خاطرات سفير آمريكا از رضاشاه

در اواخر 1929، وزارت امورخارجه آمريكا، انتصاب «چارلز كالمرهارت»، وزير مختار آمريكا در آلباني را به‌عنوان وزيرمختار جديد اين كشور در تهران، اعلام نمود. «هارت» و خانواده‌اش در اوايل ژانويه 1930 وارد تهران شد و به مدت 4 سال، گزارشهاي بسيار سودمندي را در موضوعات سياسي و مالي تهيه كرد. «هارت» اولين ملاقات با شاه را به
دوشنبه، 16 اسفند 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
خاطرات سفير آمريكا از رضاشاه

خاطرات سفير آمريكا از رضاشاه
خاطرات سفير آمريكا از رضاشاه


 





 
در اواخر 1929، وزارت امورخارجه آمريكا، انتصاب «چارلز كالمرهارت»، وزير مختار آمريكا در آلباني را به‌عنوان وزيرمختار جديد اين كشور در تهران، اعلام نمود. «هارت» و خانواده‌اش در اوايل ژانويه 1930 وارد تهران شد و به مدت 4 سال، گزارشهاي بسيار سودمندي را در موضوعات سياسي و مالي تهيه كرد. «هارت» اولين ملاقات با شاه را به هنگام ارائه اعتبارنامه خود به‌ عنوان وزيرمختار آمريكا چنين توصيف مي‌كند:
با اينكه اعلام شده بود اتومبيل‌ها در 6 فوريه خواهند آمد [تا مرا به حضور شاه ببرند]، اما شاه سه روز بعد، يكشنبه نهم، در كاخ گلستان مرا به حضور پذيرفت. تنها مشخصه غيرمعمول اين بود كه هر دو اتومبيل سلطنتي كه براي انتقال من و كارمندم به قصر فرستاده شده بود، ساخت آمريكا بودند. به غير از اين، در آن فضاي آكنده از حال و هواي قرون وسطايي و مبهم، نااميد و ناخشنود بودم. تشريفات با دقت انجام شد، اما شاه ظاهري مشوش و مضطرب از خود ارائه داد. او سخنان جوابيه‌اش را با لكنت قرائت كرد و با لبخندي تصنعي همچنان كه دستش را دراز مي‌كرد به من خوش‌آمد گفت. احتمالاً از آن بيم داشت كه من باسوءاستفاده از موقعيت پيش آمده مسأله راه‌آهن را پيش بكشم. از طرف ديگر پيشاپيش به من توصيه شده بود كه آمادگي لازم را داشته باشم تا در صورت طرح، اين امر به اولين معامله ما تبديل شود. اما هيچ‌يك رخ نداد. او آشكارا در مورد مطالبي كه مي‌گفت، نامطمئن نشان مي‌داد و معلوم بود كه حرفي براي گفتن ندارد و به سواد و هوش وزير دربارش تكيه دارد. اين وزير دربار در حضور ارباب خود، آن هارت وپورتي را ندارد كه در حضور ديگران.
من براي رهايي از اين وضعيت اجازه خواستم تا معاون خود يعني آقاي «ميلارد» كسي كه انتصاب او به اين سمت، خوشحال‌كننده‌ترين انتخاب بود، را معرفي كنم. شاه پس از چند كلمه صحبت، مطابق پروتكل خداحافظي كرد و شتابان به سمت در رفت و آن را به سمت اتاق بزرگي گشود كه استقبال از ما در آنجا انجام شد.
طبق تشريفات از برخي افراد تشكر كردم. قدري بي‌تكلف‌تر از اينكه مجبور باشم اتاق بزرگ را تعظيم‌كنان ترك كنم. هنگامي كه شاه با عجله آنجا را ترك كرد، تيمورتاش وزير، به دنبالش شتافت و خواست در را براي او باز كند؛ سپس حركت كرد تا رئيس‌اش را تا در بعدي همراهي كند. اما مانند موجي برگشت. به نظر مي‌رسيد به شدت طرد شده باشد. اين را بعداً سفير تركيه براي من توضيح داد كه چيزي بيش از بي‌ادبي مرسوم شده شاه نسبت به درباريان و ساير مقامات نيست. بعد از ملاقات يك پادشاه جديد، يا يك مقام ارشد ملي، متداول است تا گزارش نسبتاً مسرت‌بخشي از ماجرا ارائه گردد. امكان دارد [كه بعدها] تغيير عقيده دهم. اما [فعلاً] با اين عقيده راسخ از نزد رضاشاه بازگشتم كه مردي را ملاقات كردم كه با توحش فاصله‌اي نداشت. او با نوعي هوش وحشي و ذكاوتي بدوي برارتش تسلط پيدا كرد و از همين طريق به سلطنت رسيد. همه اين‌ها را براي اهداف و منافع شخصي خود به كار گرفت. لازم است بگويم كه اهداف و منافع او چندان به نفع كشور و ملتش نيست؛ بلكه براي تقديس و تمجيد و عظمت شخصي اوست. تحكيم پادشاهي او فقط يك چيز به دنبال داشت و آن هم املاك نامحدودي كه وي خريده يا مصادره كرده است. اين املاك در مناطقي واقعي است كه شاه انتظار دارد براثر كشيدن خط آهن به سرعت ترقي كند.
بي‌فرهنگي و سطح پايين معلومات، او را از مطالبي كه چند روز پيش همكار آلماني‌ام مي‌گفت، مي‌شود فهميد. همتاي آلماني من هفت سال است كه در اينجاست. او درباره خصوصيات اخلاقي و رفتاري شاه مي‌گفت كه اگر شاه با اتومبيل به جايي برود و در راه چرخ اتومبيل پنچر بشود، [باتوجه به شخصيت بي‌فرهنگ شاه] هيچ تعجبي ندارد كه به سوي راننده هفت‌تير بكشد. «آ. دوبيوس» مدير كمپاني «اولن و شركا» تعريف مي‌كرد كه همين اخيراً شاه در سركشي‌ به راه‌آهن جنوب به نظرش رسيد كارگرها خوب كار نمي‌كنند به همين دليل دستور داد با شلاق به جانشان بيفتند و پس از آنكه چند كارگر آش‌و لاش شدند، اظهار رضايت كرد.
خاطرات اداري و كاري من تا اين ساعت كه چندان خوب و خوش‌آيند نبوده است. پيش از ايران در آلباني بودم كه مي‌گفتند ذره‌اي از آسياست كه در اروپا ته‌نشين شده است؛ و به عقيده عده‌اي به همان اندازه تركيه «شرقي» محسوب مي‌شد. انتظارم اين بود كه ايران خيلي بهتر باشد. مجبورم بگويم «زوگ» پادشاه آلباني، بيش از يك قرن از شاه ايران جلوتر است و روستاييان آلباني‌ هم در مقايسه با روستاييان بدبخت ايران اشراف‌زاده محسوب مي‌شوند. در آلباني روستاييان در خانه‌هاي واقعي زندگي مي‌كنند؛ اما در ايران در آلونك‌هاي گلي خالي از اسباب و اثاثيه. البته محيط پيرامون من، همان اندازه كه انتظارش را داشتم جالب است؛ و از مأموريت فعلي خود راضي هستم.

 

منابع:
Great Britain and Reza Shah اين كتاب از سوي مؤسسه مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي ترجمه شده و در دست چاپ و انتشار است

www.dowran.ir
/ک



 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
play_arrow
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
play_arrow
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
play_arrow
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
play_arrow
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
play_arrow
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
play_arrow
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
play_arrow
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
play_arrow
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
play_arrow
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
play_arrow
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
play_arrow
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی
play_arrow
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی