عمران

پدر مريم، مادر عيسي. در قرآن سه بار از عمران ياد مي شود و آل عمران عنوان سومين سوره قرآن است. در ضمن دو فراز از قصه هاي قرآن که به داستان مريم و مادرش اختصاص دارند، و در عبارات « زن عمران»( قرآن 35، 3) و « مريم، دختر عمران»( قرآن 12، 66) به عمران اشاره مي شود. در فراز سوم که عنوان سومين سوره قرآن نيز از آن گرفته شده، عبارت « خاندان عمران»( قرآن 33: 3) به کار مي رود که خداوند آنها را- به همراه آدم، نوح و خاندان ابراهيم- بر مردم جهان برتري داده است. در غالب تفسيرهاي قرآني عبارت « خاندان عمران» کنايه از مريم و مسيح است که در ادامه سوره، آياتي طولاني به آنها اختصاص مي يابد. ولي يکي از مفسران نخستين، مقاتل بن سليمان( وفات 150/ 767)، تفسير ديگري اختيار کرد و عبارت « خاندان عمران» در آيه 33 سوره آل عمران را ناظر بر خاندان موسي و هارون دانست( تفسير، ج1، 271). منشأ اين اختلاف نظر در روايات اسلامي متأخر است که همين نام يعني عمران را به پدر موسي و هارون يعني عمر ام کتاب مقدس نيز نسبت دادند. اما سر منشأ خلط اين دو شخصيت و خاندانشان در قرآن است، آن جا که همگام با گرايش مسيحيان به انطباق « الگوي» شخصيت هاي کهن کتاب مقدس بر شخصيتهاي جديدتر، ظاهراً مريم مادر عيسي( mary) و مريم خواهر موسي، بر هم منطبق مي شوند ( قس. آيه 28 سوره مريم که در آن مادر مسيح، خواهر هارون خوانده مي شود).
در روايات، احاديث و افسانه هاي « قصه هاي پيامبران»( قصص الانبياء)، مطلبي درباره اين دو عمران يافت نمي شود. به زعم مفسران، اين دو عمران دو شخص متفاوت اند که يک دوره زماني طولاني، طبق بعضي منابع( رازي، تفسير، ج8، 24) يک دوره هزار و هشتصد ساله، ميانشان فاصله انداخته است. پدر موسي و هارون، عمران بن يصهر يا عمران بن قاهث نام دارد که در مقايسه با انبوه روايات و اخبار مربوط به موسي و ديگر اعضاي خاندانش، اطلاعات ناچيزي از او موجود است. در مورد پدر مريم يعني عمران بن ماثان/ ماتان، ذکر همين نکته کافي است که او قبل از تولد مريم درگذشت.
منبع:نشريه بشارت شماره 75