ارنست بارکر(1) ( 1874- 1960) استاد فلسفه ی سیاسی در دانشگاه های آکسفورد و کیمبریج بود. از آثار عمده ی او باید تأملاتی درباره ی حکومت (2) ( 1942) و اصول نظریه ی اجتماعی و سیاسی (3) ( 1951) را نام برد. وی نیز مانند لیندسی از دیدگاهی اخلاقی به دموکراسی می نگریست. به نظر او آزادی روحی و تعالی اخلاقی غایت دموکراسی است؛ و دموکراسی تنها در قانونی تضمین می شود که مظهر حق و عدالت باشد. چنین قانونی یگانه معیار تشخیص درستی قوانین و مقررات جاری دولت هاست. اما قانونی که مظهر حقیقت و عدالت باشد چگونه به دست می آید؟ به نظر بارکر قانون عدالت(4) ، به منزله ی قانون مادر ، محصول اندیشه ی مردم است؛ ولی نه مردم یک عصر و زمانه. بارکر نیز همانند ادموند برک، فیلسوف محافظه کار انگلیسی، بر آن بود که مردم یک عصر کوته بین و احمق اند؛ و فقط نوع بشر در سراسر اعصار هوش مند و داناست. قانون عدالت بارکر نیز محصول ذهن بشر در سراسر تاریخ است؛ و این قانون، که در قوانین اساسی تجلی می یابد، محصول فرایند تاریخی دراز مدتی است. تعهد فرد به قانون موضوعه و قانون عدالت یکسان نیست. فرد از نظر قانونی موظف است که از قوانین رایج دولتی اطاعت کند؛ اما اطاعت از قانون عدالت نه تنها وظیفه ی قانونی، بلکه وظیفه ی اخلاقی فرد به شمار می رود. از آنجا که قانون عدالت محصول جامعه است، هر گروه اجتماعی اخلاقاً مکلف است که در فرایند کلی تکامل و تعامل بشر و پیش برد قانون عدالت نقش داشته باشد؛ اگر چه گاه ممکن است این نقش یا وظیفه به صورت اعتراض یا شورش نمایان شود. هر فرد یا گروهی که اندیشه ی خود را قابل الحاق به قانون عدالت بشری بداند باید دیگران را به حقانیت آن متقاعد سازد؛ و بکوشد آن را به قانون دولتی بدل کند، جنبش ضد بردگی در قرن نوزدهم یکی از آن ها بود.
به نظر بارکر مهم ترین ارزش دموکراتیک آزادی است؛ اما آن را شرط ضروری پرورش شخصیت اخلاقی تلقی می کند. بعلاوه در دموکراسی « آزادی و برابری مزدوج اند، اما این ازدواج باید بر برابری استوار باشد؛ یعنی این که آزادی نباید زیر سلطه ی برابری قرار گیرد...اگر افراد دراندیشه و عمل آزادی برابری داشته باشند، از این لحاظ با یکدیگر برابرند؛ اما این به معنی کل برابری نیست. برابری درآزادی اندیشه...باید همراه با برابری در آموزش توانایی فکری باشد. برابری در آزادی عمل هم وقتی معنا می دهد که در وسایل و امکانات عمل تا حدی برابری وجود داشته باشد...اگر به مفهوم گسترده تری از برابری نیاز باشد، نباید آن را به قیمت تسلیم آزادی خرید. هر گونه پیشرفت در برابری باید از طریق آزادی باشد. » (5)
از دید بارکر یکی ازمناقشه برانگیزترین اصول دموکراسی اصل اکثریت است، زیرا این سؤال پیش می آید که چرا اراده ی بخشی از مردم را باید عملاً درحکم اراده ی کل آنان پذیرفت. به نظر او پاسخ نهایی مبتنی بر استدلال زور و قدرت است، به این معنی که با قبول اصل اکثریت « به جای آن که سرها را بشکنیم آن ها را می شماریم. اگر قرار بر زد و خورد هم باشد، باز اکثریت پیروی می شود. اما گر چه بدین سان اساس دموکراسی زور است، این زور واقعی است بلکه فرضی است. (6)
پی نوشت ها :
1. Ernest Barker.
2. Reflections on Govermment.
3. Principles of Social and Poklitical Theory.
4. The Law of Justice.
5. Democracy: The Contemporary Theories, p. 134.
6. ibid. p. 131.
