نویسنده: دکتر محمود نجم آبادی
طین به معنای گل آن طور که در کتب داروئی و پزشکی آمده عبارتند از:
طین احمر (= گل سرخ = Terre rouge = Rubrique)
طین ارمنی (= گل ارمنی = Terre d'Armenie = Bol armenien)
طین اصغر (= گل زرد) و طین اصفهانی (= طین نیشابوری)
طین اقروطون (= طین اقریطس)
طین اکل (= طین خراسانی = طین نیشابوری = (Terre de Nisabour)=Argile pure) = طین حر = گل خوراکی = طین مأکول = (T. commestible)
طین اندلسی
طین بحری و طین بحیره. (مأخوذ از گل دریاچه ها)
طین بلد مصطکی (= طین خیا و خیوس = T. de Chios)
طین جلود
طین حجازی
طین حر (= طین علک)
طین حکمت (= گل حکمت)
طین حیا (طین بلد مصطکی)
طین حیوس (= صورتی از طین خیوس)
طین خراسانی
طین خیا (= طین بلد مصطکی)
طین خیوس (= طین خیا)
طین داغستانی
طین دقوقی
طین راهب
طین رومی
طین شاموس (=T. de Samus)
طین شفا
طین صعیدی
طین صغدی
طین صنم (= طین اصفر یا طین راهب)
طین صوفی حمید
طین علک
طین یارسی (= T. grasse) (= گل سرشوی)
طین قبرسی
طین قریطس (= طین اقریطس)
طین قیملس (= طین مختوم)
طین قیمولیا (= T. de l'ile= T. Cimolee = Cimolelle argentiere)
طین کاهن (= طین مختوم یا طین اصفر)
طین کاهنی (= طین مختوم)
طین کبوش (= مصطکی = Mastic)
طین کرمی (= T. de Vignes = Ampeitis)
طین کواکب (= طین شاموس)
طین لانی (= طین ارمنی)
طین مأکول (= Terre commestible)
طین مختوم (Terre sigillee = Tiea Sigillata)
طین مصری
طین مغره (= طین احمر)
طین مقلو (= طین مأکول = طین نیشابوری)
نام های بالا از لغت نامه دهخدا در حرف ط استخراج گردیده که مؤلف از کتاب های اختیارات بدیعی و مخزن الادویه و تحفه حکیم مؤمن و بحرالجواهر و تذکره انطاکی و ابن البیطار و کتاب های فرهنگ مختلف به دست آورده است.
در شرح اسمارالعقار تألیف ابوعمران موسی بن عبیدالله اسرائیلی قرطبی که به همت دکتر میرهوف (Dr. Max Meyerhof) به سال 1910 میلادی در قاهره چاپ و انتشار یافته است کلمات ذیل نیز دیده می شود:
طین اخضر (= نیلاق = Pastel et lndigo) و طین حواء ( Argile= Terre d'Eve= Terre verte) که مقصود گل خوزستانی است یا طین خوزی (= T. de Kouziston) و اقسام دیگر
طین کوکب (= طین کواکب = T.d' Etoile = T. de Samos)
طین ابلیز (= طین مصری = Terre egyptienne).
منبع :نجم آبادی، محمود؛ تاریخ طب در ایران پس از اسلام (از ظهور اسلام تا دوران مغول)، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ سوم 1375.
