چشم هايش

اين روزها اطلاعات مردم درباره ي بيماري ديابت افزايش چشمگيري پيدا کرده و اغلب ديابتي ها پرسش هاي متنوع و متعددي از پزشکان خود مي پرسند يکي از شايع ترين اين سؤالات، تاثير بيماري ديابت بر چشم آنهاست.
ديابت يا بيماري قند در منشا يوناني به معني پرادراري است. در افراد معمولي قندخون ناشتا کمتر از 105 و دو ساعت بعد از ناشتا بايد از 140 کمتر باشد، ولي اگر قند خون بيش از 180 باشد از راه ادرار دفع شده و عوارض وسيعي روي عروق چشم و کليه مي گذارد. گذشته از توارث اکنون عدم تحرک زندگي ماشيني، کار زياد با کامپيوتر بدون تحرک بدني يا تغذيه ي نامناسب مقام اول ايجاد ديابت را دارد که در بزرگسالان حتما با علايم تکرار ادرار و تشنگي و دير بهبود يافتن زخم ها ممکن است همراه باشد. افزايش شديد قند خون باعث کما مي شود. بعضي بيماران در اين مرحله است که تازه متوجه قند افزايش يافته ي خود مي شوند. کاهش قندخون هم مي تواند باعث بي هوشي شود، مانند ورزش غيراستاندارد زياد يا مصرف زياد انسولين يا قرص ها که در هر دو حالت خطرناک هستند. اگر فردي بيهوش در خيابان پيدا شود، تنها دستبند مخصوص مشخص کننده ي ديابت مي تواند تشخيص سريع و بهبود را براي وي به ارمغان بياورد.

لطفاً راجع به ديابت توضيح دهيد؟
 

ديابت به دو گروه اصلي تقسيم مي شود: نوع يک که مربوط به عدم ترشح مناسب انسولين از غده ي لوزالمعده است که از سنين کودکي، معمولاً ده سالگي شروع مي شود تا زير سي سالگي به تشخيص مي رسد. فقط ده درصد کل جامعه ي ما ديابتي ها از اين نوع هستند. چون انسولين مسؤول وارد شدن قند به سلول هاي بدن است و ترشح نمي شود قند خون بالا رفته، به ادرار راه مي يابد و سلول هاي گرسنه مانده ي بدن مجبور به استفاده ي پروتئين عضلات و چربي هاي موجود در بدن مي شوند. بنابراين علائم ذيل عارض مي شود.
در کودکان: 1- تشنگي 2- خستگي 3- کم اشتهايي 4- کاهش وزن، (طي سه ماه، ده درصد وزن کاهش مي يابد) 5- نزديک بين شدن سريع کودکان در صورتي که قند خون خيلي افزايش يابد.
در بزرگسالان: 1- تنفس سريع با بوي خاص سيب، 2- استفراغ، 3- خواب آلودگي و گيجي و نهايتاً بي هوشي و کما.

افزايش کنترل نشده قند خون با چشم هاي بيمار ديابتي چه مي کند؟
 

اگر قندخون مهار نشود، ديابتي ها در معرض عوارض عروقي ، چشم، کليه، مغز و اعصاب هستند. در ديابت نوع اول (در کودکان) معمولا عوارض فوق پانزده سال پس از شروع بيماري عارض مي شود. درمان فقط با انسولين و رژيم هاي خاص غذايي (وعده هاي زياد و پر از فيبر گياهي) است. ورزش زياد و بي رويه در افراد مصرف کننده ي انسولين خطرناک است. در ديابت نوع دو که حدود نود درصد از جامعه ي ديابتي ها را در برمي گيرد، در صورتي که قند خون در طي روز به صورت غيرناشتا از 180 تجاوز کند، حتماً عوارض عروقي در چشم، کليه و مغز بعد از پنج تا هفت سال عارض مي شود که حتي درمان هاي ليزري ضد خونريزي ته چشم و تزريق آمپول «آواستين» نمي تواند به طور کامل جلو ايجاد نابينايي را بگيرد. يعني ديابت خطرناک دشمن شايع چشم است که نابينايي غيرقابل بازگشت ايجاد مي کند. اصلي ترين درمان ديابت تيپ دو فقط کاهش وزن است. بين پنج تا هفت کيلو کاهش وزن ممکن است ديابت را بهبود بخشد. گرچه مسأله ي ارثي در بروز ديابت نوع دو کاملاً اثبات شده است، ولي نمي تواند عامل اصلي باشد، چون پنجاه سال پيش در ايران، همين ژن ها وجود داشت، ولي چنين جمعيتي از ديابت (به صورت درصدي) نداشتيم و علت آن فعاليت بدني، تغذيه ي سالم و استرس کمتر بود. ديابت نوع يک فقط پنجاه درصد وابسته به ژن است. بروز بعضي عفونت هاي ويروسي در کودکي مثل اوريون و سرخجه در دوران جنيني يا نوزادي مي تواند از دلايل ابتلا به اين بيماري باشد. در انواعي نيز سيستم هاي خودايمني مسؤول است. اما عوارض چشمي ديابت شامل آب مرواريد، آب سياه، خونريزي شبکيه و زجاجيه و پاره شدن شبکيه است.

با بروز چه تغييراتي بايد به چشم پزشک مراجعه کرد؟
 

1- تغييرات شديد بينايي مثلاً شخصي که قبلاً دوربين و پيرچشم بوده، ولي به تدريج دوربيني اش خراب و نزديک بيني اش بهتر مي شود. او خوشحال شده که ديد نزديک خوبي پيدا کرده، ولي بايد بررسي کند که قند خون او زياد شده يا دچار آب مرواريد شده است. گاهي تغييرات روزانه ديد نيز بطور غير منطقي مي تواند ناشي از تغييرات شديد قند خون در طي روز باشد. علت اين پديده اين است که هر چه قند خون بالاتر برود، مايع داخل چشم مثل يک شربت غليظ مي شود که به علت شکست نور، تصوير در داخل چشم که ناشي از يک پديده ي فيزيکي عادي است باعث نزديک بين تر شدن شخص مي شود.
2- هر روز صبح يک فرد ديابتي به يک صفحه ي شطرنج نگاه کند. اگر يک روز چهارخانه ها مثل هميشه صاف و مرتب، ديده نشد و در بعضي قسمت هاي صفحه خطوط منحني يا قطع خطوط يا محوشدن و پاک شدن قسمتي از چهارخانه ها احساس شد، بايد سريعاً به چشم پزشک مراجعه کند.
3- تغييرات ميدان ديد:
اگر در ميدان ديد جرقه و لکه هاي سياه مگس پران جديد و غيرعادي ايجاد شد، بايد سريعاً به چشم پزشک مراجعه شود. اگر در قسمتي از ميدان ديد يک پرده ي سياه ثابت ايجاد شد نيز خطر پارگي يا خونريزي وسيع شبکيه مطرح است.
4- اگر تغييرات سريع نمره ي عينک داشتيد حتماً به چشم پزشک خود بررسي شبکيه را گوشزد کنيد.
5- در صورت بروز ديابت هر شش ماه يک بار به چشم پزشک مراجعه کنيد .
6- در صورت ايجاد دوبيني، انحراف ناگهاني چشم ها (لوچي) و افتادگي پلک ممکن است سکته ي مغزي يا يک نوروپاتي ديابتيک رخ داده باشد.
7- در صورت اشک ريزش در حين مطالعه و ديدن تلويزيون و سوزش و احساس ديدن دود و در داخل اتاق فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد.
8- در صورت عفونت هاي مکرر پلکي به صورت چرکي و عفوني فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد.
9- در صورت آبسه ي کاسه ي چشمي و کيسه ي اشکي فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد.
10- در صورت ديدن لخته ي خون در قسمت سفيدي چشم فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد.
11- در صورت پرش زياد پلکي و جمع شدن کامل پلک که شديد و غيرقابل کنترل باشد فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد. در صورت سر شدن و فلج شدن يک طرف صورت و پلک ها و حتي عضلات حرکتي چشم فوراً به چشم پزشک مراجعه کنيد.
منبع: 7 روز زندگي شماره 93