امضاي پنهان اكسيژن

كشف نخستين مولكول هاي اكسيژن در فضا تأييد شد
 

تلسكوپ و آشكارگر پيشرفته ي فروسرخ رصدخانه ي فضايي هرشل نخستين مولكول هاي اكسيژن را در فضا يافت. اين مولكول ها در سحابي جبار كشف شده اند. حضور اتم هاي اكسيژن به ويژه در اطراف ستاره هاي بزرگ امري عادي است اما مولكول هاي اكسيژن، كه تقريباً 20 درصد از هوايي را كه تنفس مي كنيم تشكيل مي دهند،‌ تا به حال از نظر منجمان دور مانده بودند. گاز اكسيژن از دهه ي 1770ميلادي كشف شده بود اما بيش از 230 سال طول كشيد تا دانشمندان به يقين بگويند كه مولكول هاي ساده ي اكسيژن در فضا وجود دارند.
دانشمندان چندين دهه براي يافتن اين مولكول ها در فضا از بالن ها،‌ تلسكوپ هاي زميني و فضايي استفاده كرده اند. تلسكوپ اُدين سوئدي در سال 1386/ 2007 مولكول ها را يافت اما اين مشاهده تأييد نشد. پل گُلداسميت، دانشمند اين پروژه در ناسا، و گروهش پيشنهاد دادند كه اكسيژن را بايد در يخ آبي جست و جو كرد كه با ذره هاي كوچك غبار پوشيده شده است. آن ها گمان مي كنند كه مولكول هاي اكسيژن سحابي جبار زماني شكل گرفته اند كه نور ستاره، ذره هاي يخ را گرم كرده است و مولكول هاي آب آزاد شده اند. گلداسميت مي گويد: «اين ايده نشان مي دهد كه اكسيژن در چه جاهايي پنهان شده است. اما ما هنوز مقدار چنداني از آن را پيدا نكرده ايم و نمي دانيم اين نقاط چه ويژگي خاصي دارند كه مولكول هاي اكسيژن در آن ها پيدا شده اند. عالم رازهاي بسياري دارد».
دانشمندان به جست و جوي مولكول هاي اكسيژن در نواحي شكل گيري ستاره ها ادامه مي دهند. اكسيژن سومين عنصر فراوان در عالم است و شكل مولكولي آن بايد در فضا فراوان باشد. براي حل كردن اين معما ابزارهاي قدرتمند هرشل زمينه ي خوبي براي منجمان فراهم كرده اند تا انواع طول موج ها را بررسي و امضاي پنهان اكسيژن را پيدا كنند. مأموريت هرشل برنامه اي از سازمان فضايي اروپاست كه ابزارهاي آن با همكاري مؤسسه هاي اروپايي آماده شده است. دفتر پروژه ي هرشل ناسا در JPL در آماده سازي فناوري دو ابزار علمي هرشل همكاري كرده است. مركز علمي هرشل ناسا بخشي از مركز تحليل و پردازش فروسرخ مؤسسه ي فناوري كاليفرنيا است.
منبع : نشريه ي نجوم، شماره ي 209