نوشيدني همه فن حريف!

بعد از آب، چاي پرمصرف ترين نوشيدني در دنياست و هر ساله 3 ميليارد كيلوگرم چاي در جهان توليد مي شود. هزاران سال است كه مردم چين، ژاپن و هند چاي سبز مصرف مي كنند و از خواص بي شمار آن بهره مي برند. آنها به هنگام سردرد و نفخ شكم نيز بلافاصله چاي سبز مي نوشند. چاي سبز خطر مرگ در اثر بيماري هاي قلبي را بيش از 25 درصد كاهش مي دهد. از فوايد بي شمار اين گياه بسيار گفته شده است و حتي چاي را بهترين نوشيدني بعد از آب مي دانند. چاي محتوي مقدار كمي از رنگدانه ها، مثل كافئين است. چاي سبز و چاي سياه هر دو از يك گياه به دست مي آيند؛ به طور كلي عمليات بيشتري روي چاي سياه انجام مي شود تا به دست مشتري برسد. چاي براي كاهش خطر برخي بيماري هاي مزمن مثل سكته، حملات قلبي و برخي سرطان ها مفيد است. همچنين مي تواند از پوسيدگي دندان ها جلوگيري كند. با مصرف چاي رنگدانه هايي كه شما به طريق ديگر دريافت نمي كنيد، تأمين مي شود. بيشترين بهره نوشيدن چاي سبز، شامل حال زنان مي شود. زناني كه روزانه پنج فنجان يا بيشتر چاي سبز مي نوشند، در مقايسه با كساني كه يك فنجان يا كمتر مصرف مي كنند، كمتر دچار مرگ در اثر حملات قلبي مي شوند. ساير خواص چاي سبز عبارتند از:
كاهش وزن، جلوگيري از پوسيدگي دندان، حفاظت از قلب، كاهش فشار خون، جلوگيري از ديابت، پيشگيري از بيماري هاي خودايمني، جلوگيري از آرتروز، سكته و سرطان و ... خواص مفيد چاي سبز آنقدر زياد است كه دانشمندان همچنان در حال تحقيق و بررسي آن هستند. نوشيدن چاي سبز كمك زيادي به كاهش وزن مي كند و معمولاً در رژيم هاي غذايي سالم، هميشه جايگاه ثابت خود را دارد. نوشيدن پنج فنجان چاي سبز در طول روز، منجر به سوخت 70-80 كالري در بدن مي شود كه برابر است با 7 پوند در سال. از مزاياي ديگر چاي سبز كه اخيراً گروهي از دانشمندان چيني به آن پي برده اند، جلوگيري از بيماري هاي چشم، مثل گلوكوما است. بر اساس پژوهش ها، بخش هاي مختلف چشم، در مقادير مختلف كاتچين و آنتي اكسيدان جذب مي كنند كه با عمل اكسيداسيون مانع آسيب رسيدن به چشم مي شوند. شبكيه چشم كه مسوول حس كردن نور است، بيشترين ميزان تمركز آنتي اكسيدان ها و قرنيه كه كمترين ميزان را دارد. فعاليت آنتي اكسيدان بيست ساعت بعد از مصرف چاي سبز به پايان مي رسد. مصرف چاي سبز، چشم را در برابر فشارهاي اكسايشي محافظت مي كند. فشارهاي اكسايشي منجر به بيماري شبكيه چشم مي شود. مصرف مرتب چاي سبز، كلسترول بالا، بيماري هاي قلبي، آرتروز و بيماري هاي كبدي را كاهش مي دهد. برخي تحقيقات نشان داده اند كه نوشيدن چاي سبز، خطر بروز انواع سرطان، به خصوص سرطان معده، دهان و مري را كاهش مي دهد و با سلول هاي سرطاني مقابله مي كند و طبق تازه ترين اخبار، گروهي از پژوهشگران بعد از انجام برخي آزمايش ها روي افراد سيگاري كه روزانه يك فنجان چاي سبز مي نوشيدند، دريافتند كه مصرف همين مقدار كم چاي سبز به طرز چشمگيري با رشد سلول هاي سرطاني ريه مقابله مي كند. گروهي از پژوهشگران چندي پيش روي 170 نفر كه مبتلا به سرطان بودند و 340 فرد سالم آزمايش هايي انجام داده اند. اين افراد براي مدتي به طور كامل تحت نظر بودند. ميزان سيگار كشيدن، نوع تغذيه، ميزان مصرف چاي سبز يا عدم مصرف آن، ميزان مصرف ميوه و سبزيجات و تاريخچه خانوادگي اين افراد در زمينه سرطان ريه مورد بررسي قرار گرفت و مشخص شد كه افراد سيگاري و غيرسيگاري كه روزانه به هيچ وجه چاي سبز نمي نوشند، در معرض خطر سرطان ريه هستند. افراد سيگاري كه اصلاً چاي سبز نمي نوشند، 12 برابر بيش از افرادي كه روزانه حداقل يك فنجاي چاي سبز مي نوشند، در معرض اين خطر قرار دارند. افرادي كه چاي سبز مي نوشند چه سيگاري و چه غيرسيگاري، 66 درصد كمتر در معرض خطر سرطان ريه هستند. همچنين گفته مي شود كه نوشيدن چاي سبز احتمال بروز سرطان پروستات را نيز كاهش مي دهد؛ اما در اين زمينه آزمايش ها و تحقيقات گسترده تري در حال انجام است.

طرز تهيه چاي سبز
 

آماده كردن چاي سبز بسيار آسان است. براي هر نفر يك قاشق چايخوري سر صاف چاي در نظر بگيريد. بعد آب را جوش آورده و چاي را در آن بريزيد. قوري را روي كتري يا سماور بگذاريد و تا زماني كه دم بكشد (حدود 5 دقيقه) صبر كنيد. چاي سبز، زرد كمرنگ است و در صورتي كه به صورت غليظ مصرف شود، طعم آن تلخ مي باشد. بعد از خالي شدن قوري، مجدداً مي توانيد روي آب جوش بريزيد. گفته مي شود كه خواص چاي سبز در مراحل دوم و سوم دم كردن بيشتر مي شود. مي توانيد از دانه هاي هل براي خوشبوتر شدن چاي استفاده كنيد.
تحقيقات زيادي خواص دارويي چاي را مورد تأييد قرار داده اند. از جمله مهم ترين خواص چاي مي توان به اثرات محرك، ضد اسهال (قابض) و ادرار آور بودن آن اشاره كرد. اين خواص كه به شرايط تهيه چاي بستگي دارد؛ به اين معنا که اگر بخواهيد براي برطرف كردن خستگي، از چاي استفاده كنيد و يا به عنوان يك نوشيدني مفرح آن را مصرف كنيد بايد آب كاملاً جوشيده را روي چاي بريزيد و پس از 2-3 دقيقه آن را صاف نموده و ميل نماييد. در اين صورت كافئين آزاد شده با تانن هاي چاي تركيب مي شود و از اثرات قابض (ضد اسهال) آن قوي تر مي شود. اثرات مهم چاي شامل كاهش چربي خون، خواص ضد ميکروبي، خواص ضد پوسيدگي دندان، خاصيت آنتي موتاژن، آنتي اكسيدان، ضد سرطان و ضد ويروس هستند. خواص ديگر چاي شامل رفع بدخوابي، كاهش قندخون؛ كاهش كلسترول خون؛ كاهش وزن؛ دفع آب اضافي بدن؛ تقويت قلب و تحريك گردش خون؛ و حفاظت از كبد مي باشد. چاي براي شست و شو و رفع خستگي چشم بسيار مفيد است و هم چنين به عنوان مرهم مورد استفاده قرار مي گيرد.

خواص دارويي چاي سبز
 

گياه چاي با نام علمي CAMELIA SINENSIS به صورت بوته و گاهي درختچه يا درخت وجود دارد. گياه چاي داراي برگ هاي هميشه سبز و گل هاي سفيد و معطر است. در صورتي كه برگ هاي چاي پس از چيدن عمل پلاسيدن (تخمير) روي آنها صورت گيرد و سپس خشك شوند حاصل آن چاي سياه خواهد بود و در صورتي پس از چيدن بلافاصله خشك شوند چاي سبز توليد مي كند. چاي سفيد هم حاصل خشك كردن گل هاي چاي است. مهم ترين كشور توليد كننده چاي سبز چين با 782 هزار تن، ژاپن با 91000 تن، ويتنام با 66000 تن و اندونزي با 20000 تن مي باشند. چيني ها مصرف چاي را در درمان سرطان موثر مي دانستند و تحقيقات سال هاي اخير در ژاپن، چين، آمريكا و اروپا به روي آن انجام شده و نشان دهنده آن است كه مصرف چاي خطر ابتلا به بيماري هاي قلبي و سرطان را كاهش مي دهد كه اين مسأله را به پلي فنل هاي چاي مرتبط دانسته اند. بيشترين تركيبات چاي سبز شامل پلي فنل ها، كاروتنوئيدها، توكوفرول ها، ويتامين C، املاح كروم، منگنز، سلنيم و روي است. با توجه به مشابهت مواد چاي سبز و سياه در بعضي موارد خواص اين دو نوع چاي در اكثر موارد نزديك به هم است ولي چاي سبز در خواص آنتي اكسيداني، ضد سرطاني، كاهش كلسترول و فشار خون و كاهش وزن داراي اثرات قوي و بهتري است. همچنين تحقيقات اوليه نشان داده است كه مصرف چاي سبز ممكن است براي آب مرواريد و ديگر امراض چشم موثر باشد. ميزان كافئين چاي سبز كمتر از چاي سياه بوده و به همين دليل اثر رفع خستگي چاي سبز كمتر از چاي سياه است. ميزان كافئين موجود در يك ليوان قهوه 145 ميلي گرم، در چاي سبز 25 ميلي گرم چاي سياه تا 60 ميلي گرم و چاي سفيد 15 ميلي گرم است. مهم ترين اثرات كه از هر دو نوع چاي سبز و سياه به اثبات رسيده است شامل اثرات ضد آميب، ضد درد، ضد آلزايمر، ضد باكتري، ضد سرطان، ضد افسردگي، آنتي اكسيدان، قابض، مقوي قلب، محرك، ادرارآور، كاهش دهنده پرفشاري خون، محرك ايمني بدن، كاهش دهنده چربي خون، ضد ويروس و محافظ كبد مي باشد.
منبع: نشريه دنياي سلامت شماره 68