خودگويي و خود خندي؟

«تاريخ ايران به روايت تاريخ سازان»، کتاب هايي است در برگيرنده مجموعه مصاحبه ها و گفت و گوهايي با شخصيت هاي مهم و تأثير گذار دوران انقلاب. اين گفت و گوها از سوي مرکز مطالعات خاورميانه دانشگاه هاروارد و زير نظر حبيب لاجوردي انجام شده. در مقدمه کتاب آمده که براي اين کار فهرستي مقدماتي حاضر شد که سرانجام با 132 نفر از آن ها مصاحبه انجام گرفت. بخش اصلي طرح تاريخ شفاهي ايران در سال 1367 به پايان رسيده و حاصلش ظاهراً 836 ساعت نوار و 18000 صفحه متن ماشين شده است. از اين ميان کتابهايي از اين مجموعه توسط نشر صفحه سفيد منتشر شده که در آن اسم کساني چون شاپور بختيار، علي اميني، جعفر شريف امامي، فاطمه پاکروان و... ديده مي شود. مصاحبه ها بي هيچ دخل و تصرفي و با هدف ضبط لحن مصاحبه شونده ها ثبت شده اند. اين مجموعه به مثابه قطعات پازلي است که خواننده مي تواند با در کنار هم قرار دادن آن ها به تصوير روشني از تاريخ معاصر برسد. تاريخي که نه در کتاب هاي درسي از آن ذکري به ميان مي آيد نه در نشريات و جرايد. با اين حال مشکلاتي هم متوجه اين مجموعه است. به هر حال مصاحبه شوندگان سعي کرده اند در گفت و گو ها خود را تا جايي که مي توانند مبرا از اشتباهات بدانند يا غرض ورزي ها و برداشت هاي شخصي خود را از افراد و اتفاقات ارائه دهند هر چند تهيه کنندگان اين مجموعه خاطر نشان مي کنند که مصاحبه کنندگان سعي کرده اند روند گفت و گوها را از افتادن به چنين دام هايي نجات دهند. به هر حال اين مجموعه اگر چه به صورت کامل در ايران منتشر نشده اما مي تواند منبع خوبي براي پژوهش باشد.
منبع: نشريه همشهري ماه شماره 92