معتمر نام، مهتري ز عرب

معتمر نام، مهتري ز عرب شاعر : جامي رفت تا روضه‌ي نبي يک شب معتمر نام، مهتري ز عرب ادب بندگي بجا آورد رو در آن قبله‌ي دعا آورد که همي گفت غصه‌پردازي، ناگه آمد به گوشش آوازي وين چه بار گران‌تر از کوه است؟ کاي دل امشب تو را چه اندوه است؟ بر تو داغي بسان لاله کشيد، مرغي از طرف باغ ناله کشيد ساخت از خواب خوش تو را بيدار؟ واندرين تيره‌شب ز ناله‌ي زار از برون دور و از درون نزديک يا نه، ياري درين شب تاريک خوابت از چشم خون‌فشان بر بود،...

چهارشنبه، 3 فروردين 1390

تخمین زمان مطالعه:

موارد بیشتر برای شما

معتمر نام، مهتري ز عرب

شاعر : جامي

رفت تا روضه‌ي نبي يک شب		معتمر نام، مهتري ز عرب
ادب بندگي بجا آورد		رو در آن قبله‌ي دعا آورد
که همي گفت غصه‌پردازي،		ناگه آمد به گوشش آوازي
وين چه بار گران‌تر از کوه است؟		کاي دل امشب تو را چه اندوه است؟
بر تو داغي بسان لاله کشيد،		مرغي از طرف باغ ناله کشيد
ساخت از خواب خوش تو را بيدار؟		واندرين تيره‌شب ز ناله‌ي زار
از برون دور و از درون نزديک		يا نه، ياري درين شب تاريک
خوابت از چشم خون‌فشان بر بود،		بر تو درهاي امتحان بگشود
سنگ غم زد بر آبگينه تو را؟		بست هجرش کمر به کينه تو را
چشم من ناشده به خواب فراز؟		چه شب است اين چو زلف يار دراز؟
مهر را راه آمدن گم شد		قير شب قيد پاي انجم شد
که کند با هزار ديده نگاه		اين نه شب، هست اژدهاي سياه
يا زند زخم بي‌نصيبي را		تا به دم درکشد غريبي را
زو دو صد زخم بر جگر خورده		منم اکنون و جان آزرده
گر کنم ناله، جاي آن دارد		زخم او، جا درون جان دارد
واندرين شب شود هم آوازم؟		کو رفيقي که بشنود رازم؟
کز جدايي چگونه مي‌نالم؟		کو شفيقي که بنگرد حالم
کيدم اينچنين بلايي پيش		هرگزم اين گمان نبود به خويش
داد ناآزموده زهر، مرا		ريخت بر سر بلاي دهر، مرا
چه عجب گر ره اجل سپرد؟		هر که ناآزموده زهر خورد
کرد با خامشي حواله‌ي خويش		چون بدين جا رساند ناله‌ي خويش
شد خموش آنچنان که گويي مرد		آتش او درين ترانه فسرد
بر ضميرش نشست گرد ملال		معتمر چون بديد صورت حال
و آنهمه سوزش از فغان که بود؟		کنهمه نالش از زبان که بود؟
باز در خامشي سگالنده؟		چيست اين ناله، کيست نالنده؟
کدمي وار گرد نوحه‌گري‌ست؟		آدمي؟ يا نه آدمي‌ست، پري‌ست
ناله را رفتمي ز دنباله		کاش چون خاست از دلش ناله
پرده‌ي راز او شکافتمي		تا به نالنده راه يافتمي
دست بگشادمي به چاره‌گري		کردمي غور در نظاره‌گري
حال آن دل‌رميده باز بگشت		چون بدين حال يک دو لحظه گذشت
غزلي جانگداز کرد آغاز		تيز برداشت همچو چنگ آواز
غزلي صبرکاه و شوق‌انگيز		غزلي سينه‌سوز و دردآميز
نغمه‌ي محنت و ترانه‌ي درد		حرف حرفش همه فسانه‌ي درد
و آخرش روز وصل را مقطع		اولش نور عشق را مطلع
بحر او رهنما به کام نهنگ		در قوافي‌ش شرح سينه‌ي تنگ
وصف شيريني شمايل او		گه در او ذکر يار و منزل او
قصه‌ي خاکساري عاشق		گه در او عجز و خواري عاشق
عمر کاهي و جانگدازي شب		گه در او محنت درازي شب
حرقت داغ شوق و سوز فراق		گه در او داستان روز فراق
جانب او شدن غنيمت ديد		آن بزرگ عرب چو آن بشنيد
رفت آهسته از پي آواز		تا شود واقف از حقيقت راز
روي زيبا به خاک بنهاده		ديد موزون جواني افتاده
شکر مصر را رواج‌شکن		لعل او غيرت عقيق يمن
همچو پر نور آبگينه‌ي شام		جبهه رخشنده در ميان ظلام
مانده از رشحه‌ي جگر دو نشان		بر رخش از دو چشم اشک‌فشان
کرد بر وي ز روي لطف خطاب		داد بر وي سلام و يافت جواب
به کدامين قبيله‌ات نسب است؟		که «بدين رخ که قبله‌ي طلب است
آرزويت کدام و کام تو چيست؟		بر زبان قبيله نام تو چيست؟
همدمت ناله‌هاي زار چراست؟		دلت اين گونه بي‌قرار چراست؟
وز مژه خون دل گشايي تو؟»		چيست چندين غزل‌سرايي تو؟
پدرم نام من، عتيبه نهاد		گفت: «از انصار دارم اصل و نژاد
موجب آن ز من بپرسيدي،		وآنچه از من شنيدي و ديدي
زآنکه افسانه‌اي‌ست دور و دراز		بنشين دير! تا بگويم باز
رو نهادم به مسجد احزاب		روزي از روزها به کسب ثواب
حق مسجد که بود ادا کردم		روي در قبله‌ي وفا کردم
کردم اندر مقام صدق قيام		بستم از جان نماز را احرام
پا به راه اجابت افشردم		به دعا دست بر فلک بردم
از همه کارها و، آخر کار		عفوجويان شدم به استغفار
به هواي نظاره بنشستم		از ميان با کناره پيوستم
سوي آن جلوه گاه، گام‌زنان		ديدم از دور يک گروه زنان
هر يکي را ز ناز زمزمه‌اي		نه زنان بل ز آهوان رمه‌اي
بانگ خلخال‌ها جلاجلزن		از پي رقصشان به ربع و دمن
پاي تا سر همه کرشمه و ناز		بود يک تن از آن ميان ممتاز
او پري بود و ديگران مردم		او چو مه بود و ديگران انجم
بر سرم ايستاد و لب بگشاد		پاي از آن جمع بر کناره نهاد
وصل آن کز غم تو مي‌کاهد؟		کاي عتيبه! دل تو مي‌خواهد
کز غمت بر دلش بود باري؟		هيچ داري سر گرفتاري
در من آتش زد و چون دود برفت		با من اين نکته گفت و زود برفت
نه وقوف از مقام او دارم		نه نشاني ز نام او دارم
ميل خاطر به هيچ کارم نيست		يک زمان هيچ‌جا قرارم نيست
مي‌روم کوبه کوي و جاي به جاي»		نه ز سر خود خبر مرا، نه ز پاي
يک زماني به روي خاک افتاد		اين سخن گفت و زد يکي فرياد
رخ به خون تر، ترانه‌ساز آمد		بعد ديري به خويش باز آمد
غزلي سينه‌سوز کرد آغاز		شد خروشان به دلخراش آواز
کرده منزل چو جانم اندر دل!		کاي ز من دور رفته صد منزل!
سوي خونين‌دلان نمي‌گذري		گرچه راه فراق مي‌سپري،
کز دو عالم همين تو را خواهم		خواهشم بين، مباش ناخواه‌ام!
گرچه فردوس جاودان باشد		بي‌تو بر من بلاي جان باشد
به ملامت کشيد تير مقال		چون بزرگ عرب بديد آن حال
جاي گم کرده‌اي، به جا بازآي!		کاي پسر، زين ره خطا بازآي!
شرم‌دار از نه شرم‌داري خويش!		توبه کن از گناهکاري خويش
مردي‌اي کن، ازين هوس برگرد!		نه مبارک بود هوس بر مرد
غافل از جانگدازي غم عشق!		گفت کاي بي‌خبر ز ماتم عشق!
شاخ از اندوه و ميوه از غم کرد		عشق هر جا که بيخ محکم کرد
به نصيحت ز پايش افگندن		به ملامت نشايدش کندن
فلک از جنبش و، زمين ز درنگ،		مشک ماند ز بوي و، لعل از رنگ
رخت بربندد از حريم دلم		ليک حاشا که يار دل‌گسلم
همچو نقش نشسته در سنگ است		حرف مهرش که در دل تنگ است
به ملامت مزن به سر سنگ‌ام!		آمد از عشق شيشه بر سنگ‌ام