ساوه

ديار من...
از من سلام باد به آن يار و آن ديار
يا رب كه يار باد سلامت،‌ديار هم
ـ شهريار

موقعيت جغرافيايي
 

شهرستان ساوه از شهرستانهاي استان مركزي و در 152 كيلومتري شهر اراك واقع شده است. شهرستان ساوه با مساحت 8855 كيلومتر مربع معادل 30 درصد مساحت كل استان مركزي را به خود اختصاص داده و بدين ترتيب وسيع ترين شهرستان استان به شمار مي آيد .اين شهرستان از شمال و شمال غربي به كرج و قزوين،‌از شمال شرقي به شهريار،‌ از جنوب شرقي به قم،‌از جنوب به تفرش و از غرب به همدان محدود مي شود.از لحاظ مختصات جغرافيايي در 20 دقيقه و 50 درجه طول جغرافيايي و در 01 دقيقه و 35 درجه عرض جغرافيايي قرار دارد. شهر ساوه در ارتفاع 995 متري از سطح دريا قرار گرفته است.

آب و هوا
 

شهر ساوه به خاطر مجاورت با كوير و ارتفاع كم ،‌ داراي آب و هواي گرم و خشك است. ميزان بارندگي كم و حدود 216 ميلي متر در سال مي باشد:

اقتصاد و كشاورزي
 

شهر ساوه داراي خاكي بسيار حاصلخيز و محل توليد بسياري از محصولات باغي و كشاورزي است. رودخانه ي قره چاي كه از غرب و از استادان همدان وارد شهرستان ساوه مي شود با جهت غرب به شرق تمام شهرستان را مشروب نموده و به خارج از اين شهر ( مسيله قم) هدايت مي شود. سوغات شهرستان ساوه را انار و انجير خشك و پايه ي اقتصاد آن را صنعت و كشاورزي تشكيل مي دهد.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي
 

در علت نام نهادن شهر ساوه گفته هاي مختلف بيان شده است كه از آن جمله مي توان گفت ساوه در لغت يعني ريزه و خرده طلا،‌ كه شايد به علت حاصلخيزي خاك اين شهر همانند طلا با ارزش بوده است.
ساوه نام پهلواني توراني بود كه در جنگ با رستم كشته شد و او را ساوه شاه نيز مي گويند.همچنين ساوه نام چند نفر از پادشاهان پيشداديان هم بوده است.
ساوه در روزگار پارتيان با نام سواكينه يكي از منازل مهم ميان راهي بود. در سده هفتم پيش از ميلاد ساوه يكي از دهدژها و منازل سرزمين ماد به شمار مي رفته است. شهر ساوه در سده هاي نخستين اسلام،‌راه كاروانيان حجاج و جاده ابريشم بود. ساوه در روزگار تيموريان و آق قويونلو آسيب هاي فراوان ديد. ورود عناصر ايلي جديد ( تركمانان چادر نشين ) و مستقر شدن آنها در حومه ساوه و دستيابي به سرانش به حكومت شهر و توابع و درگيري آنان در رقابت هاي موجود آسيب سختي به اين شهر وارد كرد،‌اما بازار و راسته هاي آن همچنان فعال ماند. در روزگار صفويه به علت سر راهي بودن دوباره رونق گرفت. ايجاد كاروانسراها و رباط هاي ميان راه اصفهان ـ قزوين و كاشان به تبريز بر رونق آن افزود.

آثار باستاني و جاذبه هاي گردشگري
 

مسجد جامع ساوه؛‌اين مسجد باشكوه و مجلل؛‌ مشتمل بر يك صحن گنبد در جنوب ،‌دو ايوان ،‌ يك مناره،‌چند شبستان،‌ محراب هاي متعدد قديمي با خط كوفي و دو محراب از دوره ي صفويه با خط ثلث است. از آثار به جا مانده در قرن ششم و عصر سلاجقه به شمار مي رود . محراب آن داراي كتيبه هاي متعدد عمودي و افقي مي باشد كه روي آنها به خط ثلث و كوفي ،‌سوره هايي از قرآن مجيد چون سوره ي قدر و اخلاص و جمعه ،‌ گچبري شده است.
قلعه آردمين: اين قلعه در روستاي آردمين در 56 كيلومتري جاده ساوه ـ همدان قرار دارد. نماي بنا از داخل حياط ،‌چارچوب هاي مستطيل آجري است كه يك در ميان با استفاده از گچ سفيد شده اند.
مسجد انقلاب (قرمز): در ضلع شمالي ميدان انقلاب ساوه واقع شده كه به خاطر تزيينات و كتيبه هاي قرمز رنگي كه در اين مسجد وجود دارد ،آن را مسجد قرمز مي نامند .اين بنا مربوط به دوران سلجوقي مي باشد. آنچه بيش از همه در اين مسجد جلب توجه مي كند محراب زيبا و با ارزشي است كه مزين به چند كتيبه ي گچبري همراه با نقاشي و پوشش تزيين يافته به نقوش گچي مي باشد.
غار كوه ساوه (شاپسند) : اين غار در شمال غربي شهرستان ساوه و بالاتر از مقبره ي اشموئيل پيغمبر قرار گرفته است و مكان مناسبي براي گردشگران مي باشد.
از ديگر جاذبه هاي تاريخي و مذهبي شهرستان ساوه بناي امام زاده سيد اسحاق در ضلع جنوبي شهرستان ساوه و در ابتداي ورودي راه اصفهان به ساوه قرار دارد. قدمت اين بنا به نقل از نوشته هاي تاريخي متعلق به دوره ي ايلخانان ( قرن هفتم هـ . ق) است و بر كاشي هاي داخل حرم سوره مباركه الفتح و تاريخ 676 هجري قمري ديده مي شود. همچنين پل تاريخي سرخده،‌ كاروانسراي باغ شيخ ،‌قلعه گيري ،‌قلعه تاريخي الوير ديگر بناهاي باستاني اين شهرستان مي باشند.
منبع: جوانان امروز شماره 2089