پیری است و هزارش عیب

گفت پیری مر طبیبی را که من * در زحیرم از دماغ خویشتن گفت: از پیریت آن ضعف دماغ * گفت: بر چشمم ز ظلمت هست داغ گفت: از پیری است ای شیخ قدیم! * گفت: پشتم درد می‌آید عظیم گفت: از پیری است ای شیخ نزار! * گفت: هر
سه‌شنبه، 20 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
پیری است و هزارش عیب
پیری است و هزارش عیب

 






 

زمینه پیدایش

گفت پیری مر طبیبی را که من * در زحیرم از دماغ خویشتن گفت: از پیریت آن ضعف دماغ * گفت: بر چشمم ز ظلمت هست داغ گفت: از پیری است ای شیخ قدیم! * گفت: پشتم درد می‌آید عظیم گفت: از پیری است ای شیخ نزار! * گفت: هر چه می‌خورم نبود گوار گفت: ضعف معده هم از پیری است * گفت: وقت دَم مرا دَم‌گیری است گفت: آری انقطاع دم بود * چون رسد پیری دو صد علت شود گفت: کم شد شهوتم یکبارگی * گفت: از پیری است این بیچارگی گفت: پایم سست شد از ره بماند * گفت: از پیری است در کنجت نشاند گفت: پشتم چون کمانی شد دو تا * گفت: از پیری است این رنج و عنا گفت: تاریک است چشمم ای حکیم! * گفت: کز پیری است ای مرد حکیم! گفت: ای احمق! بر این بردوختی * از طبیبی تو همین آموختی پس طبیبش گفت: کای عمر تو شصت * این غضب وین خشم هم از پیری است(1)

پیامها

انسان پیر، جسمی ضعیف و آسیب‌پذیر دارد و نیازمند مراقبت و دلجویی ویژه جامعه و افراد است. کاربرد: در بیان حال و روز انسان پیر و در شکوه از رنج‌های دوران پیری به کار می‌رود.

ضرب المثل های هم مضمون

ای پیری، الهی بمیری.
پیران را تبی، زمستان را شبی.
پیر، پیر است اگرچه شیر باشد.
پیری و صد عیب، چنین گفته‌اند.
تا نشوی پیر، ندانی که چیست.
تا نشوی هم‌سالم، خبر نمی‌شوی از حالم.
چو چل آید، فرو ریزد پر و بال.
چو شصت آمد، نِشست آمد به دیوار.
روز پیری پادشاهی هم ندارد لذتی.
سال که رسید به پنجاه، از کار میفته چند جا.
گرگ که پیر شد، رقّاص شغال می‌شود.
مار که پیر شد، قورباغه سوارش می‌شود.

اشعار هم مضمون

چو ریزد شیر را دندان و ناخن * خورد از روبهان لنگ سیلی چو شاهین باز ماند از پریدن * ز گنجشکش لگد باید چشیدن من موی خویش را نه از آن می‌کنم سیاه * تا باز نوجوان شوم و نو کنم گناه چون جامه‌ها به وقت مصیبت سیه کنند * من موی از مصیبت پیری کنم سیاه (رودکی)
نشاط جوانی ز پیران مجوی * که آب روان، باز ناید به جوی(3) (سعدی)

ریشه های قرآنی حدیثی

قرآن کریم: «وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ أَفَلَا یَعْقِلُونَ؛ هر که را عمر دراز دهیم، در آفرینش دگرگونش می‌کنیم، آیا نمی‌اندیشید». (یس: 68)
حضرت علی(علیه السلام): «ثَمَرَۀُ طُولِ الحَیاۀِ السُّقمُ وَ الهِرَمُ؛ حاصل عمر دراز، بیماری و سالخوردگی است».(4)

لغات

دِماغ: مغز نزار: زاری نکن وقت دم: موقع نفس کشیدن بردوختی:

پی نوشت ها :

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، 1385، چ 2، ص 320.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، 1385، چ 1، صص 112 و 113.
3. همان.
4. مصطفی درایتی، تصنیف غررالحکم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چ 1، ح 3075.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما



 

 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم