نوابغ محاسبه

توانایی انجام ذهنی محاسبات طولانی و پیچیده، مانند ضرب اعداد ده یا بیست رقمی و رساندن اعداد به توان های بالا، استعدادی نادر است. ممکن است چنین استعدادی به طور طبیعی به قابلیت های عمومی ریاضی مربوط دانسته شود، و در واقع هم ریاضیدانانی چون آثر کیلی (1) و آندره آمپر.(2) مهارتی استثنایی در محاسبه با اعداد بزرگ داشتند. اما کسانی که خارق العاده ترین توانایی های محاسباتی را داشته اند کمتر استعداد دیگری در ریاضیات بروز داده اند. روز بال (3) شرحی جالب از برجسته ترین نوابغ محاسبه که توانایی های خود را بدون کمک استادی کسب کرده اند گردآوری کرده است.
اولین نابغه ای که بال ذکر می کند یدیدیاه باکستن (4) است. باکستن در سال 1751 به طور ذهنی حجم بلوکی سنگی به طول یارد و عرض یارد و ارتفاع یارد را بر حسب اینچ مکعب حساب کرد. تامس فولر (5) که در سال 1724 به عنوان برده به ویرجینیا آورده شده بود، می توانست دو عدد نه رقمی را در هم ضرب کند، تعداد ثانیه های هر فاصله ی زمانی دلخواه را به دست آورد و تعداد دانه های ذرت در جرم مفروضی را حساب کند، ولی او هم مانند باکستن هیچ گاه خواندن و نوشتن را نیاموخت.
در قرن نوزداهم، به زِرا کالبرن (6) لقب «آقای محاسبه ی امریکا» دادند؛ او محاسباتی مثل (که برابر است با ) را در چند ثانیه انجام می داد و ریشه ی سوم را بی درنگ می گفت. اما در مسافرتی به انگلستان در سال 1818، کالبرن مغلوب پسر بچه ی خودآموخته ی دیگری به نام جورج پارکر بیدر (7) شد.
بیدر علاوه بر ضرب های معمولی و یافتن ریشه ها، می توانست بهره ی مرکب را حساب کند. او بهره ی مرکب پاند در روز با بهره ی 5% را در یک دقیقه حساب کرد. بیدر، بر خلاف نوابغ دیگری که قبلاً ذکر کردیم، بعداً تحصیلات رسمی خود را به پایان رساند و مهندس راه و ساختمان برجسته ای شد. او هیچ گاه قدرت محاسباتی خود را از دست نداد. بی شک امثال باکستن، فولر، کالبرن و بیدر حافظه ای بسیار قوی و تمرکز شدید بر محاسبه ی ذهنی داشته اند، اما هنوز توجیه خوبی برای قدرت عجیب آن ها به دست نیامده است.

پی نوشت ها :

1.Arthur Cayley
2.Andre Ampere
3. w.w.Rouse Ball
4. Jedediah Buxton
5.Thomas Fuller
6.Zerah Colburn
7. George Parker Bidder

منبع مقاله :
جهانگیری، دکتر محسن؛ (1390)، مجموعه ی مقالات «1»:کلام اسلامی، تهران:مؤسسه ی انتشارات حکمت، چاپ اول