سوق می‌دهد که خودشان نمی‌خواهند.
🔸 نفوذ موردی؛ خطر در لباس دوست
امام شهید (اعلی الله مقامه الشریف) درباره نفوذ موردی می‌فرمایند: «یک نفر را با چهره آرایش‌شده، بزک‌شده، با ماسک به سمت شما می‌فرستند؛ شما خیال می‌کنید دوست است، در حالی که او دوست نیست تا بتواند کار خودش را انجام دهد.» (۱)
در نفوذ موردی، دشمن یک فرد را با ظاهری فریبنده به سمت مسئولان می‌فرستد. این فرد با چهره‌ای آراسته و ظاهری دوستانه، اعتماد مسئولان را جلب می‌کند و در لحظه مناسب، تصمیمات آنان را تغییر می‌دهد. نمونه عینی این نفوذ، نفوذی‌هایی هستند که در لباس دوست وارد می‌شوند و در بزنگاه‌های حساس، مانند مذاکرات، تصمیم‌سازان کشور را به سمت خواسته‌های دشمن سوق می‌دهند. این نوع نفوذ، خطرناک است، زیرا هدف مستقیماً تصمیم‌گیری‌های کلان کشور است.
🔸 نفوذ جریانی؛ شبکه‌سازی در داخل ملت
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) درباره نفوذ جریانی می‌فرمایند: «نفوذ جریانی یعنی شبکه‌سازی در داخل ملت؛ به وسیله پول و جاذبه‌های جنسی افراد را جذب می‌کنند؛ هدف اصلی نفوذ جریانی، نفوذ شبکه‌ای، نفوذ گسترده است، نه موردی.» (۲)
در نفوذ جریانی، دشمن به جای یک فرد، یک شبکه در داخل ملت ایجاد می‌کند. این شبکه با استفاده از پول و جاذبه‌های جنسی، افراد را جذب می‌کند و آنان را در راستای اهداف خود به کار می‌گیرد. هدف این نوع نفوذ، گسترده است و کل ملت را تهدید می‌کند. نمونه عینی این نفوذ، شبکه‌های نفوذی هستند که در سال‌های اخیر شناسایی شده‌اند و در قالب گروه‌های مختلف، به دنبال استحاله جامعه اسلامی بوده‌اند.
🔸 تفاوت نفوذ موردی و جریانی
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در تشریح تفاوت این دو نوع نفوذ می‌فرمایند: «منتها این خطرناک‌تر از نفوذ جریانی است. نفوذ جریانی یعنی شبکه‌سازی در داخل ملت؛ به وسیله پول و جاذبه‌های جنسی افراد را جذب می‌کنند؛ هدف اصلی نفوذ جریانی، نفوذ شبکه‌ای، نفوذ گسترده است، نه موردی.» (۳)
نفوذ موردی، اگرچه خطرناک است، اما محدود به یک فرد است. نفوذ جریانی، خطرناک‌تر است، زیرا گسترده است و شبکه‌ای از افراد را در بر می‌گیرد. دشمن در نفوذ جریانی، به دنبال استحاله کل جامعه است، نه فقط یک تصمیم خاص. این دو نوع نفوذ، مانند دو لبه یک قیچی عمل می‌کنند؛ نفوذ موردی، تصمیم‌ها را تغییر می‌دهد و نفوذ جریانی، جامعه را از درون تهی می‌کند
🔸 انواع نفوذ از منظر قرآن
قرآن کریم انواع نفوذ را معرفی کرده است که عبارتند از: نفوذ نظامی، نفوذ اقتصادی و نفوذ فرهنگی.
* نفوذ نظامی؛ جاسوسی و خرابکاری
قرآن کریم در سوره توبه درباره نفوذ نظامی می‌فرماید: «لَوْ خَرَجُوا فِیکُمْ مَا زَادُوکُمْ إِلَّا خَبَالًا وَ لَأَوْضَعُوا خِلَالَکُمْ یَبْغُونَکُمُ الْفِتْنَةَ وَ فِیکُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَ اللَّهُ عَلِیمٌ بِالظَّالِمِینَ» (۴) «اگر با شما بودند، جز برای فساد شما نمی‌افزودند و سرعت به شما میان را می‌انداختند و در حق شما فتنه‌جویی می‌کردند و در میان شما جاسوسانی دارند که به نفع آنان اقدام می‌کنند و خدا به حال ستمکاران داناست.»
نفوذ نظامی، شامل خرابکاری و جاسوسی است. دشمن با نفوذ در نهادهای نظامی، اطلاعات حساس را کسب می‌کند و در لحظه مناسب، ضربه می‌زند. قرآن کریم با تعبیر «سَمَّاعُونَ لَهُمْ» «جاسوسانی که به نفع آنان اقدام می‌کنند»، به این نوع نفوذ اشاره کرده است. نمونه عینی این نفوذ، جاسوسانی هستند که در طول جنگ تحمیلی شناسایی شدند و اطلاعات نظامی کشور را به دشمن منتقل می‌کردند.
* نفوذ اقتصادی؛ خوردن مال حرام
خداوند در قرآن کریم در سوره مائده درباره نفوذ اقتصادی می‌فرماید: «سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ أَکَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِنْ جَاءُوکَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ إِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ یَضُرُّوکَ شَیْئًا وَ إِنْ حَکَمْتَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ» (۵) «آن‌ها جاسوسان و دروغ‌گویان و خورندگان مال حرام هستند؛ اگر تو نزد به آنان آمدند، میان آن‌ها حکم کن یا از آن‌ها روی بگردان و اگر از آن‌ها روی بگردانی، هرگز کوچک‌ترین زیان به تو نمی‌رسانند و اگر میان آن‌ها حکم کردی، به عدالت حکم کن که خدا آنان را دوست می‌دارد که به عدل حکم کنند.»
نفوذ اقتصادی، شامل خوردن مال حرام و رشوه است. دشمن با نفوذ در نهادهای اقتصادی، زمینه فساد و اختلاس را فراهم می‌کند. قرآن کریم با تعبیر «أَکَّالُونَ لِلسُّحْتِ» «خورندگان مال حرام»، به این نوع نفوذ اشاره کرده است. نمونه عینی این نفوذ، اختلاس‌های کلان و فساد اقتصادی است که در سال‌های اخیر برخی از مسئولان به آن دچار شده‌اند و زمینه نفوذ بیشتر دشمن را فراهم کرده است.
* نفوذ فرهنگی؛ شنیدن دروغ و پخش آن
خداوند در سوره مائده درباره نفوذ فرهنگی می‌فرماید: «سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ...» (۶) «آنان که به سخنان تو گوش می‌سپارند تا بهانه برای دستاویزی و ستیزه‌جویی...»
نفوذ فرهنگی، شامل شنیدن دروغ و ترویج فرهنگ بیگانه است. دشمن با نفوذ در نهادهای فرهنگی، ارزش‌های اسلامی را تضعیف می‌کند و جایگزین ارزش‌های غربی می‌کند. قرآن کریم با تعبیر «سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ» «شنوندگان دروغ»، به این نوع نفوذ اشاره کرده است.
یکی از کارهای نفوذی‌ها، جعل دروغ و پخش آن است. آنان با تحلیل عناوین، همه گونه اطلاعات را کسب می‌کنند تا بتوانند مطالبی یا عناوینی بیابند که برای شبهه‌افکنی در جامعه مفید باشد. هدف نفوذی‌ها در این حوزه، آن است که فرهنگ جامعه را متأثر ساخته و آن را به سمت و سویی هدایت کنند که دوست دارند.
* نفوذ سیاسی؛ ضربه به رهبری و مسئولان
نفوذ سیاسی، شامل فعالیت‌هایی است که هدف آن‌ها ضربه زدن به موقعیت رهبری جامعه است. دشمن از این رو، اتهام‌زنی و بستن دروغ به رهبری و مسئولان را در دستور کار قرار می‌دهد. آنان در حوزه‌های مختلف مانند اقتصادی، جنسی، سوء مدیریت و عدم کارآمدی، مدنظر قرار می‌گیرند .
خداوند در آیه ۶۷ سوره مائده بیان می‌کند که جریان نفوذ چگونه برای رسیدن به مقصد خود، حتی حذف فیزیکی رهبر و ترور وی را روی می‌آورد: «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ» (7) «ای پیامبر! آنچه از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شده، ابلاغ کن؛ و اگر نکنی، رسالت او را انجام نداده‌ای. و خدا تو را از [گزند] مردم نگاه می‌دارد. همانا خدا گروه کافران را هدایت نمی‌کند.»
* نفوذ اعتقادی؛ تغییر فلسفه زندگی
نفوذ اعتقادی، شامل تغییر فلسفه زندگی و اعتقاد یک فرد، گروه یا ملت است. دشمن با نفوذ در باورهای مردم، اعتقادات آنان را تغییر می‌دهد و آنان را به سمت ارزش‌های مورد نظر خود سوق می‌دهد
* نفوذ فرهنگی؛ مهم‌ترین نوع نفوذ
با توجه به تعاریف ذکر شده، مشخص می‌شود که نفوذ، منحصر به یک حوزه مشخص نیست، بلکه دشمن به‌طور پنهانی در حوزه‌های گوناگون نظامی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی رخنه می‌کند و اهداف خود را عملی می‌سازد. با توجه به توضیحات، نتیجه می‌گیریم که نقش نفوذ فرهنگی مهم‌تر از سایر ابعاد است؛
چنانچه امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) نیز نقش نفوذ فرهنگی را مهم‌تر از ابعاد سایر می‌دانند و می‌فرمایند: «با مسائل فرهنگی شوخی نمی‌شود. لحظه‌به‌لحظه غیبت کنیم؛ نمی‌شود. اگر یک رخنه فرهنگی به وجود آمد، مثل رخنه اقتصادی نیست که بشود پول جمع کرد، آن را جمع کرد؛ یا نقدی یارانه داد؛ یا سبد کالا داد؛ این‌جوری نیست، به این آسانی قابل ترمیم نخواهد بود، مشکلات زیادی دارد.» (8)
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) نفوذ را منحصر به موضوع و حوزه خاصی ندانسته، آن را مسئله‌ای چندضلعی و دارای ابعاد مختلف می‌داند. این واقعیت آن است که از منظر ایشان، نفوذ فرهنگی دارای اولویت بوده و می‌تواند خطرناک‌تر از همه اقسام نفوذ باشد و طبعاً باید برای مقابله با آن، اولویت بیشتری قائل شد.
از این جهت، داشتن اولویت نفوذ فرهنگی مطرح است که در صورت اجرایی شدن آن، زمینه نفوذ در تمامی جبهه‌های دیگر انقلاب اسلامی نیز فراهم می‌شود و زمانی که دشمن از راه نفوذ فرهنگی توانست سبک زندگی مردم را تغییر دهد، خودبه‌خود راهش را برای نفوذ در حوزه‌های دیگر نیز فراهم کرده است
بخش دوم: راهکارهای اعتقادی مقابله با نفوذ دشمنان انقلاب اسلامی
🔸 ایمان؛ زرهی در برابر نفوذقرآن کریم در سوره انفال می‌فرماید: «وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِیمَانًا» (9) «و هنگامی که آیات او بر آنان خوانده شود، ایمانشان افزوده می‌گردد.» این آیه نشان‌دهنده این حقیقت است که ایمان مؤمنان راستین با شنیدن آیات الهی افزون می‌شود و همین ایمان، سپر محکمی در برابر توطئه‌های دشمنان است.
در برابر نفوذ دشمن، اگر ایمان سست باشد، دشمن می‌تواند با حیله‌های خود نفوذ کند. اما اگر ایمان قوی باشد، هیچ حیله‌ای کارساز نخواهد بود. دشمنان با توطئه‌های مختلف، در صدد تضعیف ایمان مردم هستند تا زمینه نفوذ خود را فراهم کنند.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در بیانیه گام دوم درباره معنویت می‌فرمایند: «معنویّت به معنی برجسته کردن ارزش‌های معنوی از قبیل: اخلاص، ایثار، توکّل، ایمان در خود و در جامعه است و اخلاق به معنی رعایت فضیلت‌هایی چون خیرخواهی، گذشت، کمک به نیازمند، راست‌گویی، شجاعت، تواضع، اعتماد به نفس و دیگر خلقیّات نیکو است. معنویّت و اخلاق، جهت‌دهنده همه فعّالیّت‌ها و حرکت‌های فردی و اجتماعی است؛ نیاز اصلی آن‌ها بودن است؛ جامعه با آن‌ها زندگی محیط می‌سازد و با کمبودهای مادّی، حتی برخورداری مادّی، آن نبودن حتی می‌آفریند.» (10)
🔸 انس با قرآن؛ راه تقویت ایمان
یکی از راه‌های تقویت ایمان دینی، تمسک به اسلام و انس با قرآن است. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «فَاقْرَءُوا مَا تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ» (11) «آنچه از قرآن میسر است، تلاوت کنید.» این آیه نشان‌دهنده این حقیقت است که قرآن، حبل‌الله است و انس با آن، انسان را به مقام صالحین ملحق می‌کند و زیر ولایت الله قرار می‌دهد.
استاد جوادی آملی در این باره می‌گوید: «بهترین راه صالح، انس با قرآن است.» (11) انس با قرآن، موجب اطمینان قلب می‌شود و باورهای دینی را چون فولاد آبدیده، محکم و پرتوان می‌کند.
انس با قرآن، انسان را از وسوسه‌های اهریمنی دور می‌کند و زیر پوشش ولایت الهی قرار می‌دهد. اگر انسان زیر ولایت الله باشد، خداوند امور او را اداره می‌کند و راه نفوذ شیطان را می‌بندد.
🔸 انس با قرآن در جوانی؛ مایه آمیختگی با قرآن
انس با قرآن، خصوصاً در سن جوانی و نوجوانی، تأثیر عمیقی بر باورهای دینی دارد. در روایت از امام صادق (ع) آمده است: «هر کس در سن جوانی و نوجوانی قرآن بخواند، قرآن در گوشت و خون او آمیخته می‌شود.» (12)
این روایت نشان‌دهنده این حقیقت است که قرآن، در سن جوانی، همچون خمیرمایه در وجود انسان آمیخته می‌شود و او را برای تمام عمر در برابر نفوذ دشمن محافظت می‌کند. دشمنان با علم به این حقیقت، در صدد دور کردن جوانان از قرآن هستند تا زمینه نفوذ خود را فراهم کنند.
🔸 تأثیر قرآن بر باورهای دینی
انس با قرآن، موجب تقویت باورهای دینی می‌شود و انسان را در برابر وسوسه‌های دشمن مقاوم می‌کند. قرآن، نور الهی است و تلاوت آن، حتی اگر معنایش فهمیده نشود، عبادت است و در انسان اثر می‌گذارد.
قرآن، ریسمان الهی است و انس با آن، انسان را به مقام صالحین ملحق می‌کند و زیر ولایت الله قرار می‌دهد. اگر انسان زیر ولایت الله باشد، خداوند امور او را اداره می‌کند و راه نفوذ شیطان را می‌بندد.
🔸 راه بسته شدن نفوذ دشمن
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) حفظ ایمان و تکیه بر خداوند را راه بسته شدن نفوذ دشمنان معرفی کرده و می‌فرمایند: «باید نیروی ملت منسجم شود و با ایمان حرکت کند و به خدا تکیه دهد و از سختی‌ها نترسد و هیچ‌گاه به خود اجازه ندهد دشمن نفوذ کند.» (13)
پس یکی از بهترین راه‌های تقویت باورهای دینی، تمسک به اسلام و قرآن است؛ زیرا انس با قرآن، موجب اطمینان قلب می‌شود و هرگاه انسان به مقام اطمینان قلبی برسد و صاحب قلب مطمئنه شود، باورهای دینی او چون فولاد آبدیده، محکم و پرتوان می‌شود.
🔸 ترویج عبادت و بندگی؛ راه تقرب به خدا
عبادت و بندگی در درگاه الهی، مستقیم‌ترین و صاف‌ترین راه رسیدن به درجات بالای ایمان است. انسان با انس با عبادات، به درجات بالای ایمان می‌رسد. اگر عبادت در زمان جوانی انجام شود، ثمره آن در تمام دوران زندگی خواهد بود و در رفتار و اخلاق فرد حضور خواهد داشت.
خداوند در قرآن کریم بارها بندگان خود را به عبادت و بندگی فرا خوانده و می‌فرماید: «إِنَّ رَبِّی عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ» («همانا پروردگار من بر راه راست است.» و می‌فرماید: «فَاعْبُدُوهُ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ» (14) «پس او را بپرستید؛ این راهی است راست.»
🔸 آیات پرورش‌دهنده اخلاق با عبادت
البته پرستش خداوند، عبادت و بندگی، روشی است که مؤمنان باید پیش بگیرند. اما قرآن کریم، در آیاتی، تأثیر عبادت را در پرورش مسائل اخلاقی بیان می‌کند. مانند: سوره بقره، آیه ۲۱؛ سوره بقره، آیه ۱۸۳؛ سوره عنکبوت، آیه ۴۵؛ سوره توبه، آیه ۱۰۳؛ سوره رعد، آیه ۲۸؛ سوره بقره، آیه ۱۵۳.
یکی از نمونه‌های این آیات، سوره بقره، آیه ۲۱ است که می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (15) «ای مردم! پروردگار خود را پرستش کنید؛ آن کس که شما و پیشینیان را آفرید، تا پرهیزگار شوید.»
🔸 جامعه سالم و صالح در سایه عبادت
جامعه‌ای سالم و صالح می‌شود که تک‌تک افراد آن در مسیر خیر و صالح گام بردارند و این زمانی تحقق می‌یابد که فرایض در جامعه زنده شده باشد. در این صورت، اگر دشمنان اسلام انواع نفوذ (چه فرهنگی و چه غیرفرهنگی) را در مورد آن جامعه قرار دهند، در رسیدن به اهداف خود ناکام خواهند ماند.
🔸 اقسام عبادت؛ فردی، اجتماعی و سیاسی
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این باره می‌فرمایند: «عبادات فردی، عبادات اجتماعی و عبادات سیاسی داریم؛ عبادات ناب و خالص... شما را مثل فولاد آبدیده محکم می‌کند؛ این جوانان را مستحکم می‌کند؛ آن‌ها را خلل‌ناپذیر در مقابل نفوذ شیطان، نفوذ عوامل فساد و تهاجم فرهنگی، آسیب‌ناپذیر می‌کند.» (۱6)
🔸 نتیجه؛ عبادت، عامل ارتقاء ایمان و مقاومت در برابر نفوذ
در نتیجه، بندگی و عبادت خداوند، به عبادات فردی، اجتماعی و سیاسی تقسیم می‌شود و این سه نوع عبادت، در کنار هم، یک عبادت ناب محسوب می‌شوند. اینها باید در جامعه تحقق پیدا کنند تا باعث ارتقاء ایمان شوند و وقتی ایمان جامعه‌ای قوی باشد، آن جامعه در مقابل نفوذ دشمنان محکم و استوار و آسیب‌ناپذیر می‌شود.
بخش سوم: راهکارهای سیاسی مقابله با نفوذ
🔸 شناخت دشمن؛ اولین گام مقابله با نفوذیکی دیگر از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، راهکارهای سیاسی است که در ادامه به آن پرداخته می‌شود. موضوع شناخت دشمن در اسلام از اهمیت بالایی برخوردار است؛ از این رو واژه «عدو» و «اعداء» در قرآن بارها تکرار شده و آیات متعددی، چهره دشمنان اسلام و راهکارهای مقابله با شیوه‌های نفوذ آنان را به‌خوبی تبیین نموده است.
در آیات قرآن، بعضی از دشمنان مانند: شیطان (یس/۶۰)، همسران و فرزندان (تغابن/۱۴)، یهودیان و دشمنان دین خدا، منافقان و کفار (نساء/۱۰۱) شناخته شده‌اند. به عنوان نمونه، خداوند در آیه ۱۰۱ سوره نساء هشدار می‌دهد که منافقین و کفار دشمنی آشکار برای شما دارند: «إِنَّ الْکَافِرِینَ کَانُوا لَکُمْ عَدُوًّا مُبِینًا» (۱7) «همانا کافران دشمن آشکار شما هستند.»
🔸 خطر نشناختن دشمن
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این باره می‌فرمایند: «یکی از خطراتی که هر ملتی را تهدید می‌کند، این است که خودش دشمن خودش را نشناسد، دشمن را نداند یا دشمن یا دوست بداند؛ یا طرف بی‌طرف بداند. این خطر خیلی بزرگی است. این خواب‌رفتگی است. هم دشمن را بشناسید، هم روش‌های دشمنی‌اش را بشناسید؛ ببینید چه جوری دشمنی می‌کنند، دچار غفلت نشویم؛ اگر غفلت کردیم، غارت خواهیم شد. اگر غفلت کردیم، شب‌خون به ما زده خواهد شد.» (۱8)
🔸 سه درس مهم مقابله با دشمن
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) برای مقابله با این دشمن، راهکارهایی ارائه داده‌اند:
۱. هوشیاری و درک موقعیت
۲. جرئت اقدام و نترسیدن از سختی‌ها و خطرها
۳. ایمان و امید به آینده
ایشان نسبت به این سه اصل می‌فرمایند: «هوشیاری (و درک موقعیت) و جرئت اقدام (و نترسیدن از سختی‌ها) و ایمان و امید به آینده، سه درس مهم هستند، این درس‌های مهم راهگشای امروز و آینده ملت و کشور است.» (19)
🔸 مرزبندی با دشمنان
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بر تأکید مرزبندی نظام جمهوری اسلامی با دشمنان می‌فرمایند: «دولت جمهوری اسلامی باید با دقّت، مرزبندی خود را با آنان حفظ کند؛ از ارزش‌های انقلابی و ملّی خود، یک گام عقب‌نشینی نکند؛ از تهدیدهای پوچ آنان نهراسد؛ و در حال همه، عزّت کشور و ملّت خود را داشته باشد و از موضع انقلابی، مشکلات قابل حلّ خود را با آنان حل کند. در مورد آمریکا هیچ مشکلی حلّ قابل تصوّر نیست و مذاکره با آن، جز زیان مادّی و معنوی محصولی نخواهد داشت.» (20)
🔸 شناخت دشمن؛ راهکار نفوذناپذیری
لذا یکی از مهم‌ترین خطراتی که هر ملتی را تهدید می‌کند، عدم شناخت دشمن، روش‌های دشمنی، و تهدیدات دشمن است. می‌توانیم دین اسلام، قرآن، تاریخ و مبین را معرفی کنیم که برای مردم درس است و همه اینها تأکید می‌کنند که درباره دشمن هم دشمن را بشناسید و هم موقعیت را بشناسید.
یعنی اول باید دشمن را بشناسیم و بعد روش‌های آن‌ها را بشناسیم تا بتوانیم در مقابل دشمن مقابله به مثل کنیم و نگذاریم دشمن به اهداف خود برسد. پس آن جامعه‌ای موفق است که در مقابل دشمنی‌های دشمنان، هوشیار باشد و از سختی‌ها و خطرات ترسی نداشته باشد.
🔸 استقلال؛ سپر نفوذ، نفی سلطه
مبارزه با سلطه بیگانگان، در اساس دین مبین اسلام یک اصل اساسی محسوب می‌شود تا بدین ترتیب عزت مسلمانان حفظ شود و امید دشمنان به دستیابی از منافع کشور قطع گردد.
اصل نفی سلطه، از قوانین لازم‌الرعایه در حفظ عزت و سیادت مسلمانان است. آیه اساس بر این که «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» (۲1) «و خداوند هرگز کافران را بر مؤمنان تسلطی نداده است»، نشان‌دهنده این حقیقت است که در قوانین و شریعت اسلام، خداوند هیچ‌گونه راه نفوذ و تسلطی برای کافران بر مسلمانان باز نگذاشته و آنان نمی‌توانند در هیچ زمینه‌ای بر مسلمانان مسلط شوند.
لذا از دیدگاه حکومت اسلامی، روابط کشورهای اسلامی با کشورهای غیراسلامی باید بر اساس این قاعده فقهی قرآنی برنامه‌ریزی و کنترل شود؛ زیرا در صورت عینیت بخشیدن و عملی کردن این اصل، تمام راه‌های نفوذ و تسلط کفار و بیگانگان در تمام زمینه‌ها مسدود می‌شود.
🔸 استقلال؛ سد نفوذ از نگاه رهبری
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) درباره استقلال می‌فرمایند: «استقلال به معنای قهر کردن با کشورها نیست، به معنای ایجاد سدی در مقابل نفوذ کشورها است که آن کشور نتوانند منافع آن کشور را، منافع [آن] ملت را تحت‌الشعاع خودشان قرار بدهند.» (۲2)
ایشان در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی درباره استقلال و آزادی می‌فرمایند: «استقلال ملّی به معنی آزادی ملّت و حکومت از تحمیل و زورگویی قدرت‌های سلطه‌گر جهان است؛ و آزادی اجتماعی به معنای حقّ تصمیم‌گیری و عمل کردن و اندیشیدن برای همه افراد جامعه است؛ و هر دو از جمله ارزش‌های اسلامی هستند و هیچ‌کدام تفضّل حکومت‌ها به انسان‌ها نیستند. بدیهی است که «استقلال» نباید به معنی زندانی کردن سیاست و اقتصاد کشور در میان مرزهای خود و «آزادی» نباید در تقابل با قانون و ارزش‌های الهی و اخالق و حقوق عمومی تعریف شود.» (23)
🔸 نتیجه حفظ استقلال؛ قطع نفوذ بیگانگان
در نتیجه باید از استقلال خود محافظت کنیم؛ در غیر این صورت، سلطه و نفوذ بیگانگان در کشور مساوی است با نادیده گرفتن منافع ملت و نمونه بارز چنین وضعیتی، وضعیت قبل از انقلاب بوده است. لذا مبارزه با سلطه بیگانگان، بخشیدن عزت به ملت و حفظ استقلال ضروری است و در این صورت، امید دشمنان به دستیابی از منافع کشور قطع خواهد شد.
🔸 تقویت بنیه نظامی و رصد فعالیت‌های دشمن
در قرآن کریم، یکی از شیوه‌های جلوگیری از نفوذ دشمن، تقویت نیروهای نظامی معرفی شده است. قرآن کریم می‌فرماید: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ...» (۲4) «و هر چه می‌توانید از نیرو، برای [مقابله با] آنان آماده کنید...» وقتی قدرت نظامی و توانمندی‌های دفاعی بالا رود، دشمن جرئت نفوذ به خود نمی‌دهد.
در آیه شریفه فوق باید دقت داشت که عبارت «وَتَعْلَمُونَهُم» تنها دشمنان شناخته‌شده را نباید مورد تأکید قرار داد و آمادگی خویش را محدود ساخت، بلکه دشمنان احتمالی و بالقوه را نیز باید در نظر گرفت و حداکثر نیرو و قدرت لازم را فراهم نمود.
🔸 قدرت نظامی؛ عامل بازدارنده نفوذ دشمن
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این زمینه می‌فرمایند: «اگر کشور قوی شد، از استکبار هم امتیاز می‌گیرد؛ این را من به شما عرض بکنم. اگر کشور ضعیف بود، هیچ، که هیچ ابرقدرت‌ها هیچ، که دولت‌های بی‌عرضه و ضعیف و حقیر هم از آدم طلبکاری می‌کنند؛ این‌جوری خواهد شد. اگر ضعیف شدیم، [اما] اگر قوی شدیم، نه.» (۲5)
🔸 نتیجه؛ تقویت بنیه نظامی، راهکار مقابله با نفوذ
در نتیجه، یکی از مهم‌ترین راهکارهای مقابله، تقویت بنیه نظامی است؛ چرا که اگر از لحاظ نظامی قوی نباشیم، دشمن چشم طمع خواهد داشت و همین خاطر، نیروهای نظامی قوی، به‌عنوان یکی از اهرم‌های جلوگیری از نفوذ دشمن است و وقتی قدرت نظامی و توانمندی‌های دفاعی بالا رود، دشمن جرئت نفوذ به خود نمی‌دهد.
بخش چهارم: راهکارهای اجتماعی مقابله با نفوذ
🔸 تقویت خودباوری و حس اعتماد به نفس در مردمیکی دیگر از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، راهکارهای اجتماعی است که در ادامه به آن پرداخته می‌شود. رویکرد آیات قرآنی در مقابله با دشمنان، رویکردی تهاجمی است و از موضع برتر عقل و شرع به مبارزه با مستکبران و زورگویان حکم کرده و آزادگان را موظف به کوتاه نیامدن در برابر آنان می‌کند.
قرآن برای آفریدن چنین روحیه‌ای به مسلمانان می‌فرماید: «وَ لَا تَهِنُوا وَ لَا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (۲6) «و اگر مؤمن هستید، سستی نکنید و غمگین مباشید که شما برترید.» بنابر حکم الهی، جامعه مؤمنان در مقابل کفار حق ندارند روحیه وادادگی و انفعال به خود بگیرند. خداوند وقتی به واسطه ایمانشان برتری مؤمنان بر تمامی کفار را داده است، معنا ندارد در مقابل دشمن خودباختگی داشته باشند.
از سوی دیگر، اربابان زور و زر و تزویر ماهیت پوشالی خود را سست دانسته و به مبارزان راه حق نوید پیروزی می‌دهد و می‌فرماید: «فَقَاتِلُوا أَوْلِیَاءَ الشَّیْطَانِ إِنَّ کَیْدَ الشَّیْطَانِ کَانَ ضَعِیفًا» (27) «پس با یاوران شیطان بجنگید؛ همانا کید شیطان ضعیف است.»
🔸 اتکا به توان داخلی؛ راه پیشرفت
افرادی که پیشرفت را فقط در کشورهای غربی و دیگران می‌بینند، در حالی که خود و جامعه خود پسرفت را رقم می‌زنند، در حالی که جوامع دیگر با اتکا به توان و نیروی خودی و تحمل سختی‌ها مراتب رونق و موفقیت را طی می‌کنند. پس مؤمنان جامعه اسلامی که خداوند وعده یاریشان را در سوره حج، آیه ۴۰ و سوره روم، آیه ۴۷ داده است، می‌توانند با اتکا به توان و نیروی خودی پیشرفت چشم‌گیری کسب کنند.
🔸 خودباوری؛ جایگزین روحیه «نمی‌توانیم»
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این باره می‌فرمایند: «انقلاب اسلامی توانست ایران را از شرّ وابستگی به قدرت‌های استعمارگر نجات داده و «استقلال»... مهم‌ترین مسائل در این زمینه، از بین بردن روحیه «نمی‌توانیم» در ملت و جایگزینی روحیه «خودباوری» و «ما می‌توانیم» بوده است.» (28)
🔸 اقتدار ملی؛ رکن اعتماد به نفس
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در مورد اقتدار ملی می‌فرمایند: «یکی از ارکان مهم اقتدار ملی، چیزهایی است که طور مستقیم به توده ملت برمی‌گردد؛ مثل اتحاد ملی، اعتماد ملی، امید ملی، امید عمومی، اعتماد به نفس ملی. یک وقتی هست جنابعالی که مسئول فلان بخش دستگاه کشور هستید، آدم دارای اعتماد به نفْس هستید، اما یک کاری می‌خواهید انجام بدهید که احتیاج به کمک مردم دارد؛ (اگر) این مردم اعتماد به نفْس نداشته باشند، شما نمی‌توانید این کار را انجام بدهی.» (29)
🔸 نتیجه؛ خودباوری، عامل مقاومت در برابر نفوذ
در نتیجه، یکی از اساسی‌ترین راهکارهای مقابله، تقویت خودباوری و حس اعتماد به نفس در مردم است؛ چرا که اگر ملت خودباوری و اعتماد به نفس نداشته باشند، حکومت یا نظام به تنهایی نمی‌تواند در مقابل دشمنان قد علم کند و در این صورت است که دشمن چشم طمع خواهد داشت و نقشه‌های شوم خود را در کشور عملی خواهد کرد.
🔸 باارزش ساختن ارزش‌ها؛ مقابله با رها شدن از قیود
مهاجمان از راه طرح و ترویج اندیشه‌ها و نظریاتی که مبانی و ریشه ارزش‌ها و اخلاق را می‌سوزاند، مانند: دنیاگرایی، رفاه‌طلبی، مصرف‌گرایی، آزادی‌گرایی و نسبی بودن ارزش‌های اخلاقی، همچنین با گسترش فساد و فحشاء از طریق سینما، تئاتر، تلویزیون، ماهواره، مجلات و رسانه‌ها و فضای مجازی و نظایر آن، تلاش کرده‌اند تا عملاً قیود اخلاقی را از جوامع بزدایند.
🔸 قانون؛ شمشیر مقابله با نفوذ فرهنگی
جمهوری اسلامی می‌تواند با استفاده از اهرم قانون که با تصویب مجلس شورای اسلامی و هماهنگی با دستگاه‌های قضایی همراه است، مصادیق فساد و ترویج‌کنندگان آن را دستگیر کند و ضمن سیر مراحل قانونی و تشکیل پرونده و اتخاذ تصمیم نهایی، آنان را به مراجع قضایی گسیل دارد.
همچنین می‌توانند از طریق رسانه ملی با تهیه فیلم، کلیپ و مستندهای مؤثر در رابطه با بداخلاقی اجتماعی گام‌های مؤثری بردارند که پیامدهای آن امنیت روانی جامعه را تهدید می‌کند و آن را به پرده نمایش درآورند.
🔸 اخلاق؛ زره نفوذناپذیر
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این باره می‌فرمایند: «آنچه بنده توصیه می‌کنم این است که مجموعه بسیج را باید بالا برد؛ توانایی‌هایی دارد: الزامات اخلاقی، الزامات رفتاری، الزامات عملی، الزامات اخلاقی، یعنی ما درون خودمان اخلاقیّات نیکوی اسلامی را پرورش بدهیم؛ از جمله این اخلاقیّات صبر است، از جمله این اخلاقیّات گذشت است، از جمله این اخلاقیّات حلم و ظرفیّت داشتن و جنبه داشتن است، از جمله این اخلاقیّات تواضع است؛ خصوصیّات این را درون خودمان تقویت کنیم. الزامات رفتاری هم این است که همین خلقیّات نیکو را در عمل با مردم، در عمل با محیط، در تعامل با انسان‌ها و جامعه به کار ببریم.» (۳۰)
🔸 مراقبت از نفوذ دشمن در درون مجموعه‌ها
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در دیدار بسیجیان می‌فرمایند: «مراقب نفوذ دشمن در درون مجموعه بسیج باشید؛ این را توجّه داشته باشید. گاهی یک آدم فاسد، یک آدم ناباب، لباس عوضی می‌پوشد، خودش را در یک مجموعه جا می‌کند، لباس روحانی می‌پوشد، در کسوت روحانیون [خودش را] جا می‌زند. آدم فاسد، آدم ناباب می‌تواند در کسوت روحانی دربیاید، می‌تواند در کسوت بسیجی دربیاید؛ حواس‌تان به این هم باشد. و آخرین توصیه من هم این آیه قرآن است: «وَ لَا تَهِنُوا وَ لَا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (آل‌عمران/۱۳۹) و اگر مؤمنید، شما برترید که سست نشوید و غمگین نکنید.» (۳۱)
🔸 ارزش‌ها؛ راهکار مقابله با نفوذ
لذا مهاجمان از طریق ترویج دنیاگرایی، رفاه‌طلبی، مصرف‌گرایی، آزادی‌گرایی و نسبی بودن ارزش‌های اخلاقی، به دنبال رها شدن از قیود هستند که معمولاً با ابزارهای مختلف به دست می‌آید. در نتیجه، مسئولان باید ارزش‌های اخلاقی را باارزش بسازند و ترویج کنند تا دشمنان نتوانند مردم را به رها شدن از قیود ترغیب کنند.
🔸 هویت ملی؛ عامل پایداری، سد نفوذ
پیوندهای ملی و بومی، سبب پایداری جامعه می‌شوند و هویت واحد ایجاد می‌کنند. در مقابل، بی‌هویتی اقوام و ایجاد تفرقه‌های فرهنگی، زبانی، موجبات گسستگی پیوندهای اجتماعی را فراهم می‌آورد و هویت ملی و فرهنگی را خدشه‌دار می‌سازد.
🔸 تلاش دشمنان برای تضعیف هویت ملی
دشمنان سعی می‌کنند با روش‌های گوناگون، ویژگی‌های متمایز اقوام را در مقابل یکدیگر قرار دهند و از این طریق، آنان را تضعیف کنند. یکی از ترفندهای قدیمی مهاجمان در دهه‌های اخیر، ایجاد تفرقه‌های قومی، قبیله‌ای و مذهبی است. آنان با ایجاد و تقویت جریان‌های انحرافی و حمایت از تشکل‌های وابسته در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، سعی در برهم زدن وحدت و یکپارچگی ملی جامعه دارند.
🔸 عزم ملی؛ وحدت، یکپارچگی، نفوذناپذیری
یکی از مباحث مهم در دو حوزه علوم سیاسی و اجتماعی، عزم ملی است که تحقق آن در مسیر پیشرفت دنیوی و اخروی افراد و جوامع، فواید فراوانی دارد. از جمله آثار عزم ملی و مستفاد از قرآن:
۱. کمک به توسعه همه‌جانبه مادی و معنوی (سوره یوسف، آیه ۴۷)
۲. افزایش توان مقابله با دشمنان بیرونی و درونی (سوره آل‌عمران، آیه ۱۵۲)
۳. وحدت و یکپارچگی عمومی (سوره آل‌عمران، آیه ۱۸۶)
۴. افزایش قدرت سخت و نرم (سوره طه، آیه ۱۱۵)
۵. تقویت اراده فردی و اجتماعی (سوره لقمان، آیه ۱۷)
از جمله آثار استقامت که در قرآن بر آن تأکید شده:
۱. آرامش (سوره فصلت، آیه ۳۰)
۲. امداد خدا (سوره فصلت، آیه ۳۱)
۳. پیروزی بر دشمنان (سوره بقره، آیات ۲۴۹-۲۵۱)
۴. رستگاری (سوره انفال، آیه ۴۵)
۵. جلب محبت خدا (سوره آل‌عمران، آیات ۱۴۶ و ۱۴۸)
۶. بشارت فرشتگان (سوره فصلت، آیه ۳۰) (۳۲).
🔸 هدف دشمنان؛ تغییر هویت جمهوری اسلامی
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این باره می‌فرمایند: «آنچه دشمن دنبالش است و اسمش را می‌گذارد تغییر ساختار، تغییر انقلاب، تغییر هویت جمهوری اسلامی؛ اینها مخالف با هویت جمهوری اسلامی هستند.مقصودشان این است که هویت جمهوری اسلامی تغییر پیدا بکند. هدف آن‌ها همه حذف چیزهایی است که به یاد مردم می‌اندازد؛ یاد انقلاب به یاد اسلام ناب، اسلام انقلابی. با تکرار نام آن‌ها مخالف امام‌اند، با مطرح شدن تعالیم امام مخالف‌اند، با مسئله ولایت فقیه مخالف‌اند، با بیست و دوم بهمن مخالف‌اند، با روز قدس مخالف‌اند، با انتخابات در جمهوری اسلامی مخالف‌اند، با حضور پرشور مردم مخالف‌اند؛ با هر چیزی که نشانه‌ای از اسلام انقلابی و جمهوری اسلامی است مخالف‌اند. نظرشان تغییر این چیزهاست. اگر اسم تغییر ساختار می‌آورند، می‌خواهند این چیزهایی که همه نقاط قوّت کشور ما است، [و] اتفاقاً نقاط قوّت جمهوری اسلامی است، را حذف کنند.» (۳2)
🔸 هویت ملی؛ راهکار مقابله با نفوذ
در نتیجه، تقویت هویت ملی، یکی از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن است. دشمنان با ایجاد تفرقه‌های قومی، قبیله‌ای و مذهبی، سعی در تضعیف هویت ملی و برهم زدن وحدت جامعه دارند. در مقابل، تقویت عزم ملی و هویت ملی، سبب وحدت و یکپارچگی و افزایش توان مقابله با دشمنان می‌شود.
بخش پنجم: توسعه اقتصادی؛ لازمه مقابله با نفوذ
توسعه اقتصادی؛ لازمه مقابله با نفوذ دشمنالگوی اسلامی باید همراه با معنویت، اخلاق و عدالت و کارآمد باشد تا آن را به عنوان الگویی برای ملت‌های دنیا نمایش بگذارد و این مهم محقق نمی‌شود مگر اینکه توسعه مادی و استقلال اقتصادی صورت بگیرد.
🔸 آیات قرآن درباره توسعه و پیشرفت
در قرآن کریم می‌توان از دو دسته از آیات درباره پیشرفت و توسعه استفاده کرد:
۱. آیاتی که مستقیماً به پیشرفت دعوت می‌کنند و عوامل پیشرفت انسان در دنیا و آخرت را بیان کرده‌اند؛ عواملی مانند: ایمان (سوره محمد، آیه ۳۵)، آینده‌نگری (سوره آل‌عمران، آیه ۱۳۹)، کار و تلاش صالح (سوره فاطر، آیه ۱۰)، علم و دانش (سوره مجادله، آیه ۱۱).
۲. آیاتی که به صورت غیرمستقیم به پیشرفت دعوت می‌کنند؛ مانند آیاتی که به نام اعجاز علمی قرآن یاد می‌شود که در آن به مسائلی اشاره شده که بشریت به واسطه پیشرفت علوم و اکتشافات جدید می‌تواند به آن حقیقت‌ها پی ببرد؛ مثل: بحث از قانون جاذبه (سوره رعد، آیه ۲)، حرکت زمین به دور خود و خورشید (سوره نحل، آیه ۸۸)، وجود موجودات زنده در کرات آسمانی (سوره شوری، آیه ۲۹)، پیدایش زمین و آسمان از گازهای انباشته (سوره فصلت، آیه ۱۱).
🔸 هدف انقلاب اسلامی؛ پیشرفت همه‌جانبه
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) نیز رسیدن به پیشرفتی همه‌جانبه را از اهداف انقلاب اسلامی می‌داند و دستیابی به آن را مطلوب ثابت و ایده‌آل اسلام شمرده و می‌فرمایند: «هدف انقلاب عبارت است از ساختن یک ایرانی با این خصوصیات: آزاد، مستقل، برخوردار از ثروت و امنیت، متدین و بهره‌مند از معنویت، اخلاق، پیشرو در مسابقه جامعه عظیم بشری...» (۳۴)
🔸 توسعه اقتصادی؛ راهکار نفوذناپذیری
لذا یکی از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، توسعه و پیشرفت اقتصادی در کشور است و این امر مهم محقق نمی‌شود مگر اینکه توسعه مادی و استقلال اقتصادی صورت بگیرد؛ چرا که در صورت توسعه و پیشرفت در کشور، شاهد چهره‌ای مقتدر، کارآمد و توأم با عدالت و اخلاق و معنویت خواهیم بود که از آن نمایش به نمایش خواهیم گذاشت و مردم هم در کنار هم با حکومت در مقابل دشمن ایستادگی خواهند کرد.
اما اگر از لحاظ توسعه و پیشرفت عقب باشیم، آن موقع مردم به علل مختلف همراهی حکومت را نخواهند کرد و در این صورت است که دشمن چشم طمع به کشور خواهد داشت و نقشه‌های شوم خود را در جهت رسیدن به اهداف خود عملی خواهد کرد.
بخش ششم: راهکارهای اقتصادی مقابله با نفوذ
🔸 اقتصاد مقاومتی؛ راهکار قرآنی مقابله با نفوذاقتصاد مقاومتی، از راهکارهای اساسی مقابله با نفوذ دشمن است. هیچ جامعه‌ای بدون اقتصاد ریشه‌دار و پویا نمی‌تواند به رشد چندانی در ابعادی مانند ابعاد فرهنگی و اجتماعی امید داشته باشد. یکی از ستون‌های مهم توسعه در یک جامعه، اقتصاد مستحکم است و در هر جامعه‌ای، مدیران و مردم فرصت می‌دهند تا به بازسازی روابط اجتماعی و بهبود مناسبات فرهنگی خویش بپردازند. هرچه اساس اقتصاد در برابر حوادث مختلف مقاوم باشد، آن جامعه کمتر دچار مشکلات خواهد شد. اقتصاد متزلزل، باعث بروز مشکلات فراوان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در جامعه شده و حتی به دینداری مردم نیز ضربه می‌زند و دشمنان را بر آن چیره می‌سازد
🔸 توطئه علیه اسلام؛ نه شیعه، نه ایران
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این زمینه می‌فرمایند: «کشورهای اسلامی، امروز با توطئه مواجه‌اند؛ [آیا] نمی‌فهمیم؟ یا نه؟ امروز نه علیه شیعه، نه علیه ایران، نه علیه فلان مذهب خاص، [بلکه] توطئه علیه اسلام است؛ چون اسلام مالاسلام و مرکزی است؛ کانونی که فریاد می‌زند «لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» (نساء/۱۴۱) آن قرآن است، آن اسلام است، تشیّع نیست؛ لذا با آن مخالف‌اند. با هر مرکزی، با هر حنجره‌ای که مردم را و ملّت‌ها را بیدار کند مخالف‌اند؛ با هر دستی که با استکبار دربیفتد مخالف‌اند، آن دست، دست اسلام است؛ لذا با آن حنجره، حنجره اسلام، با اسلام مخالف‌اند.» (۳5)
🔸 مفهوم اقتصاد مقاومتی در کلام امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در تشریح اقتصاد مقاومتی می‌فرمایند: «اقتصاد مقاومتی معنایش حصارکشیدن خود دور و انجام یک کارهای تدافعی نیست؛ نه. اقتصاد مقاومتی آن اقتصادی است که به یک ملت امکان می‌دهد و اجازه می‌دهد که حتی در شرایط فشار هم رشد و شکوفایی خودشان را داشته باشند.» (۳6)
ایشان در ادامه می‌فرمایند: «وظیفه ما همه این است که سعی کنیم کشور را مستحکم، غیرقابل نفوذ، قابل [تأثیر] از سوی دشمن، حفظ و نگه کنیم. یکی از اقتضائات این [وظیفه] این است که «اقتصاد مقاومتی» در [کشور] داشته باشیم. یکی از ارکان اساسی و مهم در اقتصاد مقاومتی این است که اقتصاد باید مقاوم باشد، باید در مقابل آنچه ممکن است در معرض توطئه دشمن قرار بگیرد، مقاومت کند.» (۳7)
🔸 اقتصاد مقاومتی؛ راهکار مقابله با نفوذ فرهنگی
اقتصاد، از ارکان مهم توسعه در یک جامعه است و جامعه‌ای که اقتصاد مقاومتی قوی و پویا داشته باشد، در این صورت می‌توان به رشد زیادی در ابعادی مانند ابعاد فرهنگی و اجتماعی امید داشت. لذا اقتصاد مقاومتی، در واقع یکی از راهکارها برای مقابله با نفوذ فرهنگی دشمن است؛ از این لحاظ که دشمن می‌خواهد اقتصاد عاریتی را به ایران ملت تحمیل کند و به جای اقتصاد مقاومتی، مردم را محتاج خود نماید و بدین ترتیب باب سلطه خود را باز نگه دارد.
در نتیجه، اقتصاد مقاومتی، یکی از راهکارهای اساسی مقابله با نفوذ دشمن است. جامعه‌ای که اقتصاد مقاومتی قوی و پویا داشته باشد، در برابر حوادث مختلف مقاوم است و کمتر دچار مشکلات می‌شود. در مقابل، اقتصاد متزلزل، باعث بروز مشکلات فراوان و نفوذ دشمن می‌شود. پس باید با تقویت اقتصاد مقاومتی، زمینه مقابله با نفوذ دشمن را فراهم کرد.
بخش هفتم: راهکارهای فرهنگی مقابله با نفوذ (حوزه معرفتی)
🔸 فرهنگ؛ سنگر اول نفوذیکی دیگر از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، راهکارهای فرهنگی است؛ زیرا اگر جامعه‌ای از نظر فرهنگی ضعیف باشد، با خطرات گوناگونی روبرو می‌شود. لذا راهکارهای فرهنگی مقابله با نفوذ دشمنان انقلاب اسلامی را در این بخش در دو حوزه معرفتی و رفتاری ذکر می‌کنیم؛ به این خاطر که اگر می‌خواهیم با نفوذ دشمنان انقلاب اسلامی مقابله کنیم، باید با راهکارهای فرهنگی در این دو حوزه آشنا باشیم.
🔸 باور نفوذ فرهنگی؛ اولین گام مقابله
در حوزه معرفتی – شناختی، باید رویکرد باور نفوذ فرهنگی، شناخت فرهنگ اسلامی و ملی و مقابله با فرهنگ رقیب در تهاجم فرهنگی مدنظر داشته باشیم.
ماهیت نفوذ فرهنگی، پیچیده، پنهانی و نامحسوس است و پذیرفتن و باور آن برای برخی غیرقابل پذیرش نموده و گاهی نه تنها انکار می‌شود، بلکه مدعیان وقوع جنگ نرم و معتقدان به دشمنی نظام سلطه به منزله افراد خیال‌زده و تندرو معرفی می‌شوند.
به عنوان نمونه، در کتابی با عنوان آقای سفیر، آقای ظریف در صفحه ۸۸ نگاه خود را به مفهوم دشمن توضیح می‌دهد و می‌گوید: «من تلاش می‌کنم که هیچ‌گاه از واژه دشمن استفاده نکنم» و در صفحه ۲۸۵ می‌گوید: «ما با آمریکا اختلافات اساسی داریم؛ همان‌طور که تمام کشورها با یکدیگر اختلافات اساسی دارند، اما این به معنای دشمنی نیست.» (۳8)
در حالی که در همان کتاب اشاره شده است که هنری کیسینجر، وزیر امور خارجه سابق آمریکا، کتاب معروفش «دیپلماسی» را به آقای ظریف تقدیم می‌کند و در صفحه اول آن کتاب می‌نویسد: «تقدیم به دشمن قابل احترامم محمدجواد ظریف.» (39)
🔸 انکار دشمنی نظام سلطه؛ ریشه اختلافات
بدون تردید تفکر عدم دشمنی نظام سلطه و تفسیر آن از ناحیه برخی از مسئولان، به اختلاف اساسی حاصل از نداشتن شناخت صحیح از وضعیت کشور و رویارویی اردوگاه دشمن با نظام اسلامی است. طبیعی است که این عدم شناخت و تحلیل درست از وضعیت موجب اشتباه محاسباتی تصمیم‌گیران شده و آنان را از تدبیر و برنامه‌ریزی صحیح ناتوان خواهد کرد و حاصل آن ضعف‌هایی است که در وضعیت کنونی کشور مشاهده می‌شود و منشأ وجود خطر تا آنجا نمی‌تواند انتظار رفع مشکل داشته باشد.
بنابراین، قبل از هر اقدام عملی و اولین راهبرد در مقابله با نفوذ فرهنگی، پذیرش دشمنی‌ها و وجود جنگ نرم و اعمال نفوذ در فرهنگ اسلامی توسط نظام سلطه و به تبع آن مهندسی و مدیریت فرهنگی، در تقابل با نفوذ فرهنگی است.
🔸 باور دشمنی؛ گام اول مقابله
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) با بصیرتی صائب و نگاهی نافذ بحث وجود دشمنی را به خوبی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌دهند. ایشان با طرح این بحث که آیا دشمن وجود واقعیت است یا توهم، معتقدند که دشمنی، واقعیتی انکارناپذیر است و هیچ کس نمی‌تواند آن را نفی نماید: «بعضی‌ها می‌گویند ما آقا که می‌گوییم توهم است و توطئه علیه ما وجود دارد. دشمن خوب خیلی هم خوب، کسانی می‌خواهند دلشان را خودشان چشم بگذارند، خوب خیلی خوب بگذارند، واقعیت عوض نمی‌شود. واقعیت، وجود دشمنی است و با خواب رفتن من و شما، از بین نمی‌رود. دشمن، دشمن است. با ندانستن ما یا ندانستن به دشمن زدن، خود دشمن دست از دشمنی برنمی‌دارد.» (40)
🔸 نتیجه؛ باور نفوذ فرهنگی، راهکار مقابله
لذا یکی از راهکارهای مقابله با نفوذ دشمن، باور نفوذ فرهنگی در کشور است و این امر مهم محقق نمی‌شود مگر اینکه ما قبول کرده باشیم که نفوذ فرهنگی وجود دارد و برای مقابله با آن تلاش کنیم. اما اگر نفوذ فرهنگی را باور نکنیم، در این صورت است که دشمن چشم طمع به کشور خواهد داشت و نقشه‌های شوم خود را در جهت رسیدن به اهداف خود عملی خواهد کرد.
🔸 شناخت فرهنگ اسلامی و ملی؛ ضرورت مقابله با نفوذ فرهنگی
با توجه به گسترش بسیار زیاد ارتباطات و تأثیر فرهنگ بر مسائل سیاسی، اقتصادی و تکنولوژی، انجام مطالعات و تحقیقات علمی برای شناخت هرچه بیشتر اجزای فرهنگ اسلامی - ملی از فرهنگ بیگانه ضروری است. بررسی و شناخت اجزا و عناصر فرهنگ خودی، این امکان را به ما می‌دهد که بدانیم فرهنگمان از چه نقاطی آسیب‌پذیر است و کدام نقاط، حوزه تهاجم دشمن است و راه و پویایی آن را برای مقابله با نفوذ فرهنگی ترسیم کنیم.
🔸 تأکید امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) بر شناخت فرهنگ اسلامی
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در تأکید بر این موضوع به اساتید دانشگاه‌ها می‌فرمایند: «احیا و رشد بخشیدن به هویت اسلامی و دینی و ایرانی جوانمان، یکی از مهم‌ترین مسائل ماست و هم فراوانی کمک می‌کند به پیشرفت کشور.» (۴1)
🔸 خطر تضعیف فرهنگ خودی توسط رسانه‌های بیگانه
امروزه اکثر کشورها در پی آن هستند که راهکارهایی بیندیشند تا علاوه بر فرهنگ بومی و سنتی خود، از تخریب و تضعیف فرهنگ خود توسط رسانه‌های هدایت‌شده بکاهند. این مسئله انکارناپذیر است که کشورها نمی‌توانند از برخورد فرهنگ جامعه خود با فرهنگ بیگانه در امان باشند؛ زیرا گسترش رسانه‌های جمعی مثل ماهواره و... این موضوع را اجتناب‌ناپذیر نموده است. اما می‌توان تدابیری اندیشید که بتوان از روند تضعیف فرهنگ خود جلوگیری به عمل آورد؛ چراکه اگر جامعه‌ای فرهنگ خود را توان از دست بدهد و اگر مردمی از فرهنگ خود گسسته شوند، این نتیجه جز سلب درست اندیشیدن نخواهد داشت. همین امر موجب فروپاشی جامعه شد در ظرف دو سال در شوروی سابق.
🔸 نتیجه؛ شناخت فرهنگ اسلامی و ملی، راهکار مقابله با نفوذ
در نتیجه، شناخت فرهنگ اسلامی و ملی، یکی از راهکارهای مقابله با نفوذ فرهنگی است. با شناخت اجزای فرهنگ خودی، می‌توانیم نقاط آسیب‌پذیر را شناسایی کنیم و راه‌های مقابله با نفوذ دشمن را ترسیم نماییم. در مقابل، اگر فرهنگ خودی تضعیف شود و مردم از آن گسسته شوند، جامعه به فروپاشی خواهد رسید.
بخش هشتم: راهکارهای فرهنگی مقابله با نفوذ (حوزه رفتاری)
🔸 امکانات فرهنگی؛ استفاده صحیح، مقابله با نفوذدر زمان جنگ، با وجود کمبود امکانات نظامی، همه امکانات از صحیح استفاده سرلوحه برنامه قرار داده بودند. اما در تهاجم فرهنگی، با وجود امکانات بسیار خوب و مناسب، سابقه فرهنگی درخشان، میراث فرهنگی غنی، نیروهای فرهنگی مجرب و متخصص، مردمی فرهنگ‌دوست و مدار فرهنگی، متأسفانه به نحو مطلوب از امکانات و نیروهای فرهنگی استفاده نمی‌شود. این امر یا به عمد است یا به خاطر عدم کارآمدی دست‌اندرکاران مربوطه.
لذا باید از همه ظرفیت‌ها و استفاده‌ها بهترین استفاده شود و مسئولین فرهنگی به میدان بیایند؛ همان‌طور که در تهاجم نظامی، فرماندهان جنگ از نیروها جلوتر در مقدم خط هستند؛ در تهاجم فرهنگی هم فرهنگیان منتظر صدور فرمان نباشند و از همه ظرفیت‌ها و نیروی انسانی استفاده صحیحی داشته باشند.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) می‌فرمایند: «سعی کنید این منشورات این محصولات کار خودتان را به ذهن‌ها برسانید، به مخاطب‌ها برسانید؛ یعنی ما فقط به این دل‌مان خوش نباشد که حالا کتابی را تولید کردیم؛ البته تولید کتاب یا تولید فیلم و تولید هنری مهم است؛ منتها در کنار این، پیدا کردن مخاطب یا به یک معنا تولید مخاطب مهم است. سعی کنید را کتاب بتوانید به ذهن مخاطبین برسانید.» (۴2)
🔸 مهندسی فرهنگی؛ نقشه راه مقابله با نفوذ
منظور از مدیریت فرهنگی، سازمان‌دهی و اداره امور فعالیت‌های فرهنگی است. بنابراین در مدیریت فرهنگی، تمامی وظایف سازمانی مدیریت در قلمرو فعالیت‌های فرهنگی و امور فرهنگی صورت می‌گیرد. هر جامعه‌ای مدیون مدیریت مدبرانه و مقتدرانه‌ای است که بتواند مدیریت فرهنگی جامعه را از مرحله‌ای محدود و نامناسب اعمال کند و افراد آن جامعه را به بالندگی و توسعه برساند. اگر چنین مدیریتی در جامعه وجود نداشته باشد، مردم یا با مدیران ضعیف، ناآگاه و بی‌تدبیر روبرو هستند و طبعاً نباید انتظار شکوفایی فرهنگ و مقولات فرهنگی داشت.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در همین راستا می‌فرمایند: «یکی از مهم‌ترین تکالیف ما در درجه اول مهندسی فرهنگی کشور است؛ یعنی اینکه ما مشخص کنیم که فرهنگ ملی و عمومی در یک حرکت عظیم درون‌زاد که اسمش فرهنگ است، در درون انسان‌ها و جامعه به وجود می‌آید، باید چگونه باشد؟ اشکالاتش و نواقصش چیست و چگونه باید رفع شود؟ موانع و کندی‌ها کجاست؟ این مجموعه لازم است که اینها را تصویر کند و بعد دست محافظی مثل هوای این فرهنگ را داشته باشد.» (۴3)
خداوند در قرآن در مورد مهندسی فرهنگی می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (۴4) «ای مردم! پروردگار خود را پرستش کنید؛ آن کس که شما و پیشینیان را آفرید، تا پرهیزگار شوید.»
در این آیه، همه انسان‌ها با نوعی تکریم مخاطب شده‌اند و به بندگی و عبودیت دعوت آورده‌اند و به آن‌ها یادآوری شده که منطق این بندگی آن است که او شما را آفریده و پرورش داده، چنان‌که نسل‌های پیشین را! در نهایت متذکر شده که این عبادت و عبودیت، انسان را به قدرت تصمیم‌گیری و اراده و کنترل بر خویش می‌دهد تا در زندگی گرفتار کژی و ناهنجاری و افراط و تفریط نشود.
🔸 کار تشکیلاتی؛ سپر فرهنگی نفوذ
هر حرکت اجتماعی با استفاده از نیروهای فعال و کارآمد می‌تواند بار سنگین خود را به مقصد برساند؛ و این حرکت زمانی که متشکل نشود، نیروها سبب حرکت‌های دیگر نخواهد شد.
با مراجعه به قرآن، آیاتی را می‌یابیم که خداوند در زمینه‌های مختلف به حرکت جمعی و تشکل امر و توصیه کرده است؛ و آیات دیگر را می‌بینیم که فرموده اموری که شکل کامل با تشکل و تشکیلات پدید می‌آید. آیات ۱۹ تا ۲۲ سوره مجادله، آیه ۵۶ سوره مائده و آیه ۶ سوره فاطر گروهی را به نام «حزب الله» معرفی می‌نماید و ویژگی‌های خاصی برای آن‌ها بیان می‌فرماید و آن‌ها را مفلح و غالب می‌داند.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در تبیین معنای تشکیلات می‌فرمایند: «تشکیلات یعنی نظم، یعنی تقسیم وظایف، یعنی ارتباط و اتصال و نظام‌مند کردن و زنجیره‌ای کار کردن. این معناى تشکیلات است و این نه تنها چیز بدی نیست، بلکه چیز خوبی است؛ بلکه ضروری است. هیچ کاری در دنیا بدون تشکیلات پیش نمی‌رود؛ انقلاب اسلامی ایران هم بدون تشکیلات پیش نرفت و پیروز نشد.» (45)
بنابراین، یکی از مؤلفه‌های بسیار مهم و لازم برای به ثمر رساندن آرمان‌های انقلاب اسلامی و مبارزه با دشمنی‌های جبهه استکبار، همان‌طور که در اندیشه امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) نیز بر آن تأکید گردیده، مردمی کردن امور و تشکیلاتی کار کردن در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه عرصه فرهنگی است.
تکیه بر تشکیلات انقلابی و انجام کار فرهنگی به‌صورت جمعی در پیشبرد اهداف و آرمان‌های انقلاب اسلامی و مبارزه با دشمنان بسیار لازم و ضروری است؛ همان چیزی که علی‌رغم تأکیدهای امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، کمبود آن کاملاً محسوس و مشخص است. عدم پیشرفت کارها به‌صورت تشکیلاتی و آسیب‌ها و مشکلاتی که ریشه بسیاری از آسیب‌های موجود در جامعه انقلابی ایران است، از جمله کمبود افراد تشکیلات‌ساز و عدم روحیه تشکیلاتی است.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) لذا در درک این مطلب می‌فرمایند: «سؤال مهم و کلیدی این است چرا آدم‌های حزب‌اللهی که خود را در راستای یک هدف قرار می‌دهند، نمی‌توانند کار انجام دهند؟ چرا این آدم‌ها این‌قدر اختلاف فاحش بینشان وجود دارد؟ چه چیزی بین جاسوسان نفوذی در یک تشکیلات وجود دارد که بعد از مدت محدودی می‌توانند با همکاری هم، پایین را سازمان کل بیاورند. راستی چه فعالیتی در جمع حزب‌اللهی ما که با هم ارتباط داشتند، نمی‌بینیم؟ من اسم این را می‌گذارم مهارت کار تشکیلاتی، آن‌ها اهمیت کار تشکیلاتی را می‌دانند و تلاش می‌کنند با هم به هدف خودشان پست برسند، ولی ما خود را که با هدف‌های عظیم‌تری می‌بینیم و داعیه مسلمان بودن داریم، این مهم را پشت گوش می‌اندازیم؟ ما چرا خود را در این مسیر نمی‌اندازیم؟ ما نمی‌توانیم روی پای خود خواسته بگذاریم و به خاطر سالیق شخصی خودمان از مصالح تشکیلات کوتاه بیاییم.» (46)
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در جای دیگر در مورد اهمیت مهارت کار تشکیلاتی می‌فرمایند: «ما اعتقادمان این است که بهترین و برترین راه، حربه‌ای که می‌تواند این راه را باز کند و هدایت کند و در ذهن‌ها و جان‌ها بنشاند و به میدان بیاورد و ثمر بکند؛ تشکیلات است.» (47)
بنابراین، اقدام‌های فرهنگی اثربخش در پرتو رعایت انضباط و قواعد کار به دست نمی‌آید. لازمه تحقق این امور نیز در مجرای کار تشکیلاتی است که در پرتو آن افراد گروه از تحمل و همکاری با دیگران به سطح مناسبی نائل می‌آیند. از این رو، برای به ثمر رسیدن کار فرهنگی با اهداف کلان در قالب کار تشکیلاتی منظم و منسجم با مدیریت جهادی و برنامه‌ریزی دقیق، بسیار مثمر ثمر خواهد بود.
🔸 ابتکار و خلاقیت؛ هنر مقابله با نفوذ
یکی از مؤثرترین راه‌های مبارزه با نفوذ فرهنگی نظام سلطه، ابتکار عمل و خلاقیت و بهره‌گیری از هنر است. ابتکار، شرایطی است که تحت آن می‌توان از کلیه امکانات موجود به‌منظور رسیدن به هدف استفاده کرد. در ابتکار عمل برای مقابله با شیوه‌های نفوذ دشمن، می‌توان از تاکتیک‌های منحصر به فرد توسط نخبگان فرهنگی و هنری استفاده کرد و با دست گرفتن شرایط و شناخت فرصت‌های کلیدی و منابع و امکانات دشمن، در روش‌ها و شیوه‌های آنان ایجاد اختلال کرد .
برای ابتکار عمل به خلاقیت در حوزه‌های مختلف، باید اتاق‌های فکری با مشارکت بالای اندیشمندان و نخبگان حوزه و دانشگاه و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی با مطالعات واقع‌بینانه و دقیق این عرصه را به دست گیرند.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در رابطه با اهمیت ابتکار و نوآوری می‌فرمایند: «ابتکار و نوآوری باید بکنید؛ همه قدرت‌های فکری انسانی خودتان را به کار بیندازید برای اینکه حق حرف را با شیوه‌های جدید و با استدلال‌های تازه بیان کنید. خصوصیت کار فرهنگی این است که باید هوشمندانه باشد.» (48)
با توجه به تحولات و گستردگی در عرصه تکنولوژی و رسانه و همچنین گستردگی مخاطبین آن، خلاقیت در عرصه رسانه از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که امروزه رسانه‌ها نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در پیشبرد اهداف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی نظام سلطه دارند. از این رو، ابتکار و خلاقیت در تولید برنامه‌ها و سریال‌های هوشمندانه و هنرمندانه با استفاده از جوانان خلاق انقلابی امری ضروری است و هر چقدر رسانه‌ها در این امر کوتاهی کنند، به همان نسبت دشمن در نفوذ فرهنگی موفق‌تر خواهد بود.
امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) در این زمینه به دست‌اندرکاران عرصه رسانه می‌فرمایند: «بدون هنر، حرف عادی خودش جای خودش را در ذهن کسی پیدا نمی‌کند؛ نمی‌رسد چه اینکه به‌نظر جذاب باشد. اگر از ابزار هنر در کارهای علمی و القائات فکری استفاده شود، آن کارها مضاعف خواهد شد. در بخش‌هایی که از صداوسیما پخش می‌شود و ماندگاری جاذبه آن‌ها بیشتر می‌شود، باید روی تحقیقات و روی هنر خیلی تکیه کرد.» (49)
نتیجه‌گیری:
نفوذ، یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین راهبردهای دشمن در جنگ نرم است. دشمن با استفاده از این راهبرد پنهان، بدون نیاز به زور و اجبار، رفتار و تصمیم‌های افراد و جوامع را تغییر می‌دهد. قرآن کریم در آیات متعدد، به انواع نفوذ اشاره کرده و راهکارهای مقابله با آن را بیان فرموده است. امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) نیز نفوذ را منحصر به حوزه خاصی ندانسته و آن را مسئله‌ای چندضلعی و دارای ابعاد مختلف می‌دانند.برای مقابله با نفوذ دشمن، راهکارهای متعددی در حوزه‌های اعتقادی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی وجود دارد. در حوزه اعتقادی، تقویت ایمان دینی، انس با قرآن و ترویج عبادت و بندگی، سپر محکمی در برابر نفوذ دشمن ایجاد می‌کند. در حوزه سیاسی، شناخت دشمن، حفظ استقلال و تقویت بنیه نظامی، زمینه مقابله با نفوذ را فراهم می‌سازد. در حوزه اجتماعی، تقویت خودباوری، باارزش ساختن ارزش‌ها و تقویت هویت ملی، جامعه را در برابر نفوذ مقاوم می‌کند.
در حوزه اقتصادی، توسعه اقتصادی و اقتصاد مقاومتی، زمینه مقابله با نفوذ را فراهم می‌کند و جامعه را در برابر فشارهای دشمن مقاوم می‌سازد. در حوزه فرهنگی، باور نفوذ فرهنگی، شناخت فرهنگ اسلامی و ملی، مقابله با فرهنگ رقیب، استفاده صحیح از امکانات فرهنگی، مدیریت و مهندسی فرهنگی، کار تشکیلاتی و ابتکار و خلاقیت، مهم‌ترین راهکارهای مقابله با نفوذ فرهنگی هستند. با تمسک به قرآن و اندیشه امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) و با استفاده از این راهکارها، می‌توان در برابر نفوذ دشمن ایستادگی کرد و جامعه اسلامی را از آسیب‌های جنگ نرم محافظت نمود.
ارجاعات:
[۱] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۴/۹/۴[۲] همان
[۳] همان
[۴] سوره توبه، آیه ۲۷
[۵] سوره مائده، آیه ۴۲
[۶] سوره مائده، آیه ۴۲
[7] سوره مائده، آیه ۶۷
[8] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۲/۱۲/۱۵
[9] سوره انفال، آیه ۲
[10] بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
[11] جوادی آملی، ۱۳۷۸، ص ۲۳۷-۲۴۰
[12] کلینی، ۱۳۷۸، ج ۴، ص ۴۰۵
[13] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۶۸/۴/۸
[14] سوره آل‌عمران، آیه ۵۱
[15] سوره بقره، آیه ۲۱
[۱6] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۷۵/۱۰/۱۹
[۱7] سوره نساء، آیه ۱۰۱
[۱8] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۶/۷/۲۶
[19] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۸۰/۶/۵
[20] بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
[۲1] سوره نساء، آیه ۱۴۱
[۲2] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۲/۱۱/۱۹
[۲3] بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)
[۲4] سوره انفال، آیه ۶۰
[۲5] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۵/۳/۶
[۲6] سوره آل‌عمران، آیه ۱۳۹
[27] سوره نساء، آیه ۷۶
[28] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۶/۳/۱۳
[29] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۴۰۰/۱۲/۱۹
[۳۰] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۲/۸/۲۹
[۳۱] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۴۰۱/۹/۵
[۳2] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۴۰۲/۱/۱
[۳۴] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۸۷/۳/۱۴
[۳5] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۴/۵/۳۱
[۳6] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۱/۵/۱۶
[۳7] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۲/۱/۱
[۳8] راجی، ۱۳۹۲، ص ۱۰
[39] همان
[40] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۷۸/۹/۲۶
[۴1] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۸۵/۷/۱۳
۴2] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۵/۹/۱۵
[۴3] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۸۳/۱۰/۸
[۴4] سوره بقره، آیه ۲۱
[45] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۶۰/۱۱/۲۷
[46] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۹۶/۱/۱۸
[47] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۶۱/۹/۱۸
[48] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۷۵/۷/۹
[49] بیانات امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف)، ۱۳۸۳/۲/۲۸
نویسنده: قربان منتظمی
منبع: تحریریه راسخون
