کم رويي و خجالت

کم رويي در لغت، به معناي وضعيت عدم آرامش در حضور جمع مي باشد. از نقطه نظر متخصصان سلامت روان، کم رويي يکي از جدي ترين مسائل کودکان و نوجوانان و حتي بزرگسالان محسوب مي شود. رد کم رو و خجالتي، از رنج ناشي از ناامني و بي کفايتي خود، به دنياي درون خويش پناه مي برد که سبب پيدايش انواع اختلالات رواني- اجتماعي شده و کم کم به انساني افسرده و بي کفات از نظر اجتماعي بديل خواهد شد. آگاهي افراد از ميزان توانايي خويش، اهميت زيادي دارد. اگر در شرايطي اين آگاهي کاهش يابدف در زندگي فرد، مشکلات فراواني بروز خواهد کرد که از جمله ي آن ها، کم رويي ست؛ کم رويي همواره با يک ناتواني از کنار آمدن با زندگي اجتماعي، خانوادگي و حرفه اي مشخص مي شود. در واقع يک فرد کم رو، از انطباق خود با شرايطي که به نظرش خطرناک مي آيد، عاجز است. شخص خجالتي، در حضور جمع، وحشت زده بوده و به همين دليل، مي ترسد که مورد قضاوت يا عدم قدرشناسي واقع شود.‏

نشانه هاي کم رويي:
 

الف) نشانه هاي جسمي:
 

ترس: موجب گرفتگي در گلو يا اطراف قلب و احساس خهالي بودن در شکم مي شود.
دشواري در گفتار: يک نوع انقباض در قفسه ي سينه ايجاد مي شود که در نتيجه ي آن، سخن گفته شده، ضعيف، لرزان و جسته گريخته مي شود. تارهاي صوتي، کشيده و سخت شده، تن صدا تغيير کرده و سخن، با لکنت زبان و نامفهوم گفته مي شود.
انقباضات عضلاني: فرد خجالتي، اين باور را دارد که همواره ديگران به او نگاه مي کنند. در نتيجه، پاهايش سفت و سخت و در حن ورود به يک مکان، دچار اشتباه مي شود. (به اثاثيه برخورد مي کند و...)
خستگي: احساس ضعف بيش از حد که ناشي از همان انقباض عضلاني ست.
کند شدن حواس: فرد خجالتي، ادراک حسي و هوشياري اش کاهش مي يابد. به عنوان نمونه، وقتي ناگزير است در مقابل جمع صحبت نمايد، اگر فردي به او نگاه کند، در آن لحظه، اين ترس فقط روي آن فرد متمرکز مي شود و تنها او را مي بنيد، به همين دليل، سخنران کم رو، فراموش مي کند که قبلاً به نکته اي اشاره کرده يا نه.
اختلالات عروقي: موجب سرخ شدن يا رنگ پريدگي در ناحيه ي صورت مي شود که علت آن، انقباض يا انبساط رگ هاست.
اختلالات ترشحي: ترشح بزاق، متوقف شده و لب ها خشک مي شود و تعريق شديدي در کف دست ها و زير بازوها به وجود مي آيد.

ب) نشانه هاي رواني:
 

يک فرد خجالتي، مدام احساس دلهره مي کند و مي ترسد که توسط ديگران، دست کم گرفته شود. اين ترس، او را مانند يک پروانه در قفس شيشه اي محدود مي کند. اگر از يک فرد خجالتي اما باهوش سؤالي شود، اغلب خاموش مي ماند. در واقع، در پس تعارفات، خود را مخفي مي کند تا مجبور به مبارزه نباشد.‏

علل کم رويي:
 

از نظر روان شناختي، عواملي هم چون احساس حقارت، عزت نفس پايين، ترس، عدم توانايي و مهارت در انطباق با محيط، تنبيه و توهين در دوران کودکي، سبب بروز کم رويي مي شود. البته زماني که به منشأ اصلي کم رويي پي برده شود، حتي از ريشه نيز قابل درمان خواهد بود.

روش هاي مقابله با کم رويي:‏
 

عقيده و باورهاي اشتباه خود را اصلاح نماييد.
آن چه در حقيقت هستيد را از آن چه که تصور مي کنيد، تفکيک سازيد. (شناخت نقش واقعي خويش و دوري جستن از نقش خيالي)
به زمان حال توجه نموده و گذشته را فراموش کنيد.
واقع بين باشيد و از زندگي در دنيايي که براي خود ساخته ايد، دست برداريد.
سعي کنيد از انزوا و گوشه گيري دوري کنيد.
با موقعيت هخاي جديد، سازگار شويد.
احساسات و عواطف خود را کنترل نماييد.
آهسته سخن گفتن، به نرمي اشاره کردنبا سر و دست و با آرامش غذا خوردن را تمرين کنيد.
ارتباط چهره به چهره داشته باشيد.
در مقابل تمايل به تفکر منفي، مقاومت کنيد. (سيستم تفکر جايگزين)
سعي کنيد با آرامش و خونسردي، شرايطي که در گذشته براي تان غير قابل تحمل بوده را کنترل کنيد.
دوستاني صميمي که رفتار تحکم آميز نداشته و هيچ گاه از کمرويي شما سخن نمي گويند، بيابيد.
همان طور که نقاط قوت تان را مي پذيريد، نقاط ضعف خود را هم قبول کنيد.
احساسا مسؤوليت کنيد، به آينده بنگريد و از فرصت ها، به بهترين نحو استفاده نماييد.
خوش بين باشيد و مثبت بينديشيد. براي نمونه، به جاي گفتن "خسته شدم"، بگوييد "به استراحت بيش تري نياز دارم."
سعي کنيد از کار کردن و انجام وظيفه هاي خود لذت ببريد.
از مهارت هاي اجتماعي استفاده کنيد.
در صورت نياز، با مشاوران و روان شناسان ارتباط برقرار نماييد.
منبع: نشريه شادکامي- شماره: 75