جاودانگي چوب الف

«يارِ دبستاني من»
«يار دبستاني من
با من و همراه مني
چوب الف بر سرما
بغض من و آه مني»
هر سال به ماه مهر که مي رسيم دوباره صداي زنگ مدرسه در گوشمان طنين انداز مي شود. صداي گرم و دلنشيني که دوباره ما را به پشت نيمکت هاي چوبي کلاس فرا مي خواند و روي تن خسته ي تخت سياه، بعد از ذکر نام خدا، اسم من و تو را حک مي کند. راستي يادش به خير دوران شاد کودکي و نوجواني. يادش به خير طعم تلخ و درعين حال به خاطر ماندني چوب و فلک آقا ناظم. و بعد...
«جمشيد جم» نامي آشنا براي همه ي ايرانياني است که با شنيدن ترانه ي زيبا و به يادماندني «يار دبستاني من» روزهاي به ياد ماندني انقلاب در ذهن آنها دوره مي شود. هر روز بعد از نماز صبح وقتي پيچ راديو را باز مي کني صداي او را در برنامه «يک روز خوب» مي شنوي و جمعه ها هم وقتي که مي خواهي بعد از يک هفته کاري کمي استراحت کني «تهران در شب» جمعه شب ها را با صداي او مي شنوي...
شعر زيباي «يار دبستاني من» را منصور تهراني که هنرمند ارزشمندي است، سروده است. تهراني هم آهنگساز وترانه سرا بود و هم کارگردان سينما. اتفاقاً ملودي اين اثر را هم خودش ساخته است.
جمشيد جم در مورد انگيزه اش از خواندن اين شعر چنين مي گويد:
اين ترانه که در اوج انقلاب اجرا شد، نوعي وحدت و همدلي در بين مردم به وجود آورده بود، ولي طي سي سال گذشته کم کم رنگ باخته و به خاطره پيوسته است، اما از آنجا که آثار خوب و مانا، به دلايلي دوباره شکوفا مي شوند، امروزه باز جايگاه واقعي خودش را پيدا کرده است. در هر جا که ظلمي و هجومي باشد، مجدداً يار دبستاني ظهور مي کند و هر شخصي يا گروهي که خواست مُهر مالکيت به اين ترانه بزند نتوانست و در نهايت به مردم ايران رسيد، چرا که متعلق به همه ي ملت است.
«جمشيد جم» خواننده و «منصور تهراني» شاعر و آهنگساز ترانه ي به ياد ماندني «يار دبستاني من» واقعاً از هنرمندان وطن پرست و فرهيخته ي ايراني هستند که با اجراي اين ترانه ي زيبا، هميشه دوران خوش دبستان و دبيرستان و دانشگاه را براي ما تداعي مي کنند.
«جمشيد جم» خواننده انقلابي ترانه ي » يار دبستاني من» متولد تهران است. اما هر وقت که صحبت از محل تولد و زادگاهش مي شود، خود را به نوعي بزرگ شده ورامين مي داند. از بهمن ماه سال 1357 وارد ساختمان قديمي راديو واقع در ميدان 15 خرداد مي شود و از آن روز تا به حال به عنوان تهيه کننده، سردبير و کارشناس موسيقي در برنامه هاي فرهنگي، ادبي و هنر راديو فعاليت داشته است.
جمشيد جم به عنوان شخصي که 29 سال است با نسل جوان کشور- از راديو تا دانشگاه سروکار داشته، تغيير انديشه جوان هاي امروزي را بزرگترين نگراني خود مي داند.
جم مبداء ترانه «يار دبستاني» را در سال 1332 مي داند و مي گويد: «وقتي براي اولين بار از استاد دکتر شريعتي در مورد سه دانشجوي شهيد سؤال کردم، وي گفت که اين سه نفر، دانشجويان مسلماني بودند که با شهامت شهيد شدند و از همان جا بود که شعر ياران دبستاني در ذهن من شکل گرفت و آبان سال 57 اين ترانه که شعرش توسط دوست عزيزم منصور تهراني سروده شده بود، ساخته و پخش شد.
جم پيام اصلي اين آهنگ را ظلم ستيزي، استکبار و استثمار ستيزي و مبارزه با ديکتاتورهاي بزرگ جهان مي داند و مي گويد: «يار دبستاني من» متعلق به هيچ گروه و دسته يا حزبي نيست. آغاز اين کار از سال 57 بود و اميدوارم تا 150 سال ديگر با مردم و خاطرات انقلاب آنها همراه باشد.
جم در مورد موسيقي معتقد است: موسيقي ما خيلي بزرگ است، اما بايد مدوّن شود. ما هفت دستگاه موسيقي و پنج مقام آوازي داريم: اين درحالي است که موسيقي غرب در مقابل ما خيلي ضعيف است. آنها دو مقام دارند و دستگاه هاي موسيقي ما نسبت به آنها بيشتر است. بنابراين همه ي ما بايد در حفظ و نگهداري آن چيزي که امروزه از موسيقي سنتي باقي مانده و سينه به سينه منتقل شده، کوشش کنيم.
گفتني است ترانه ي به ياد ماندي يار دبستاني را بعد از جمشيد جم، خواننده ي توانا «فريدون فروغي» با صداي گرم و پُر طنين خود در بهمن ماه سال 1357 باز خواني کرده است. در انتهاي شعر کامل اين ترانه را مرور مي کنيم:
«يار دبستاني من
با من و همراه مني
چوب الف بر سر ما
بغض من و آه مني
حک شده اسم من و تو
رو تن اين تخته سياه
ترکه بيداد و ستم
مونده هنوز رو تن ما
دشت بي فرهنگي ما
هرزه تموم علفاش
خوب اگه خوب بد اگه بد
مُرده دلاي آدماش
دست من و تو بايد اين
پرده ها رو پاره کنه
کي مي تونه جز من و تو
درد ما رو چاره کنه؟»
/ع