تاريخ‌نويس عشقبازان

شاعر : جامي

شيرين‌رقم سخن ترازان		تاريخ‌نويس عشقبازان
بر لوح بيان چنين رقم زد		از سرور عاشقان چو دم زد
بر صدر شرف خجسته‌بدري		کز «عامريان» بلند قدري
محبوب عجم به دلنوازي		مقبول عرب به کارسازي
افزون ز عمارت گل و آب		از مال و منال بودش اسباب
مي‌بود مقيم کوه و صحرا		چون خيمه درين بساط غبرا
بر آهوي دشت کرده جا تنگ		عرض رمه‌اش برون ز فرسنگ
چون کوه بلند، پر شکوهان		اشتر گله‌هاش کوه کوهان
چون گله‌ي گور بي‌شماره		خيلش گذران به هر کناره
بر بسته به جود، دست حاتم		داده کف او شکست حاتم
پيش در او به خاک‌بوسي		سادات عرب به چاپلوسي
با او به هواي دوستداري		شاهان عجم ز بختياري
و آن از همه به، که ده پسر داشت		از جاه هزار زيب و فر داشت
وز شهر امل بلندکاخي		هر يک ز نهال عمر شاخي
مي‌داشت دلش به مهر خود بند		ليکن ز همه، کهينه فرزند
در قوت حمله، جمله يک مشت		بر دست بود بلي ده‌انگشت
انگشت کهين سزاي خاتم		باشد ز همه به سور و ماتم
فرخنده‌مهي تمام‌خورشيد		آري، بود او ز برج اميد
بيرون ز قياس، و قيس نامش		فرخندگي مه تمامش
بر دل رقم ادب نوشته		سر تا قدم از ادب سرشته
بر روزن راز، گوش بودي		چون لعل لبش خموش بودي
سنجيده هزار نکته گفتي		چون غنچه‌ي تنگ او شکفتي
خرم، دل مادر از جمالش		بينا، نظر پدر به حالش
آسوده زيد درين غم‌آباد		حالي‌ست عجب، که آدميزاد
در آب و گلش چه تخم کشته‌ند		غافل که چه بر سرش نوشته‌ند
وين حرف به لوح دل نوشتند،		آن را که به عشق، گل سرشتند
ور عمر کند به شست و شو صرف		شسته نشود ز لوحش اين حرف
نامش به گمان خلق مجنون		قيس آن ز قياس عقل بيرون
مي‌داشت به هر جميله ميلي		ناگشته هنوز اسير ليلي
کرنده به هر ديار بودش		يک ناقه‌ي رهگذار بودش
پوينده به هر ديار گشتي		هر روز بر او سوار گشتي
جويايي هر جميله کردي		آهنگ به هر قبيله کردي
و آن ميل و شعف ز وي بديدند		جمعي به ديار وي رسيدند
ماهي‌ست چو حور عين جميله		گفتند که در فلان قبيله
هر سو به هواش کرده ميلي		ليلي آمد به نام و، خيلي
هم خود برو و ببين که چون است!		حسن رخش از صف برون است
فرق است ز ديده تا شنيده		از گوش مجوي کار ديده!
خود را به لباس ديگر آراست		اين قصه شنيد قيس برخاست
و آن ناقه به زير ران درآورد		از شوق درون فغان برآورد
تا سر برود به کوي ليلي		مي‌راند در آرزوي ليلي
بر وي دم مردمي دميدند		چون مردم ليلي‌اش بديدند
کردند به صدر خانه جايش		گفتند به نيکويي ثنايش
از مقصد خود اثر نمي‌يافت		ليک از هر سو نظر همي تافت
ناگاه برآمد از مقابل		خون گشت ز نااميدي‌اش دل
گرداند سماع آن بر او حال		آواز حلي و بانگ خلخال
چون کبک دري روان‌تذروي		در حله‌ي ناز ديد سروي
گلگونه نکرده، ليک گلگون		رويي ز حساب وصف بيرون
چشمش به نظاره دوخت بر رو		آهو چشمي که گويي آهو
بر پاي دلي نهاده بندي		هر موي ز زلف او کمندي
در خرمن هم زدند آتش		گشتند به روي يکدگر خوش
وين صبر و خرد به باد مي‌داشت		آن پرده ز رخ گشاد مي‌داشت
وين زمزمه‌ي هلاک مي‌زد		آن ناوک زهردار مي‌زد
وين دفتر عقل و دين همي شست		آن از نم خوي جبين همي شست
وين سربه ره نياز مي‌بود		آن بر سر حسن و ناز مي‌بود
کردند آغاز صحبتي تنگ		چون غنچه به هم دو سرو گلرنگ
گشتند شکرشکن به گفتار		شد ديده چو بهره‌ور ز ديدار
مي‌گفت نبوده ماجرايي		هر يک به بهانه‌اي ز جايي
مقصود سخن هم اين سخن بود		ني شرح غم نو و کهن بود
بودند ز بند هر غم آزاد		غافل ز فريب اين غم‌آباد
اين روز وصال و، شب درآيد،		الا غم آن که چون سرآيد
بي‌يکديگر چگونه باشند		دور از دلبر چگونه باشند
دور فلک‌اش به مغرب انداخت		زرين علمي که مشرق افراخت
ديدند ز فرقت آنچه ديدند		قيس و ليلي ز هم بريدند
وين پاي‌شکسته در وطن ماند		آن ناقه به جاي خويشتن راند

تاريخ‌نويس عشقبازان

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته