اعجاز

شخصي دعوي نبوت کرد، پيش خليفه اش بردند. از او پرسيد که: “معجزه ات چيست؟” گفت: “معجزه ام اين که هرچه در دل شما مي گذرد، مرا معلوم است؛ چنان که اکنون در دل همه مي گذرد که من دروغ مي گويم!”

پلنگ
 

بازرگاني زني خوش صورت، زهره نام داشت. عزم سفري کرد. از بهر او جامه اي سفيد بساخت و کاسه اي نيل (1) به خام داد که: “هرگاه از اين زن حرکتي ناشايست در وجود آيد، يک انگشت نيل بر جامه او زن تا چون بازآيم، اگر تو حاضر نباشي، مرا حال معلوم شود.” پس از مدتي خواجه به خادم نبشت که:
چيزي نکند زهره که ننگي باشد
بر جامه او ز نيل، رنگي باشد
خادم بازنبشت که:
گرز آمدن خواجه درنگي باشد
چون باز آيد، زهره پلنگي باشد!

رسم بندگي
 

آن يکي گستاخ رو اندر هري (2)
چون بديد او خود غلام مهتري،
جامة اطلس، کمر زرين روان
روي کردي سوي قبلة آسمان
کاي خدا، زين خواجة صاحب منن (3)
چون نياموزي تو بندة داشتن؟
بنده پروردن بياموز اي خدا
زين رئيس و اختيار شاه ما
تا يکي روزي که شاه آن خواجه را
متهم کرد و ببستش دست و پا
و آن غلامان را شکنجه مي نمود
که: دفينه ي خواجه بنماييد زود
سرّ او با من بگوييد اي خسان
ورنه برّم از شما حلق و لسان
مدت يک ماه شه تعذيب کرد
روز و شب اشکنجه و افشار و درد
پاره پاره کردشان و يک غلام
راز خواجه وانگفت از اهتمام
گفتش اندرخواب هاتف: کاي کيا (4)
بنده بودن هم بياموز و بيا!

اجراي حد
 

آورده اند که دو مرد را به نزديک والي ولايت آوردند؛ يکي را به زندقه منسوب کردند و ديگر را حد خمر بر او ثابت شد. امير فرمود که:”زنديق را بکشيد و شارب الخمر را حد بزنيد”. موکلان خواستند که هر دو را از پيش امير بيرون برند. آن شخص را که حد فرموده بودند، بازگشت و گفت: “ايها الامير، مرا به دست شخصي ديگر حد فرماي.” امير گفت: “چه تفاوت مي کند؟” گفت: “مي ترسم که آن مرد غلط کند که او را حد بزند ومرا بکشد، بعد از آن تدارک آن سهو نتوان کرد!” امير را از اين سخن خنده آمد و بفرمود تا او را اطلاق (5) کردند.
فرج بعد از شدت

پي نوشت ها :
 

1. لاجورد
2. هرات
3. صاحب بخشش
4. بزرگ، بزرگوار
5. رها

منبع: یزدان پرست، حمید؛ (1388) نامه ایران: مجموعه مقاله ها، سروده ها و مطالب ایران شناسی، تهران، اطلاعات، چاپ نخست.