فلورايد؛ تيغ دولبه

فلورايد، يکي از عناصر معدني موجود در طبيعت است که در صورت رسيدن مقدار مجاز آن به بدن انسان از محيط، مي تواند در امر پيشگيري و کنترل پوسيدگي دندان بسيار مؤثر باشد. همچنين دريافت اضافي آن نيز عوارضي به دنبال خواهد داشت.

فلورايد چيست؟
 

يکي از عناصر موجود در طبيعت است که در محيط به صورت يون فلورايد باقي نمانده و به صورت فلورين يافت مي شود. بي ترديد، فلورايد يکي از عوامل بسيار مهم در کنترل و پيشگيري از پوسيدگي دندان، هم در کودکان و هم در نوجوانان بوده است. مطالعات وسيع، نشان داده است که خواص ضد پوسيدگي فلورايد به روش هاي مختلف اعمال مي گردد:
1- افزايش مقاومت نسج دندان به پوسيدگي
2- کاهش پتانسيل پوسيدگي زايي پلاک دندان

منابع فلورايد در طبيعت کدام است؟
 

مهمترين منبع دريافتي فلورايد به بدن انسان از آب آشاميدني است. ميزان استاندارد آن 1P.P.M مي باشد که متأسفانه در آب اصفهان کمتر از اين ميزان يافت مي شود.
چاي تازه دم در صورتي که در قوري چيني تهيه شود، حاوي فلورايد مي باشد. بادمجان و غذاهاي دريايي از ديگر منابع مهم حاوي فلورايد هستند.

چگونه از فلورايد استفاده کنيم؟
 

بطور کلي دو روش استفاده از فلورايد وجود دارد:
روش سيستميک - روش موضعي.

روش سيستميک:
 

1-فلورايد آب آشاميدني، مناسب ترين و ايده آل ترين روش پيشگيري از پوسيدگي مي باشد. ميزان اپتيمم آن براي کاهش پوسيدگي 0/7 تا 1/2 P.P.M (برحسب آب و هواي منطقه) است. در نواحي گرم، مقدار مصرف روزانه ي آب نوشيدني بالاتر بوده و بطور طبيعي فلورايد آن بايد پايين تر باشد و برعکس. مقادير بالاتر فلورايد آب، دندان ها را بدشکل مي سازد و آب اين گونه مناطق بايد دفلوريده شود. در مناطقي که فلورايد آنها کمتر از ميزان اپتيمم است، ساکنان آن بايد مکمل فلورايد دريافت نمايند.
2- مکمل فلورايد. به شکل قرص و قطره مي باشد و فقط براي کودکاني که غلظت فلورايد آب آشاميدني آنها کمتر از حد مجاز مي باشد و با توجه به سن کودک، تحت نظر دندانپزشک تجويز مي گردد.

روش موضعي:
 

1- فلورايدتراپي توسط دندانپزشک. او محلول دهان شويه، ژل يا وارنيش هاي تغليظ شده فلورايد را بر اساس ريسک و شدت پوسيدگي به کار مي برد. فلورايدتراپي حرفه اي درافراد فاقد پوسيدگي و يا داراي پوسيدگي خفيف، هر 6 ماه يک بار انجام شده و در پوسيدگي هاي متوسط و شديد، فواصل مصرف آن کمتر مي باشد. پس از فلورايدتراپي به مدت 30 دقيقه نبايد به کودک اجازه خوردن و نوشيدن داده شود.
2- فلورايدي که توسط خود بيمار استفاده مي شود؛ شامل خميردندانهاي حاوي فلورايد و دهان شويه هاي فلورايد مي باشد.

خميردندان هاي حاوي فلورايد:
 

بي شک شايعترين و وسيع ترين روش استفاده از فلورايد موضعي، خمير دندان مي باشد. توصيه مي شود در کودکان بالاي 3 سال از اينگونه خميردندان ها استفاده شود در کودکان زير 6 سال بايستي با نظارت والدين و با احتياط مصرف شود. (به اندازه يک نخود).

دهان شويه هاي فلورايد:
 

مصرف اين دهان شويه ها براي کودکان زير 6 سال، به علت عدم توانايي در کنترل بلع، توصيه نمي شود، مگر اينکه استفاده ي سيستميک فلورايد مورد نظر باشد. استفاده از دهان شويه ها در موارد پوسيدگي هاي متوسط و يا براي افراد با ريسک بالاي پوسيدگي توصيه مي گردد. در بيشتر مطالعات، دهان شويه 0/2 درصد سديم فلورايد به شکل هفتگي و0/05 درصد سديم فلورايد به صورت روزانه (قبل از خواب و پس از مسواک زدن دندانها) توصيه مي گردد.

عوارض جانبي فلورايد:
 

استفاده از ميزان بالاي فلورايد به شکل سيستميک، مشابه هر داروي ديگري عوارضي را در پي خواهد داشت. به ويژه در کودکان، مصرف سيستميک فلورايد بايد با احتياط باشد.

علائم مسموميت حاد با فلورايد:
 

تهوع، استفراغ و درد شکم مي باشد.

مسموميت مزمن با فلورايد (فلوروزيس دنداني):
 

عبارت است از جذب مقادير اضافي فلورايد درطي يک دوره طولاني در زمان تکامل دندان ها.
عامل اصلي آن، مصرف آب آشاميدني حاوي مقادير بالاي فلورايد در نوزادان و کودکان طي 6 سال اول زندگي است.

در خفيف ترين شکل فلوروزيس: خال يا لکه هاي کوچک سفيد مات روي ميناي دندان ها ديده شده و با شدت گرفتن آن، لکه ها قهوه اي شده و به تدريج فرورفتگي ايجاد مي شود.
 

منبع: نشريه پيام پزشک، شماره 55..