کم بود آهن
نويسنده:شراره انصار
عنوان:
در دنياي امروز، فقر آهن شايع ترين بيماري «کم بود»است.
آهن مهم ترين عامل سازنده ي هموگلوبين است که قسمت رنگي گلبول هاي قرمز است. هموگلوبين عامل انتقال اکسيژن در بدن است. مولکول هاي هموگلوبين در گلبول هاي قرمز، اکسيژن را از ريه ها به سلول برده، گاز کربنيک را از سلول ها به ريه ها برمي گرداند. گلبول هاي قرمز در مغز استخوان ساخته مي شوند.
طول عمر اين سلول ها 120روز است. بنابراين به طور مرتب بايد سلول هاي جديد ساخته شده و جاي گزين گلبول هاي از بين رفته شوند، به همين دليل بدن به طور مرتب به آهن نياز دارد.
چنان که غذاي مصرفي يا ذخاير آهن در بدن نتواند آهن مورد نياز براي ساختن هموگلوبين را تأمين کند، در فرايند گلبول سازي بدن اختلال حاصل مي شود، در نتيجه ي اين عمل، تعداد و اندازه ي گلبول هاي قرمز کم مي شود و مقدار اکسيژني که مي تواند در خون حمل شود، کاهش مي يابد . به اين حالت کم خوني يا آنمي مي گويد که به زبان ساده عبارت است از کاهش ظرفيت حمل اکسيژين در خون.
عوامل مختلفي مانند کم بود دريافت آهن از منابع غذايي، اختلالات جذب و يا اتلاف آهن از بدن در اثر عواملي مانند خون ريزي مي تواند منجر به کم بود ذخاير آهن و در مراحل بعدي بروز «کم خوني فقر آهن »شود.
علائم باليني کم خوني فقر آهن شامل رنگ پريدگي، ضعف و قاشقي شدن ناخن ها مي باشد. فرد کم خون، معمولاً داراي حالاتي از جمله بي حال و خستگي، افت درجه ي حرارت بدن، بي اشتهايي و احساس مداوم خستگي است. کم بود ذخاير آهن مي تواند موجب کاهش قدرت يادگيري، قدرت انجام کار و توانايي سيستم ايمني شود.
جگر، گوشت، زرده ي تخم مرغ، غلات، حبوبات، و اسفناج از منابع سرشار آهن هستند.
نکات مهم:
*ويتامين Cجذب آهن را افزايش مي دهد. بنابراين استفاده از گوجه فرنگي، فلفل سبز، سبزيجات تازه و ميوه جات به خصوص مرکبات هم راه يا بعد از غذا جذب آهن را افزايش مي دهد.
*اگر مقدار کمي گوشت به غذاهاي گياهي اضافه شود، جذب آهن افزايش مي يابد مانند:مصرف عدس پلو با گوشت يا گوشت چرخ کرده با سويا جهت تهيه همبرگر، کتلت و يا ماکاروني.
*استفاده از جوش شيرين در خمير باعث کاهش جذب آهن مي شود.
*نوشيدن چاي نيز يک ساعت قبل و دو ساعت بعد از غذا مانع جذب آهن مي شود.
منابع:
مهندس انصار، شراره، «ويتامين درماني»انتشارات زرين مهر،1388.
نشريه پيام زن، شماره 219.
در دنياي امروز، فقر آهن شايع ترين بيماري «کم بود»است.
آهن مهم ترين عامل سازنده ي هموگلوبين است که قسمت رنگي گلبول هاي قرمز است. هموگلوبين عامل انتقال اکسيژن در بدن است. مولکول هاي هموگلوبين در گلبول هاي قرمز، اکسيژن را از ريه ها به سلول برده، گاز کربنيک را از سلول ها به ريه ها برمي گرداند. گلبول هاي قرمز در مغز استخوان ساخته مي شوند.
طول عمر اين سلول ها 120روز است. بنابراين به طور مرتب بايد سلول هاي جديد ساخته شده و جاي گزين گلبول هاي از بين رفته شوند، به همين دليل بدن به طور مرتب به آهن نياز دارد.
چنان که غذاي مصرفي يا ذخاير آهن در بدن نتواند آهن مورد نياز براي ساختن هموگلوبين را تأمين کند، در فرايند گلبول سازي بدن اختلال حاصل مي شود، در نتيجه ي اين عمل، تعداد و اندازه ي گلبول هاي قرمز کم مي شود و مقدار اکسيژني که مي تواند در خون حمل شود، کاهش مي يابد . به اين حالت کم خوني يا آنمي مي گويد که به زبان ساده عبارت است از کاهش ظرفيت حمل اکسيژين در خون.
عوامل مختلفي مانند کم بود دريافت آهن از منابع غذايي، اختلالات جذب و يا اتلاف آهن از بدن در اثر عواملي مانند خون ريزي مي تواند منجر به کم بود ذخاير آهن و در مراحل بعدي بروز «کم خوني فقر آهن »شود.
علائم باليني کم خوني فقر آهن شامل رنگ پريدگي، ضعف و قاشقي شدن ناخن ها مي باشد. فرد کم خون، معمولاً داراي حالاتي از جمله بي حال و خستگي، افت درجه ي حرارت بدن، بي اشتهايي و احساس مداوم خستگي است. کم بود ذخاير آهن مي تواند موجب کاهش قدرت يادگيري، قدرت انجام کار و توانايي سيستم ايمني شود.
جگر، گوشت، زرده ي تخم مرغ، غلات، حبوبات، و اسفناج از منابع سرشار آهن هستند.
نکات مهم:
*ويتامين Cجذب آهن را افزايش مي دهد. بنابراين استفاده از گوجه فرنگي، فلفل سبز، سبزيجات تازه و ميوه جات به خصوص مرکبات هم راه يا بعد از غذا جذب آهن را افزايش مي دهد.
*اگر مقدار کمي گوشت به غذاهاي گياهي اضافه شود، جذب آهن افزايش مي يابد مانند:مصرف عدس پلو با گوشت يا گوشت چرخ کرده با سويا جهت تهيه همبرگر، کتلت و يا ماکاروني.
*استفاده از جوش شيرين در خمير باعث کاهش جذب آهن مي شود.
*نوشيدن چاي نيز يک ساعت قبل و دو ساعت بعد از غذا مانع جذب آهن مي شود.
منابع:
مهندس انصار، شراره، «ويتامين درماني»انتشارات زرين مهر،1388.
نشريه پيام زن، شماره 219.
/ج
