نخستین های صعود به آسمان

برای درک اهمیت شگرف دستاورد برادران رایت، به آن روز ماه دسامبر، تقریباً صد سال قبل، باز می گردیم.
گزارش شخصی اورویل، که در سال 1913 منتشر شد، هنوز هم بهترین گزارش از دستاورد این دو برادر است. اورویل در این گزارش می نویسد« این پرواز فقط دوازده ثانیه طول کشید، اما بدون تردید این نخستین بار در تاریخ جهان بود که ماشینی با یک سرنشین توانسته بود با نیروی خود از زمین بلند شود، به طور کامل پرواز کند، بدون آنکه از سرعتش کاسته شود در آسمان جلو برود و سرانجام در نقطه ای به زمین بازگردد که ارتفاعش با ارتفاع نقطه برخاستن از زمین برابر باشد».
هر کلمه از گزارش اورویل مهم است و نکته ای که اورویل در گزارش خود ناگفته گذاشته، به اندازه ی بقیه ی گفته هایش مهم است. مثلاً اورویل نمی گوید که او نخستین انسانی است که در هوا پرواز کرده است. صد سال قبل از آن تاریخ، دو مرد فرانسوی، پیلاتر دو روزیه و مارکی آرلاند، این افتخار را به نام خود ثبت کرده بودند.
اورویل ادعا نمی کند که طراح نخستین ماشین پرنده است. دو برادر دیگر، که آنها هم فرانسوی بودند، قبلاً این کار را انجام داده بودند. این دو برادر کاغذساز بودند و ژوزف و اتین مونگولفیه نام داشتند. برادران مونگولفیه در اوایل دهه ی 1780 آزمایشهایی را روی خواص هوای داغ آغاز کرده بودند. در ژوئن 1783، آنها بالون بزرگی از کاغذ و پارچه ساختند و آن را با هوای داغ پر کردند و رها ساختند. بالون تا ارتفاع باورنکردنی 1829 متر در آسمان بالا رفت. وقتی هوای داخل بالون سرد شد، پائین آمد و در محلی به فاصله ی حدود 1/5کیلومتر از نقطه شروع، به زمین رسید. روستاییان به سرعت بالون را نابود کردند، زیرا فکر می کردند شیطان آن را فرستاده است.
چند ماه بعد، در ماه نوامبر، دو روزیه و مارکی، در بالون خود به نام «مونگولفیه» بر فراز پاریس به پرواز درآمدند و نخستین هوانوردان جهان لقب گرفتند.

سنگینتر از هوا

پرواز با بالون، هم به عنوان ورزش و هم در امور نظامی، به سرعت رواج یافت. اما پیشگامان پرواز با بالون، اگرچه در هوا پیش می رفتند، به خوبی می دانستند که وابسته به جریان هوا هستند. در ماشین سبکتر از هوا، یعنی بالون، هوانورد فقط به جایی می تواند برود که باد او را می برد.
بعضی از هوانوردان کوشیدند با استفاده از ملخهای بخاری که کارآمد نبودند، بالونهای عظیم خود را کنترل کنند. اما عده ی دیگری هم به فکر پرواز با ماشینهای سنگینتر از هوا افتادند. در سرتاسر قرن نوزدهم، مشتاقان پرواز روی طرحهای انقلابی خود کار کردند.
آنها گلایدرهای مدل ساختند که بال داشتند و مثل پرندگان در هوا پرواز می کردند. این گلایدرها به اندازه ای بزرگ بودند که می توانستند سرنشین هم داشته باشند. این گروه از مشتاقان پرواز هواپیمای مدل هم ساختند که با نیروی بخار کار می کرد. یکی دیگر از این مخترعان موتور بنزینی را آزمایش کرد که به تازگی اختراع شده بود. این عده همیشه به اصول حیرت آوری فکر می کردند که اساس علم پرواز مکانیکی را تشکیل می دهد.
در اواخر سال 1903، این دانشمندان، مخترعان و پرندگان بی باک تا یک قدمی هدف، یعنی پرواز موتوری تحت فرمان انسان، پیش رفته بودند. اما ویلبر و اورویل رایت، دو برادر دوچرخه ساز امریکایی بودند که سرانجام این رؤیا را تحقق بخشیدند.
منبع: اسپراول، آنا؛ (1385)، برادران رایت: تولد هوانوردی مدرن، محمدرضا افضلی، تهران، مؤسسه فرهنگی فاطمی، چاپ دوم.