فرهنگ فيلم نامه نويسان ايران
مترجم: شادمهر راستين
شادمهر راستين ، متولد سال1343در شهر تهران است. او در سن هشت سالگي به عضويت کانون پرورش فکري در آمد و به غير از استفاده از کتابخانه و امکانات کانون، در گروه تئاتر آنجا هم فعاليت مي کرد. اولين اجراي تئاتري او نمايشنامه اي به نام برج بود که توسط رجب محمدين کارگرداني شده بود و در تالار مولوي به اجرا در آمد. همچنين نمايشنامه هايي از غلامحسين ساعدي و رکن الدين خسروي را نيز با حمايت اداره تئاتر به اجرا در آوردند. شادمهر راستين به عنوان اولين تجربه، نمايشنامه چشم در برابر چشم را براي اجرا اقتباس کرد که اجازه اجراي آن داده نشد. او طي آن سال ها در کلاس هاي تحليل فيلم دانشکده هنرهاي زيبا نيز شرکت مي کرد. راستين پس از انقلاب به اجراي تئاتر در کارخانه ها و کارگاه ها رو مي آورد. سپس در کلاس هاي نمايشنامه نويسي تلويزيون شرکت مي کند که آن را به اندازه کلاس هاي کانون مفيد نمي داند. او تا سال 61در کنار کانون به فعاليت هايش ادامه مي دهد. در اين دوره در کلاسهاي داستان نويسي موجود، خانه فرهنگ مي باشد که بعدها تبديل به فيلمخانه مي شود. راستين از اولين اعضاي خانه فرهنگ است. شماره کارت عضويت او يک رقمي است. به هر حال در آن دوران فيلم هاي بسياري مي بيند و مخاطب تنها منبع اطلاعاتي سينمايي، بولتن داخلي فيلمخانه بوده است.
بعد از انقلاب فرهنگي، تنها رشته هنري موجود در دانشگاه ها معماري است که شادمهر راستين در اين رشته در دانشگاه هنرهاي زيبا به تحصيل مي پردازد. در اين دوره او سينما را به کلي رها مي کند. تا زماني که آگهي باغ فردوس پخش مي شود و فرهاد عليزاده آهي او را تشويق مي کند که حتماً در اين آزمون شرکت کند. راستين جلسه امتحان را اين طور تعريف مي کند: «تنهاکساني که خود کار نداشتند، پيمان قاسم خاني و من بوديم که هر دو از شهرستان آمده بوديم. او سرباز بود و من هم براي کار به جنوب رفته بودم. » در اين امتحان پذيرفته مي شود و باغ فردوس جرقه ورود راستين به دنياي حرفه اي است. او دو عامل را در راستاي تبديل شدن او به يک فيلمنامه نويس حرفه اي مؤثر مي داند.
1- کلاس هاي فيلم نامه نويسي کوتاه و بلند که توسط آقاي بهشتي، پنج شنبه بعد از ظهرها از طرف باغ فردوس در فارابي برگذار مي شد که اين کلاس ها تا آخرين روز هاي حضور بهشتي در فارابي ادامه داشت.
2- کلاس هاي اسطوره شناسي آقاي ستاري.
بيژن بيرنگ در ارتباط با سيما فيلم، اين هنرجويان را کشف مي کند و آنها در يک کار گروهي، مجموعه تلويزيوني همسران را براي تلويزيون مي نويسند. همزمان با اين فعاليت ها يک شرکت فيلمنامه نويسي تأسيس مي کنند که با حمايت آقايان انوار و بهشتي ثبت مي شود. اين دوازده نفر همکلاسي در اين شرکت به کار مشغول مي شوند که البته مانند همه کارهاي گروهي در ايران انرژي بسياري هم از آنان مي گيرد. شرکت فيلمنامه نويسي نگارش قرار دادي براي يک مجموعه 120قسمتي با سيما فيلم آن دوره مي بندند که اولين سري فيلمنامه هاي کاربردي بود. تغيير مديريت فارابي باعث مي شود که راستين بيشتر به مطبوعات روي آورد. آغاز فعاليت مطبوعاتي او سال1373در روزنامه همشهري است. پس از آن چند کار تحقيقاتي درباره سلمان فارسي انجام مي دهد که فعلاً متوقف مانده است. همچنين در سال هاي 74-75 فيلمنامه اي را به همراه محمد بزرگ نيا انجام مي دهد. اين فيلمنامه درباره دو جوان بود که اسلحه به دست مي گيرند و طغيان مي کنند که به دليل شرايط آن دوره آقاي بزرگ نيا ترجيح دادند روي فيلمنامه هاي ديگري براي ساخت کار کنند.
شادمهر راستين باز هم به همراه همکارانش در باغ فردوس سريال هاي دومين انفجار، زير چتر خورشيد، چشمي در آسمان و... را مي نويسند که حسن بشکوفه تهيه کنندگي همه آنها را به عهده داشته. از ميان اين آثار دومين انفجار به کارگرداني نادر مقدس توسط خود راستين نوشته شده است.
اين گروه همچنين روي کتابي به نام راه نيرنگ براي تبديل آن به فيلمنامه کار کردند. اين کتاب درباره فعاليت هاي موصاد نوشته شده است که اين فيلمنامه نيز به دليل مشخص نبودن وضعيت تصميم گيري در سيما فيلم معوق ماند. و بعدها فيلم جاسوس بازي از روي آن ساخته شد که براد پيت و رابرت ردفورد از بازيگران اصلي آن هستند.
شادمهر راستين در سال1377يکي از نويسندگان مجموعه تلويزيوني خانه ما به همراه پيمان قاسم خاني و مصطفي خرقه پوش بوده است، که مسعود کرامتي آن را کارگرداني مي کند. بعد از خانه ما گاه و بي گاه طرح ها و فيلمنامه هايي را بدون ذکر نام براي طنزهاي شبانه مي نويسد. از ديگر فعاليت هاي راستين مي توان نگارش مجموعه تلويزيوني گروه ويژه به کارگرداني مهردادخوشبخت (1378)، فيلم سينمايي - تلويزيوني خشم و قضاوت به کارگرداني مهرداد خوشبخت (1379)، فيلم سينمايي -تلويزيوني پيگرد به کارگرداني مهرداد خوشبخت (1380)، سريال باران عشق به کارگرداني احمد اميني [به صورت گروهي] (1380)، فيلمنامه سينمايي اين زن حرف نمي زند به همراه کارگردان فيلم احمد اميني (1380)، سريال تلويزيوني من يک مستأجرم با همکاري سروش صحت به کارگرداني پريسا بخت آور (1382) و فيلم سينمايي -تلويزيوني شب عقرب به کارگرداني مسعود آب پرور (1382) اشاره کرد. او همچنين فيلم هاي کوتاه چت و کرين را در سال1381نوشته و کارگرداني کرده و همين طور فيلم مستندي به نام جوانان و کار و خانه انديشه را در کارنامه خود دارد.
شادمهر راستين تجربه تهيه کنندگي چند فيلم مستند و نويسندگي تيزرهاي تبليغاتي را نيز داشته است. پروژه هاي در دست اقدام اين نويسنده، کار گروهي «اين ملک به فروش نمي رسد » و همچنين نگارش سريال «نامه هاي نانوشته» (پايداري) براي شبکه دو سيما و فيلم سينمايي «آفتاب پرستان» براي بخش خصوصي است. راستين يک مجموعه مذهبي به نام «موسي(ع)» را نيز در نوبت نگارش دارد.
منبع: فيلم نگار شماره 21
بعد از انقلاب فرهنگي، تنها رشته هنري موجود در دانشگاه ها معماري است که شادمهر راستين در اين رشته در دانشگاه هنرهاي زيبا به تحصيل مي پردازد. در اين دوره او سينما را به کلي رها مي کند. تا زماني که آگهي باغ فردوس پخش مي شود و فرهاد عليزاده آهي او را تشويق مي کند که حتماً در اين آزمون شرکت کند. راستين جلسه امتحان را اين طور تعريف مي کند: «تنهاکساني که خود کار نداشتند، پيمان قاسم خاني و من بوديم که هر دو از شهرستان آمده بوديم. او سرباز بود و من هم براي کار به جنوب رفته بودم. » در اين امتحان پذيرفته مي شود و باغ فردوس جرقه ورود راستين به دنياي حرفه اي است. او دو عامل را در راستاي تبديل شدن او به يک فيلمنامه نويس حرفه اي مؤثر مي داند.
1- کلاس هاي فيلم نامه نويسي کوتاه و بلند که توسط آقاي بهشتي، پنج شنبه بعد از ظهرها از طرف باغ فردوس در فارابي برگذار مي شد که اين کلاس ها تا آخرين روز هاي حضور بهشتي در فارابي ادامه داشت.
2- کلاس هاي اسطوره شناسي آقاي ستاري.
بيژن بيرنگ در ارتباط با سيما فيلم، اين هنرجويان را کشف مي کند و آنها در يک کار گروهي، مجموعه تلويزيوني همسران را براي تلويزيون مي نويسند. همزمان با اين فعاليت ها يک شرکت فيلمنامه نويسي تأسيس مي کنند که با حمايت آقايان انوار و بهشتي ثبت مي شود. اين دوازده نفر همکلاسي در اين شرکت به کار مشغول مي شوند که البته مانند همه کارهاي گروهي در ايران انرژي بسياري هم از آنان مي گيرد. شرکت فيلمنامه نويسي نگارش قرار دادي براي يک مجموعه 120قسمتي با سيما فيلم آن دوره مي بندند که اولين سري فيلمنامه هاي کاربردي بود. تغيير مديريت فارابي باعث مي شود که راستين بيشتر به مطبوعات روي آورد. آغاز فعاليت مطبوعاتي او سال1373در روزنامه همشهري است. پس از آن چند کار تحقيقاتي درباره سلمان فارسي انجام مي دهد که فعلاً متوقف مانده است. همچنين در سال هاي 74-75 فيلمنامه اي را به همراه محمد بزرگ نيا انجام مي دهد. اين فيلمنامه درباره دو جوان بود که اسلحه به دست مي گيرند و طغيان مي کنند که به دليل شرايط آن دوره آقاي بزرگ نيا ترجيح دادند روي فيلمنامه هاي ديگري براي ساخت کار کنند.
شادمهر راستين باز هم به همراه همکارانش در باغ فردوس سريال هاي دومين انفجار، زير چتر خورشيد، چشمي در آسمان و... را مي نويسند که حسن بشکوفه تهيه کنندگي همه آنها را به عهده داشته. از ميان اين آثار دومين انفجار به کارگرداني نادر مقدس توسط خود راستين نوشته شده است.
اين گروه همچنين روي کتابي به نام راه نيرنگ براي تبديل آن به فيلمنامه کار کردند. اين کتاب درباره فعاليت هاي موصاد نوشته شده است که اين فيلمنامه نيز به دليل مشخص نبودن وضعيت تصميم گيري در سيما فيلم معوق ماند. و بعدها فيلم جاسوس بازي از روي آن ساخته شد که براد پيت و رابرت ردفورد از بازيگران اصلي آن هستند.
شادمهر راستين در سال1377يکي از نويسندگان مجموعه تلويزيوني خانه ما به همراه پيمان قاسم خاني و مصطفي خرقه پوش بوده است، که مسعود کرامتي آن را کارگرداني مي کند. بعد از خانه ما گاه و بي گاه طرح ها و فيلمنامه هايي را بدون ذکر نام براي طنزهاي شبانه مي نويسد. از ديگر فعاليت هاي راستين مي توان نگارش مجموعه تلويزيوني گروه ويژه به کارگرداني مهردادخوشبخت (1378)، فيلم سينمايي - تلويزيوني خشم و قضاوت به کارگرداني مهرداد خوشبخت (1379)، فيلم سينمايي -تلويزيوني پيگرد به کارگرداني مهرداد خوشبخت (1380)، سريال باران عشق به کارگرداني احمد اميني [به صورت گروهي] (1380)، فيلمنامه سينمايي اين زن حرف نمي زند به همراه کارگردان فيلم احمد اميني (1380)، سريال تلويزيوني من يک مستأجرم با همکاري سروش صحت به کارگرداني پريسا بخت آور (1382) و فيلم سينمايي -تلويزيوني شب عقرب به کارگرداني مسعود آب پرور (1382) اشاره کرد. او همچنين فيلم هاي کوتاه چت و کرين را در سال1381نوشته و کارگرداني کرده و همين طور فيلم مستندي به نام جوانان و کار و خانه انديشه را در کارنامه خود دارد.
شادمهر راستين تجربه تهيه کنندگي چند فيلم مستند و نويسندگي تيزرهاي تبليغاتي را نيز داشته است. پروژه هاي در دست اقدام اين نويسنده، کار گروهي «اين ملک به فروش نمي رسد » و همچنين نگارش سريال «نامه هاي نانوشته» (پايداري) براي شبکه دو سيما و فيلم سينمايي «آفتاب پرستان» براي بخش خصوصي است. راستين يک مجموعه مذهبي به نام «موسي(ع)» را نيز در نوبت نگارش دارد.
منبع: فيلم نگار شماره 21
