مسيه در ماه زنده است!

اگر از رصد گران آسمان شب باشيد، بي شک بارها با ابزارهاي مختلف اپتيکي دهانه هاي ماه را ديده ايد. شايد براي بسياري از شما اين تصور ايجاد شده باشد که ساختار همه ي دهانه هاي ماه دايره اي شکل هستند. اما در واقعيت اين طور نيست. با کمي دقت، مي توانيد دهانه هايي را در ماه به شکل هاي بيضوي، نامنظم و ... ببينيد. مثلاً در نيمه ي شرقي ماه و در شمال غربي درياي حاصلخيزي، دهانه اي جوان و پُر رمز و راز قرار دارد که ديدن آن براي هر رصدگري شگفت انگيز
چهارشنبه، 24 اسفند 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
مسيه در ماه زنده است!

 مسيه در ماه زنده است!
مسيه در ماه زنده است!


 

نويسنده: محمد حسين الماسي




 
انجمن بين المللي نجوم هنگام نام گذاري دهانه هاي ماه، نام او را بر يکي از دهانه هاي استثنايي ماه نهاد تا نام مسيه بيش از پيش ميان منجمان و رصدگران زنده بماند.
اگر از رصد گران آسمان شب باشيد، بي شک بارها با ابزارهاي مختلف اپتيکي دهانه هاي ماه را ديده ايد. شايد براي بسياري از شما اين تصور ايجاد شده باشد که ساختار همه ي دهانه هاي ماه دايره اي شکل هستند. اما در واقعيت اين طور نيست. با کمي دقت، مي توانيد دهانه هايي را در ماه به شکل هاي بيضوي، نامنظم و ... ببينيد. مثلاً در نيمه ي شرقي ماه و در شمال غربي درياي حاصلخيزي، دهانه اي جوان و پُر رمز و راز قرار دارد که ديدن آن براي هر رصدگري شگفت انگيز خواهد بود. دهانه اي بيضوي و کشيده، با ابعادي در حدود 8×15 کيلومتر و عمق بسيار کم (حدود 1/25 کيلومتر) که نسبت به ساير دهانه هاي ماه ساختاري به شدت غيرعادي دارد. نام اين دهانه به يادبود فعاليت هاي چشمگير شارل مسيه، که از پيش گامان رصد اجرام غير ستاره اي در قرن هجدهم بود، مسيه (Messier) نهاده شده است. دهانه ي مسيه را در مختصات 47/6 درجه ي شرقي و 1/9 درجه ي جنوبي ماه مي توانيد پيدا کنيد. در غرب دهانه ي مسيه و در فاصله ي بسيار کمي از آن (20 کيلومتر)، دهانه ي مشابه ديگري قرار دارد که آن هم ساختاري بيضوي و ابعادي در حدود 11×16 کيلومتر دارد. درگذشته اين دهانه را به نام پيکرينگ (Pickering) مي شناختند، اما بعدها نامش را به مسيه A تغيير دادند.
جهت کشيدگي هر دو دهانه در راستاي شرقي - غربي است. ديواره ي داخلي هر دو دهانه ضريب بازتاب بالاتري نسبت به محيط اطراف خود دارد. همين امر موجب شده است که تشخيص آن ها در بستر تيره و يکنواخت درياي حاصلخيزي، حتي در زمان ماه کامل، راحت تر باشد. اگر در شب هاي نزديک به بدر نظاره گر اين عارضه باشيد، رگه هاي روشني را خواهيد ديد که به طور موازي از اين دو دهانه آغاز مي شوند و به طول حدود 120 کيلومتر به سوي غرب گسترش يافته اند. اين رگه ها، دهانه را شبيه به دنباله داري کرده است که گويي دهانه ها هسته ي دنباله دار و رگه ي درخشان، دُم دنباله دار را تشکيل مي دهند.
نزديک دهانه ي مسيه و مسيه A، گودال هاي اقماري به نسبت کوچک تر با ابعادي بين 4 تا 8 کيلومتر نيز به چشم مي خورند که آن ها را جزو مجموعه گودال هاي مسيه نام گذاري کرده اند. اگر بزرگ نمايي تلسکوپ را بالا ببريد، مي توانيد سه گودال از اين مجموعه را به آساني تشخيص دهيد. مسيه B در شمال با قطر 7 کيلومتر، مسيه D درجنوب غربي با قطر 8 کيلومتر، درنزديکي آن مسيه E با قطر 5 کيلومتر ديده مي شوند. کل مجموعه ي شرح داده شده را مي توانيد با تلسکوپي دست کم 4 اينچي و بزرگ نمايي بيش از 20 برابر مشاهده کنيد. مسلماً استفاده از تلسکوپ هاي بزرگ تر، با بزرگ نمايي هاي بيشتر که به سامانه ي هدايت خودکار نيز مجهزند، کار رصد را ساده تر خواهد کرد. براي رصد اين دو دهانه، شب هاي چهارم و پنجم و براي مشاهده ي همه ي دهانه ها و رگه ها با هم، شب هاي نزديک به بدر بهترين زمان ممکن است.
تاکنون هيچ پاسخ روشني از شيوه ي شکل گيري اين دو دهانه و رگه هاي آن ها و همچنين علت غيرعادي بودن شکل دهانه ارائه نشده است. در ميان فرضيات مطرح شده، فرضيه ي برخورد جسمي با سرعت تخميني 1/7 کيلومتر در ساعت با زاويه ي بسيار کمي از افق (يک تا پنج درجه)، با واقعيت هاي موجود بيشتر تطابق دارد. پس از برخورد، ابتدا دهانه ي اصلي شکل گرفته و سپس با جهش بعديِ جسم برخورد کننده، دهانه ي دوم ايجاد شده است و در ادامه در حالي که جسم برخورد کننده بر سطح ماه کشيده مي شده است، به تدريج به درون پوسته ي ماه فرو مي رود. رگه ها در نتيجه ي اين کشيده شدن بر سطح ماه به وجود آمده اند. با اين توضيح مي توان دريافت که جهت برخورد نيز از سوي شرق به غرب بوده است. براي درک بهتر، تصور کنيد فردي تکه سنگي را به صورت مايل و با زاويه ي بسيار کم به سوي سطح آرام آب درياچه يا رودخانه اي پرتاب مي کند. پس از پرتاب مشاهده خواهيد کرد که تکه سنگ ابتدا با چند پرش پي در پي روي سطح آب، تا مسافتي دور حرکت مي کند و سپس به درون آب فرو مي رود. کاري که حتماً خودتان بارها کنار درياچه ها براي سرگرمي انجامش داده ايد!

مسيه در ماه زنده است!

منبع:نشريه نجوم، شماره 193.



 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
play_arrow
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
play_arrow
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
play_arrow
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
play_arrow
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
play_arrow
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
play_arrow
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
play_arrow
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
play_arrow
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
play_arrow
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
play_arrow
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
play_arrow
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
play_arrow
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
play_arrow
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا