نقد ادبي

نقد ادبي يكي از اركان ادبيات هر ملت و جامعه اي است. ادبياتي را نمي توان يافت كه نقد ادبي در آن از اهميت و اوليت برخوردار نباشد. مطالعات گوناگون نشان مي دهد كه نقد ادبي در رشد و پويايي و بالندگي بسيار موثر است
جمعه، 22 ارديبهشت 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نقد ادبي

نقد ادبي
نقد ادبي


 

نويسنده: زهير ‌رضوي




 
نقد ادبي يكي از اركان ادبيات هر ملت و جامعه اي است. ادبياتي را نمي توان يافت كه نقد ادبي در آن از اهميت و اوليت برخوردار نباشد. مطالعات گوناگون نشان مي دهد كه نقد ادبي در رشد و پويايي و بالندگي بسيار موثر است. شايد يكي از راههاي خلاقيت را بتوان در نقد ادبي جستجو كرد. در اينجا سعي مي كنيم كه كليات و اصول نقد ادبي را در چند كلمه بيان كنيم.نقد در لغت به معني « جدا کردن سره از ناسره» است و در تميز خوب از بد» به كار مي رود كه عبارت است از: «بهين گزيني ». در اصطلاح ادب، تشخيص محاسن و معايب سخن و نشان دادن بد و خوب اثر ادبي نقد خوانده مي شود. در اهميت و فوايد نقد ادبي مي توان به موارد زير اشاره كرد:
1 – نقد ادبي امکان درک نکته هاي بديع و لطيف آثار را فراهم مي کند در نتيجه خواننده مي تواند از مطالعه آثار ادبي بهره و لذت ببرد. 2 – ارزش واقعي آثار ادبي را آشکار و مشخص مي کند که رعايت چه قواعد و اصولي سبب شده تا اثري مورد قبول واقع شود و يا وجود چه عواملي سبب شده تا اثري مورد بي اعتنايي قرار گيرد.
3– نقد ادبي، مانع از آن مي شود که گزافه گويان و مدعيان دروغين بتوانند آثار بي ارزش خود را به جويندگان و طالبان هنر و ادبيات تحميل کنند. البته بايد توجه داشت كه نقد ادبي، وقتي مفيد خواهد بود و ارزش و اهميت دارد که دور از شايبه ي اغراض باشد. به همين جهت، نقد ادبي، گذشته از اين که سازنده و داراي اهميت فراوان است گاهي خود،نوعي آفرينش هنري نيز محسوب مي شود كه از آن تعبير به «خلاقيت مي كنند».
به طور كلي، نقد ادبي، بررسي همه جانبه و کامل يک اثر ادبي است. از اين دو اکتفا کردن به شکل ظاهري اثر يعني توجه به نقد لغوي کافي نيست و منتقد مي بايد به بحث در باب جوهر و معني و مضمون يک اثر ادبي نيز بپردازد ( نقد معني ) و هدف و غرض خاص شاعر يا نويسنده را باز گو کند. بسياري از مردم، ذوق را ملاک سنجش آثار ادبي دانسته اند و به همين دليل است که غالباً در ميان مردم در تعيين بهترين شاعر يا نويسنده اختلاف هست. منتقد بايد با ديد و وجدان علمي و دور از هر نوع نظر شخص و با ميزان هاي منطقي و علمي به کار نقد و نقادي بپردازد و نقد خود را از هر نوع شايبه ي غرض دور نگه دارد که لازمه ي اين کار هم آن است که ابتدا آثاري که در ادبيات جهان در نزد اکثر مردم به عنوان اصلي و خالص و قابل قبول شناخته شده اند چنان که بايد معلوم شوند.
در اينجا خوب است كه اشاره اي هم به انواع نقد يا مکتب هاي نقادي داشته باشيم كه عبارتند از: نقد ظاهري که مربوط به شکل ظاهر و صورت هاي عيني يک اثر ادبي است،مانند : نقد لغوي، نقد فني و نقد زيبايي شناسي و ...
نقد لغوي عبارتست از: بررسي و ارزيابي کاربرد زبان و اصول و قواعد آن در يک اثر ادبي است و مربوط به همه آثار ادبي است.
نقد فني عبارتست از: بررسي چگونگي کاربرد فنون بلاغي در شعر و نثر و ميزان ارزش و اعتبار آنها. نقد زيباشناسي عبارتست از: بررسي جوهر هنر، به دور از محتواي خاص آن. ريشه و اساس اين شيوه نقادي را در اروپا مي توان در نظريه هاي «کالريج» انگليسي و «ادگار آلن پو» آمـريکــايي جست و جو کرد.
نقد معنايي : نقدهايي که با محتوا و درون مايه اثر ادبي ارتباط دارد جنبه معنايي پيدا مي كند،مانند : نقد اخلاقي، نقد تاريخي، نقد اجتماعي و نقد روان شناسي و... نقد اخلاقي، نقدي است که در آن ارزشهاي اخلاقي را اصل و ملاک نقادي شمرده مي شود . نقد اخلاقي از قديمي ترين شيوه هاي نقد ادبي است. افلاطون در شعر و درام به تأثير اخلاقي و اجتماعي اثر توجه مي کند. ارسطو نيز معتقد است که هدف شعر، خاصه تراژدي، بايد تصفيه و تزکيه نفس باشد. در اروپا، اهل کليسا در قرون وسطي شعر را به واسطه آن که در خدمت اخلاق نبوده است، غذاي شيطان و مايه فساد و ظلالت مي دانند.
نقد اجتماعي كه عبارت است از نشان دادن ارتباط ادبيات با جامعه و تأثير جامعه در ادبيات و همچنين تأثير ادبيات در جامعه. «ميپوليت تِن» از منتقدان مشهور نقد اجتماعي است و ادبيات را محصول سه عامل مي داند: 1- زمان 2- مكان ( محيط اجتماعي) 3- نژاد. آثار شاعران زير را مي توان با شيوه نقد اجتماعي نقد کرد: فردوسي، مولوي، سنايي و عطار که هر کدام به طرح مشکلات اجتماعي و اخلاقي زمان خود پرداخته اند.
نقد اجتماعي در ايران سابقه زيادي ندارد و در دوره بيداري يعني از اوان مشروطيت چه در شعر و چه در نثر رواج مي يابد. از شاعران و نويسندگان معروف اين دوره مي توان به اديب الممالک فراهاني، علي اکبر دهخدا، ملک الشعراي بهار، زين العابدين مراغه اي و ... اشاره کرد. امروزه غالباً شعر و داستان و نمايشنامه را از ديدگاه نقد اجتماعي مورد بررسي قرار مي دهند و آن را از معتبرترين انواع نقد به شمار مي آورند.

منبع:http://www.ettelaat.com
ارسال توسط کاربر محترم سایت : hasantaleb


/ج

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم