فقيهي کهن جامه‌اي تنگدست

فقيهي کهن جامه‌اي تنگدست شاعر : سعدي در ايوان قاضي به صف برنشست فقيهي کهن جامه‌اي تنگدست معرف گرفت آستينش که خيز نگه کرد قاضي در او تيز تيز فروتر نشين، يا برو، يا بايست نداني که برتر مقام تو نيست کرامت به فضل است و رتبت به قدر نه هرکس سزاوار باشد به صدر همين شرمساري عقوبت بست دگر ره چه حاجت به پند کست؟ به خواري نيفتد ز بالا به پست به عزت هر آن کو فروتر نشست چو سر پنجه‌ات نيست شيري مکن به جاي بزرگان دليري مکن که بنشست و برخاست...

چهارشنبه، 3 فروردين 1390

تخمین زمان مطالعه:

موارد بیشتر برای شما

فقيهي کهن جامه‌اي تنگدست

شاعر : سعدي

در ايوان قاضي به صف برنشست		فقيهي کهن جامه‌اي تنگدست
معرف گرفت آستينش که خيز		نگه کرد قاضي در او تيز تيز
فروتر نشين، يا برو، يا بايست		نداني که برتر مقام تو نيست
کرامت به فضل است و رتبت به قدر		نه هرکس سزاوار باشد به صدر
همين شرمساري عقوبت بست		دگر ره چه حاجت به پند کست؟
به خواري نيفتد ز بالا به پست		به عزت هر آن کو فروتر نشست
چو سر پنجه‌ات نيست شيري مکن		به جاي بزرگان دليري مکن
که بنشست و برخاست بختش به جنگ		چو ديد آن خردمند درويش رنگ
فروتر نشست از مقامي که بود		چو آتش برآورد بيچاره دود
لم و لا اسلم درانداختند		فقيهان طريق جدل ساختند
به لا و نعم کرده گردن دراز		گشادند بر هم در فتنه باز
فتادند در هم به منقار و چنگ		تو گفتي خروسان شاطر به جنگ
يکي بر زمين مي‌زند هر دو دست		يکي بي خود از خشمناکي چو مست
که در حل آن ره نبردند هيچ		فتادند در عقده‌اي پيچ پيچ
به غرش درآمد چو شير عرين		کهن جامه در صف آخرترين
به ابلاغ تنزيل و فقه و اصول		بگفت اي صنا ديد شرع رسول
نه رگهاي گردن به حجت قوي		دلايل قوي بايد و معنوي
بگفتند اگر نيک داني بگوي		مرا نيز چوگان لعب است و گوي
به دلها چو نقش نگين برنگاشت		به کلک فصاحت بياني که داشت
قلم در سر حرف دعوي کشيد		سر از کوي صورت به معني کشيد
که بر عقل و طبعت هزار آفرين		بگفتندش از هر کنار آفرين
که قاضي چو خر در وحل بازماند		سمند سخن تا به جايي براند
به اکرام و لطفش فرستاد پيش		برون آمد از طاق و دستار خويش
به شکر قدومت نپرداختيم		که هيهات قدر تو نشناختيم
که بينم تو را در چنين پايه‌اي		دريغ آيدم با چنين مايه‌اي
که دستار قاضي نهد بر سرش		معرف به دلداري آمد برش
منه بر سرم پاي بند غرور		به دست و زبان منع کردش که دور
به دستار پنجه گزم سرگران		که فردا شود بر کهن ميزران
نمايند مردم به چشمم حقير		چو مولام خوانند و صدر کبير
گرش کوزه زرين بود يا سفال؟		تفاوت کند هرگز آب زلال
نبايد مرا چون تو دستار نغز		خرد بايد اندر سر مرد و مغز
کدو سر بزرگ است و بي مغز نيز		کس از سر بزرگي نباشد به چيز
که دستار پنبه‌ست و سبلت حشيش		ميفراز گردن به دستار و ريش
چو صورت همان به که دم درکشند		به صورت کساني که مردم وشند
بلندي و نحسي مکن چون زحل		به قدر هنر جست بايد محل
که خاصيت نيشکر خود در اوست		ني بوريا را بلندي نکوست
وگر مي‌رود صد غلام از پست		بدين عقل و همت نخوانم کست
چو بر داشتش پر طمع جاهلي		چه خوش گفت خر مهره‌اي در گلي
به ديوانگي در حريرم مپيچ		مرا کس نخواهد خريدن به هيچ
وگر در ميان شقايق نشست		خبزدو همان قدر دارد که هست
خر ار جل اطلس بپوشد خرست		نه منعم به مال از کسي بهترست
به آب سخن کينه از دل بشست		بدين شيوه مرد سخنگوي چست
چو خصمت بيفتاد سستي مکن		دل آزرده را سخت باشد سخن
که فرصت فرو شويد از دل غبار		چو دستت رسد مغز دشمن برآر
که گفت ان هذا ليوم عسير		چنان ماند قاضي به جورش اسير
بماندش در او ديده چون فرقدين		به دندان گزيد از تعجب يدين
برون رفت و بازش نشان کس نيافت		وزان جا جوان روي همت بتافت
که گويي چنين شوخ چشم از کجاست؟		غريو از بزرگان مجلس بخاست
که مردي بدين نعت و صورت که ديد؟		نقيب از پيش رفت و هر سو دويد
در اين شهر سعدي شناسيم و بس		يکي گفت از اين نوع شيرين نفس
حق تلخ بين تا چه شيرين بگفت		بر آن صد هزار آفرين کاين بگفت