سنگ کليه از تشخيص تا درمان

تقريبا اغلب افرادي که سنگ کليه دفع کرده‌اند تجربه خود را براي هميشه به ذهن مي‌سپارند و اگر از آنها درباره دردشان سوال کنيد همگي آنها معتقدند که يکي از دردناک‌ترين حملات زندگي خود را کشيده‌اند.
سنگ‌هاي کليه شايع هستند و شواهد نشان مي‌دهد که اين سنگ‌ها بشر را از سال‌هاي دور گرفتار کرده‌اند. چندي پيش دانشمندان يک موميايي داراي سنگ کليه مربوط به هفت هزار سال پيش را کشف کردند که فرضيه قديمي بودن اين مشکل را تاييد کرد. اگر چه علت اصلي ايجاد سنگ کليه ناشناخته مانده است اما برخي دلايل مي‌توانند در تشکيل سنگ‌هاي کليوي موثر باشند. پرکاري غده پاراتيروئيد، نقايص لوله‌هاي کليه، عفونت‌ مجاري ادرار، نقرس، بيماري‌التهابي روده و مصرف بيش از حد ويتامين D مي‌توانند احتمال سنگ کليه را افزايش دهند. يک سنگ کليه نتيجه تشکيل کريستال هنگام غليظ شدن بيش از حد ادرار در کليه است. نمک‌هاي کلسيم، اسيداوريک و ساير مواد ادرار مي‌توانند کريستاليزه شوند و يک رسوب معدني سخت و اغلب به اندازه يک سنگ را تشکيل دهند.

چگونگي درد سنگ کليه
 

درد ناشي از سنگ کليه هنگامي روي مي‌دهد که سنگ از محل خود جابه‌جا شود و کليه‌ها را ترک کند و وارد مسيرش به سمت پايين حالب‌ها شود. اين مرحله مي‌تواند موجب درد شديدي شود که از نظر شدت در دوره‌هاي پنج تا 15 دقيقه‌اي نوسان مي‌کند. درد در پهلو يا پشت و در زير دنده تحتاني آغاز مي‌شود. مادامي که سنگ به سمت مثانه حرکت مي‌کند ممکن است درد به سمت کشاله ران انتشار يابد. اگر سنگ متوقف شود احتمالا درد نيز متوقف مي‌شود. در بسياري از موارد خون در ادرار نيز مشاهده مي‌شود.

انواع سنگ کليه
 

بيشترين نوع سنگ‌هاي کليه شامل سنگ‌هاي کلسيمي و اسيداوريکي است. سنگ‌هاي کلسيمي که 75 تا 85 درصد تمامي سنگ‌هاي کليه را شامل مي‌شوند در آقايان بيشتر مشاهده مي‌شود. در صورتي که فردي دچار سنگ کلسيمي شود و مشکل زمينه‌اي را درمان نکند ممکن است سنگ ديگري نيز توليد کند. برخي از عوامل که مي‌تواند موجب غلظت بالاي کلسيم در ادرار شود عبارت‌اند از:
• مصرف بيش از حد ويتامين D
• داروهايي مانند هورمون‌هاي تيروئيدي
• مشکلات کليوي
• پرکاري غده پاراتيروئيد
در گذشته افرادي که سنگ کليه داشتند از مصرف غذاهاي داراي کلسيم زياد مانند لبنيات منع مي‌شدند ولي مطالعات اخير نشان مي‌دهد که در حقيقت غذاهاي داراي کلسيم زياد موجب جلوگيري از تشکيل اين سنگ‌ها مي‌شود.
سنگ‌هاي کلسيمي به طور معمول هنگامي که کلسيم با مواد شيميايي مانند اگزالات، فسفات يا کربنات ترکيب مي‌شود پديد مي‌آيند. شايع‌ترين آنها، ترکيب شدن کلسيم اگزالات (ماده‌اي که در بسياري از سبزي‌ها و ميوه‌ها وجود دارد) است. علاوه بر اين، بعضي از افراد مبتلا به بيماري التهابي روده استعداد بيشتري براي ايجاد سنگ‌هاي اگزالاتي دارند.

سنگ‌هاي اسيداوريکي
 

سنگ‌هاي اسيداوريکي از اوره که يک محصول فرعي سوخت‌وساز پروتئين است به وجود مي‌آيند. رژيم غذايي سرشار از گوشت قرمز مي‌تواند مقادير اسيداوريک را در ادرار شما بيفزايد. ممکن است شما به نقرس مبتلا شده باشيد و مقادير بالاي اسيداوريک را در خون و ادرارتان داشته باشيد.

تشخيص سنگ کليه
 

آزمايش‌هايي که ممکن است براي تشخيص سنگ کليه به کار روند شامل سونوگرافي، سي‌تي‌اسکن يا نوعي خاص از عکسبرداري با اشعه ايکس از کليه به نام پيلوگرافي داخل سياهرگ است. ممکن است پزشک‌تان، سنگ دفعي را براي مشخص شدن ترکيبش به آزمايشگاه ارسال نمايد. اين آزمايش مي‌تواند علت احتمالي مشکل‌تان را نشان دهد و به پزشکتان جهت برنامه‌ريزي براي درمان کمک کند. درمان سنگ کليه، با توجه به نوع، اندازه و محل سنگ مشخص مي‌شود.
*******

سرنوشت سنگ‌‌هاي کليه
 

اگرچه عبور دردناک است ولي اغلب سنگ‌هاي کليه از حالب (ميزناي) عبور کرده و وارد مثانه مي‌شوند بدون اينکه آسيب دايمي ايجاد شود. اگر عوارضي مانند انسداد حالب يا عفونت مجاري ادرار پديد آيد ممکن است آسيب کليوي ايجاد شود.

دارو درماني در سنگ‌هاي کليه
 

دارودرماني در سنگ کليه با توجه به شدت بيماري و نوع سنگي که وجود دارد ممکن است احتياج به مصرف داروهايي داشته باشد که مي‌توانند مانع رشد سنگ شوند. براي مثال در بعضي از انواع سنگ کلسيمي، مصرف داروهاي افزاينده ادرار، اغلب در جلوگيري يا کاهش سنگ‌هاي جديد موفق خواهد بود. مصرف داروهاي حاوي فسفات نيز ممکن است از تشکيل سنگ ممانعت به عمل آورد. اگر فردي نيز به سنگ‌هاي اسيداوريکي دچار شده باشد مصرف داروي الوپورينول مي‌تواند ادرار را قليايي کند و از تشکيل سنگ جلوگيري کند. درصورتي که سنگ کليه موجب انسداد، عفونت يا درد مهارنشدني شود اغلب به وسيله جراحي خارج مي‌شود. به طور معمول سنگ‌ها از طريق عبور دادن وسيله کوچکي تا بالاي حالب از طريق سيستوسکوپ (نوعي وسيله براي مشاهده درون مثانه) به داخل مثانه خارج مي‌شوند و يا اينکه از امواج ضربه زننده براي خرد کردن آنها استفاده مي‌شود. درباره سنگ‌هاي کلسيمي که در اثر پرکاري غده پاراتيروئيد ايجاد شده‌اند، خارج ساختن بافت پاراتيروئيد اغلب براي جلوگيري از ايجاد سنگ‌هاي بعدي و آسيب کليوي لازم است.

بخور نخورهاي کليوي
 

بعضي کمبودها يا افراط در رژيم غذايي مانند مصرف بيش از حد ويتامين D، سديم يا گوشت قرمز فراوان ممکن است در ايجاد سنگ دخالت کنند. بهترين درماني که براي پيشگيري از سنگ کليه پيشنهاد شده است مصرف روزانه حداقل شش تا هشت ليوان آب است. همچنين مصرف يک ليوان آب پيش از خواب نيز توصيه مي‌شود تا با رقيق کردن ادرار، احتمال بروز سنگ را کاهش دهد.
منبع:http://www.salamat.com