بيشتر ما فردي را در خانواده يا اطرافيان مان ديده ايم که صورتش جوش دارد و خيلي هم از آن ناراحت است. اين جوش ها بسيار شايع اند و همان طور که حتماً مي دانيد، به آنها آکنه گفته مي شود. درباره درمان و پيشگيري از اين جوش ها بسيار صحبت شده است و صدها هزار مقاله و سايت اينترنتي در اين زمينه وجود دارد. بي شک شما هم سؤالات بسياري درباره ماهيت اين جوش ها و روش درمان و پيشگيري از آنها در ذهن داريد. در اينجا پاسخ تعدادي از سؤالات خود را خواهيد يافت. با آنکه اين جوش ها به جوش هاي جواني معروفند، اما اين بيماري مي تواند افراد را در هر سني مبتلا کند.
اشکال مختلف جوش ها
*منافذ بسته اي که خون و عوامل باکتريايي داخل آنها تجمع يافته است(کومدون)
*جوش هاي سرسفيد(کومدون هاي مسدود)
*جوش هاي سرسياه(کومدون هاي باز )
*pimples
*پوستول
*کيست:ماده درون کيست ها و پوستول ها استريل است و عوامل باکتريايي در خود ندارد.
اين برآمدگي ها و کيست هاي ناراحت کننده هرجا که تجمع چربي در پوست بيشتر باشد (معمولاً صورت، سينه و پشت)رشد مي کنند.
چه چيزي باعث بروز آکنه مي شود:
هيچ عامل مشخصي به تنهايي دليل بروز اين جوش ها نيست، ولي اکنه زماني به وجود مي آيد که هورمون هاي مردانه در دوران بلوغ از غدد فوق کليوي ترشح مي شوند و غدد توليد کننده چربي را در پوست فعال مي کنند در واقع سبوم(چربي)يک ماده ضروري براي حفظ سلامت پوست است؛ ولي زماني که سلول هاي نزديک به سطح پوست منافذ اين غدد چربي را مي بندند، چربي در زير پوست تجمع پيدا مي کند. اين چربي باعث تسريع رشد باکتري ها شده و بافت اطراف آن ناحيه دچار تورم و التهاب مي شود. التهاب نزديک به سطح پوست باعث ايجاد پوستول ها مي شود اگر اين التهاب عمقي تر باشد،pimpleبروز مي کنند و التهاب درلايه هاي عمقي تر منجر به توليد کيست مي شود. اگر چربي خودش را به سطح پوست برساند، ما شاهد جوش هاي سرسفيد خواهيم بود و اگر اين چربي در مجاورت هوا اکسيد شود، جوش هاي سرسياه ايجاد خواهند شد. برخلاف تصور عموم، جوش هاي سرسياه نشان دهنده آلودگي و عدم رعايت بهداشت نامناسب پوست نيستند .
عواملي که به طور معمول باعث بروز آکنه نمي وشند
عوامل ژنتيکي
به جز در مواردي که آکنه بسيار شديد است، آکنه اکثرافراد مشابه آکنه پدر و مادرشان نيست. تقريباً همه در دوراني اززندگي آکنه را به شکلي تجربه مي کنند.
غذاها
بيشتر پدر و مادرها به نوجوانان شان توصيه مي کنند که غذاهاي چرب و شور نخورند تا آکنه صورت شان بدتر نشود. با اينکه خوردن زياد چيپس ، سيب زميني سرخ کرده، فست فودها و شکلات ها درست نيست و براي سلامتي مضر است، ولي باعث تشديد آکنه نمي شود.
استرس
بسياري از افراد براين باورند که هر گاه تحت فشارعصبي قرار مي گيرند، صورت شان جوش مي زند. البته استرس در بروز يا تشديد آکنه بي تأثير نيست، ولي به تنهايي و به طور مستقيم نمي تواند باعث جوش زدن شود.
هورمون ها
برخي زنان در دوران قاعدگي خود جوش مي زنند، ولي اکثر آنها اين طور نيستند. بعضي داروهاي ضد بارداري خوراکي مي توانند تا اندازه اي از بروز آکنه يا تشديد آن جلوگيري کنند؛ ولي تا زماني که آکنه شديد با بي نظمي هاي قاعدگي و پرمويي غير طبيعي همراه نباشد، نمي توان نقش هورمون ها را در بروز آکنه موثر دانست.
لوازم آرايش
لوازم ارايشي که روي آنها کلمات Water-based»وOil-free»درج شده باشد، منافذ پوست را نمي بندند، ولي شستن و پاکسازي کامل صورت در پايان به باز شدن منافذ پوست و جلوگيري از بروز آکنه کمک بسياري مي کند.
فشار فيزيکي
در برخي از افراد فشارهاي فيزيکي ناشي از کلاه هاي ايمني، يقه ها، کمربندها يا بند شلوارهاي تنگ مي تواند باعث بروز آکنه در مناطق تحت فشار شود.
داروها
برخي داروها باعث جوش زدن صورت و بدن مي شوند؛ مثل داروهاي خانواده کورتيکواستروئيد(کورتون ها)که به صورت خوراکي يا تزريقي استفاده مي گردند. مثلاً داروي پردنيزولون يکي از اين داروهاست. داروهاي ضد تشنج و دارويي همچون«ليتيم»که براي درمان اختلال خلقي دوقطبي به کار مي روند نيز چنين خاصيتي دارند. داروهايي که حاوي يد يا بروميد هستند نيزازاين دسته اند. به خاطر داشته باشيد هرگز نمي توان دارويي را به خطر اينکه باعث آکنه مي شود قطع کرد. همه داروها داراي عارضه هستند، ولي خاصيت درماني آنها برعوارض شان برتري دارد. در ضمن، قطع ناگهاني دارو خطرناک است؛ به خصوص کورتون ها که مي تواند باعث شعله ور شدن بيماري شود. در اکثر موارد داروها علت اصلي بروز آکنه نيستند.
چه زماني بايد به سراغ درمان آکنه رفت؟
اين زمان براي افرد مختلف با هم فرق دارد. مثلاً ممکن است کسي تا زماني که آکنه اش بسيار شديد نشده سراغ درمان نرود، ولي فرد ديگري با ديدن اولين جوش هاي صورتش به متخصص پوست مراجعه کند. گاهي اوقات هم شما مجبور مي شويد به خاطرجوش بزرگي که درست يک هفته پيش از عروسي روي صورت تان ظاهر شده با عجله نزد متخصص برويد. ولي به طور کلي بهتر است زماني براي درمان آکنه به پزشک مراجعه کنيد که جوش ها دردسر درست کرده باشند و از آنها به عذاب آمده باشيد.
براي درمان آکنه چه مي توان کرد؟
اگر سه دليل اصلي بروز آکنه را به خاطر بياوريد، خواهيد دانست که چرا همه روش هاي درمان آکنه برسه اصل1-بازکردن منافذ پوست2-کشتن باکتري ها3-کاهش چربي پوست استوار است.
در اينجا بايد نکته اي را يادآوري کرد و آن اينکه ميانه روي و اعتدال در هر کاري بهترين خط مشي است. البته همه نمي توانند در شبانه روزي هشت ساعت خواب کامل داشته باشند، روزانه سه وعده غذاي کامل و سالم بخورند و آب کافي بنوشند، ولي علي رغم همه گرفتاري هاي روزمره، مي توان براي درمان آکنه کاري کرد يا از تشديد آن جلوگيري نمود. ساده ترين راه اين است که جوش ها را کمپرس آب گرم کرده و هرگز آنها را دستکاري نکنيد. هر قدر بيشتر با جوش ها بازي کنيد و پوست روي شان را بکنيد يا فشار دهيد. ديرتر خوب مي شوند و امکان اينکه پس از خوب شدن جاي آنها روي صورت تان بماند يشتر خواهد بود.
منافذ پوست را باز نگهداريد
ساده ترين راه بازنگه داشتن منافذ پوست اين است که روزانه دوبار صورت تان را با يک صابون مايع پاک کننده ملايم بشويد. اين کار پوست را تميز نگه مي دارد و از حساسيت آن مي کاهد.
ماسک ها و مواد لايه بردار ملايم
اين فرآورده ها داراي گرانول يا اسيد ساليسيليک هستند که به عنوان يک لايه بردار ملايم، عمل پيلينگ را انجام مي دهند. با اين کار لايه خارجي پوست شما که سلول هاي مرده دارد، برداشته و منافذ پوست تان باز مي شود. فرآورده هايي که داراي گليکوليک يا آلفا هيدروکسي اسيد هستند، براي اين منظور مناسب اند. بهتر است پيش از خريد هر کدام از اين فرآورده ها با يک متخصص يا کارشناس مجرب مشورت کنيد تا با توجه به پوست شما، حساسيت و ديگر ويژگي هاي آن بهترين محصول را به شما معرفي کند.
رتينول
اين دارو را با داروي مشهور رتين- آ اشتباه نگيريد. اين ماده که داراي مشتقات ويتامين Aمي باشد، فرايند لايه برداري پوست را بهتر مي کند.
باکتري ها را از بين ببريد
مشهورترين و پراستفاده ترين دارو براي از بين بردن باکتري هاي پوست که بدون نسخه به فروش مي رسد، بنزوئيل پورکسايد است که به شکل هاي ژل، پماد يا لوسيون وجود دارد و روي جوش ها و ضايعات ماليده مي شود. البته ناگفته نماند که پوست برخي افراد با استفاده از اين دارو سرخ و برافروخته شده دچار خارش و سوزش مي شود. پيش از خريد آن با يک متخصص مشورت کنيد. ممکن است ماده اي که جوش هاي صورت دوست تان را بهتر کرده روي پوست شما حساسيت بدهد و به پوست تان آسيب برساند.
منبع:نشريه دنياي سلامت، شماره 52
/ع
