صافي کف پا

يکي از شايع ترين مشکلات مربوط به پا که بيشتر افراد با آن دست به گريبان هستند و گاهي بدون آنکه از اين مشکل خبر داشته باشند، سال ها با آن زندگي مي کنند، صافي کف پاست. اين عارضه هم در کودکان و هم در افراد بالغ شايع است. حدود بيست درصد از افراد بالغ دچار صافي کف پا هستند. در اين وضعيت، قوس پا در يک يا هر دو پا صاف است، در حالي که اين قوس طبيعي در بيشتر افراد، فضايي را در قسمت داخلي پا شامل مي شود. اين قوس بين سنين سه تا ده سالگي کم کم ايجاد مي شود.
صافي کف پا انواع مختلفي دارند:
* صافي کف پاي بدون علامت
* صافي کف پاي علامت دار
بيشتر کودکان داراي کف پاي صاف بدون علامت هستند. صافي کف پاي علامت دار به دو صورت قابل انعطاف و سخت ديده مي شود. نوع قابل انعطاف آن به گونه يي است که در زمان ايستادن و زماني که وزن بدن روي پاها قرار مي گيرد، کف پا صاف است، ولي وقتي فرد مي نشيند قوس کف پا بر مي گردد. نوع سخت صافي کف پا به گونه يي است که قوس کف پا، چه در حالت نشسته و چه در حالت ايستاده، تخت و صاف است.

با پاهاي صاف چه بايد کرد؟
 

صافي کف پا در بسياري از افراد مشکل خاصي ايجاد نمي کنند. در کودکان، صافي کف پاي بدون علامت، اغلب به درمان نيازي ندارد، ولي در صافي هاي علامت دار، درمان مورد نياز است.
پزشک با توجه به شرايط و نوع وضعيت بيمار، نوع خاصي از درمان را انتخاب مي کند.

برخي از درمان هايي که در اين شرايط مفيد هستند، عبارتند از:
 

ـ استفاده از تقويت کننده ي قوس پا که در کفش قرار گرفته و قابل تعويض است و براي اصلاح وضعيت پا استفاده مي شود و در سه نوع سخت، نيمه سخت و نرم موجود است.
نوع مناسبي که شما مي توانيد از آن استفاده کنيد، به نوع تجويز پزشک تان بستگي دارد.
ـ استراحت و پرهيز از فعاليت هايي که منجر به بدتر شدن وضعيت پاي شما مي شوند.
ـ استفاده از داروهاي مسکن به منظور کاهش درد ناحيه پا
ـ کاهش وزن
ـ انجام برخي ورزش هاي کششي براي کاهش درد ناحيه ي پا و قوزک
ـ استفاده از داروهاي ضدالتهابي غير استروئيدي مانند ايبوپروفن به منظور کاهش درد و التهاب.
در افرادي که داراي تاندون آشيل کوتاهي هستند، بايد تاندون آشيل را کشيد. اين کار در کودکاني که صافي کف پاي زيادي دارند، دشوارتر است. به منظور اين کار، پا را بايد به سمت داخل چرخاند تا قوس بالا آمده و تاندون کشيده شود.

کف پاي صاف چگونه شکل مي گيرد؟
 

هر پاي انسان از 26 استخوان تشکيل شده است که توسط 33 مفصل و تعداد زيادي ماهيچه، تاندون و رباط در کنار يکديگر قرار گرفته اند. چگونگي قرار گرفتن اين ساختارها در کنار هم، قوس هاي استخواني را ايجاد مي کند. زماني که راه مي رويم، اين قوس هاي قابل ارتجاع، وزن بدن را ميان پاها و ساق پا تقسيم مي کنند. اين قوس ها، نقش
جدايي ناپذيري در چگونگي راه رفتن ما دارند و در واقع به عنوان اهرم هاي محکمي براي حرکت، عمل مي کنند.
در بسياري از افراد، صافي کف پا جنبه ي ارثي دارد و در برخي به ندرت، صافي کف پا مي تواند به خاطر ناهنجاري ايجاد شده در کف پا در داخل رحم مادر باشد.
در اين حالت، دو استخوان يا بيشتر بطور ناهنجاري به يکديگر متصل مي شوند. اين نوع پا، تخت و سخت بوده و معمولاً در کودکي قابل مشاهده است.
يکي ديگر از دلايل صافي کف پا اين است که در برخي افراد، پا در زمان ايستاده يا راه رفتن به پيچ خوردگي (چرخش به داخل) پيدا مي کند که ممکن است به دليل رباط هاي شل در مفصل پاشنه يا در قاعده ي انگشت بزرگ پا باشد که باعث پيچ خوردگي بيش از اندازه در پا مي شود. به دليل پيچ خوردگي ميانه ي پا به داخل، پاشنه و جلو پا معمولاً بيش از حد نرمال به سمت خارج منحرف مي شوند.اين حالت معمولاً دو طرفه است و دو پاي فرد را درگير مي کند. اين شايع ترين دليل صاف بودن پاي کودکان است. کودکان نسبت به بزرگسالان مفاصل شل تري دارند. با افزايش سن در کودکان، مفاصل آنها سخت تر شده و در بيشتر آن ها، قوس پا ايجاد مي شود. افراد مبتلا به بيماري هاي سيستم عصبي و ماهيچه يي مانند فلج مغزي و عضلاني به دليل ضعف و ناتواني عضلات ممکن است دچار صافي کف پا شوند.
در کنار مواردي که در بالا اشاره شد، عواملي هم هستند که احتمال بروز صافي کف پا را تشديد کنند، بطور مثال: چاقي، آسيب ضربه ي وارد شده به پا يا قوزک، التهاب مفصل روماتيسمي، ديابت، بارداري و بالا رفتن سن مي توانند به صافي کف پا بينجامند.
اعمال فشار زياد و مداوم روي پا نيز موجب صافي کف پا مي شوند. به عنوان مثال پوشيدن طولاني مدت کفش هاي پاشنه بلند به زردپي آشيل پا فشار آورده و به مرور، مچ پا دچار اختلال مي شود و گاهي هم اين فشار بر رباط خلفي استخوان درشت ني پا اثر گذاشته و باعث از بين رفتن قوس کف پا مي شود.

از کجا بفهميم کف پاي مان صاف است؟
 

صافي کف پا هميشه علايمي دارد. اين علايم عبارتند از: صافي يک طرفه يا دو طرفه ي پا، ساييدگي کفش ها به سمت داخل، درد ناحيه ي تحتاني پاها، درد ناحيه ي داخل قوزک پا، تورم داخلي قوزک و پا درد.
براي تشخيص اينکه فردي داراي صافي کف پا است مي توانيم از چند روش استفاده کنيم:
روش اول: ساده ترين کار، آزمايش جاي پاي خيس است. به اين شکل که کف پا را با آب خيس کنيد و سپس روي يک سطح صاف بايستيد. اثري که از پا روي سطح باقي مي ماند، هرچه کامل تر باشد، نشان دهنده ي صاف تر بودن کف پا است.
در برخي موارد که به صافي کف پيچ خورده معروف است، تمام کناره ي داخلي جاي پا به سمت بالا متمايل است که اين قسمت از پا، در کف پاي معمولي يا با قوس زياد، هرگز با سطح تماس پيدا نمي کند. از طرفي اگر روي جاي باقي مانده، از جلو پا به سمت پاشنه، خطي رسم کنيم، چنانچه پهناي اين خط برابر با جلو پا باشد، کف پا صاف بوده و اگر خط کشيده شده نصف پهناي جلو پا باشد، آنگاه قوس کف پا طبيعي است و چنانچه قوس کف پا زياد باشد، تنها خطر باريکي جلو پا را به پاشنه وصل مي کند.
روش دوم: در افرادي که کف پاي صاف قابل انعطاف دارند، قوس کف پا را زماني مي توان مشاهده کرد که فرد روي انگشت هاي پا بايستد، ولي در افرادي که کف پاي صاف سخت دارند، حتي با قرار گرفتن روي انگشت هاي پا هم نمي توان قوس کف پا را در آنها مشاهده کرد.
روش سوم: همان طور که قبلاً هم اشاره کرديم، از کفش ها نيز مي توان به صافي کف پا پي برد. کفش ها را روي ميزي صاف قرار دهيد و از پشت به آنها نگاه کنيد. کف پا صاف باعث خوردگي قسمت داخلي پاشنه پا مي شود. صافي کف پا همچنين باعث مي شود قسمت بالايي کفش به سمت داخل پاشنه خميده شود.
در تشخيص صافي کف پا، پزشک جراح ابتدا پا و قوزک را بررسي کرده و وضعيت آنها را در زمان ايستادن و راه رفتن فرد مورد بررسي قرار مي دهد. پزشک ممکن است زانو و حتي ران ها را مورد آزمايش قرار دهد. اغلب اشعه ي ايکس در تعيين شدت اين نقص مؤثر است. گاهي هم آزمايشات MRI، سي تي اسکن و آزمايش هاي خون توسط پزشک توصيه مي شود.
منبع: 7 روز زندگي- ش 87