زیست بوم خور

برخی حقایق درباره‌ی زیست بوم خور، در حال پرتو افکندن بر عوامل زنده و غیر زنده‌ی آن هستند. به خواندن ادامه دهید تا حقایق جالبی در مورد گیاهان و گونه‌های جانوری که ساکن این زیست بوم هستند، بدانید.
از زیست بوم خور، با توجه به موقعیتی که در آن واقع شده است، یعنی بین زیست بوم‌های آب شیرین و زیست بوم دریایی، معمولاً به عنوان ناحیه‌ی انتقالی بین این دو زیست بوم یاد می‌شود. با این حال شما به احتمال زیاد به منابع مختلفی برخورد کرده‌‌اید که زیست بوم خور را بخشی از زیست بوم پهناورتر دریایی یا زیست بوم آب شیرین معرفی کرده‌اند. این تعریف از لحاظ فنی اشتباه است زیرا که اگر به دقت بنگرید، تفاوت زیادی در عوامل زنده و غیر زنده‌ی این زیست بوم با زیست بوم‌های ذکر شده خواهید یافت.

حقایق زیست بوم خور

خور، قسمت نیمه محصور آب در امتداد خط ساحلی است که معمولاً ویژگی مشخص آن اتصال به یک و یا چند رودخانه و همین طور دریا می‌باشد. اشکال مختلفی از خور وجود دارند که بر اساس ویژگی‌های ژئو مورفولوژی (ریخت شناسی) یا گردش آبشان طبقه بندی می‌شوند. خورهای تالاب گونه، که از اقیانوس‌ها به وسیله‌ی سواحل جدا کننده، نیمه جدا هستند، خور‌های خلیج گونه که در نتیجه‌ی فعالیت‌های فرسایشی توسط یخچال‌های طبیعی به وجود آمده‌اند، و یا خور‌هایی که در نتیجه‌ی حرکت‌های ساختاری پوسته‌ی زمین به وجود آمده‌اند، موارد شناخته شده‌ای از طبقه بندی ژئو مورفولوژیک خورها می‌باشند.
از سوی دیگر، گونه‌ی خور گُوِه مانند نمکی، که در آن خروجی رود خانه بسیار بیشتر از ورودی به دریا است، نوع معکوس که در آن، تبخیر تا حدود زیادی بیشتر از ورود آب تازه است، نوع مخلوط که در آن نیروهای جزر و مدی، خروجی آب شیرین را کاهش می‌دهند و به خروجی دریا می‌افزایند و . . . نمونه‌هایی از طبقه بندی خور براساس گردش آب است. حتی اگر خور در تعاریف بالا نگنجد، ویژگی‌هایی هم چون خلیج‌ها، ورودی‌ها و تالاب‌ها هم گاهی به خورها اشاره می‌کنند. هر دو عامل ژئو مورفولوژی و گردش آب، با دیگر عوامل غیر زنده‌ی زیست بوم خور ترکیب می‌شوند تا تنوع زیستی را تعیین کنند که شما در این جا خواهید دید.

عوامل غیر زنده

به دلیل واقع شدن در منطقه‌ی انتقال، این زیست بوم توسط عوامل غیر جان داری تأثیر پذیرفته است که بر روی زیست بوم آب شیرین هم تأثیر می‌گذارد – عواملی چون جریان آب شیرین و ته نشینی و عواملی مانند آنهایی که بر زیست بوم دریا تأثیر می‌گذارند، هم چون جزر و مد و امواج. درجه‌ی بالایی از تنوع، به دلیل شرایط شور در زیست بوم خور قابل مشاهده است. اگر درجه‌ی شوری در جایی که رودخانه به پایان می‌رسد به صفر برسد، درجه‌ی شوری در دهانه‌ی خور می‌تواند تا 30 درصد، یا در موارد نادر حتی بیشتر بالا رود. به طور مشابه، رسوبی که به رودخانه آورده می‌شود، تمایل زیادی به ته نشینی در گل‌های جزری دارد، در نتیجه شرایط برای بقای گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری در آن جا بسیار دشوار می‌گردد. به دلیل این که سطح اکسیژن محلول در این جا بسیار اندک است، توسعه‌ شامل حال مناطق کم اکسیژن و بی اکسیژن نمی‌شود. به اجماع رسیدن بر سر اقلیم زیست بوم خور، کار آسانی نیست، به این دلیل که خورها در یک منطقه‌ی جغرافیایی خاص محدود نشده‌اند و شرایط آب و هوایی هر یک از این مناطق با دیگری متفاوت است.

عوامل زنده: پوشش گیاهی و جانوری

حتی با وجود مشکلاتی مانند شوری، رسوب و سطوح پایین اکسیژن محلول در زیست بوم خور، بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری خود را با شرایط به ظاهر سخت این جا سازگار نموده‌اند. شاید این زیست بوم نتواند مقدار زیاد تنوع زیستی خود را به رخ بکشد، اما برخی از گونه‌ها با تعداد بالایی در این زیست بوم یافت می‌شوند. گروهی از گیاهان شامل گونه‌هایی از جلبک‌ها، علف‌های هرز دریایی و علف باتلاق. اگر چه درختان حرا، جزء اصلی پوشش گیاهی این منطقه را تشکیل می‌دهند، آنها فقط در مقادیر وسیع در خور‌های مناطق استوایی جهان یافت می‌شوند.
خورها هم چنین به عنوان محل پرورش و پناه گاهی برای گونه‌های مختلف حیوانات دریایی عمل می‌کنند. در واقع سطح پایین اکسیژن محلول در آب خور را می‌توان به حضور گونه‌های خاصی از باکتری‌ها که برای بقا، نیاز به مقادیر بالایی از اکسیژن دارند، ربط داد. زیست بوم خور، خانه‌ای برای گونه‌هایی هم چون خرچنگ، صدف، حلزون، لابستر، میگو، ماهی، مارهای دریایی و . . . است. در معنای گسترده، از طرف دیگر گروهی از حیوانات مانند پرندگان آب زی، خزندگان، پستان داران دریایی و پستان داران خشکی زی نیز ساکن مناطق اطراف خور هستند.
مانند دیگر زیست بوم‌های جهان، حتی گیاهان و حیوانات این زیست بوم نیز گرد هم می‌آیند تا شبکه‌ی غذایی پیچیده‌ای را شکل دهند. در قاعده‌ی شبکه‌ی غذایی زیست بوم خور شما می‌توانید ذره‌هایی، یعنی ذرات غیر زنده‌ی مواد آلی، را ببینید که منبع اصلی مواد غذایی برای بسیاری از گونه‌های ساکن این زیست بوم محسوب می‌شوند. در رأس شبکه‌ی غذایی در زیست بوم خور نیز برخی گونه‌های پستان داران که در اطراف خور چاله حفر می‌کنند و یا برخی از انواع ماهی که در طول فصل تولید مثل به این جا می‌آیند، قرار دارند.
اگر چه زیست بوم خور مانند جنگل‌های انبوه و زیست بوم‌های دریایی متنوع نیست، اما اهمیت فراوانی دارد – نه به خاطر گونه‌های مختلفی که بخش جدایی نا پذیری از شبکه‌ی غذایی آن هستند، بلکه به خاطر گونه‌های مختلفی که به طور مستقیم به آن ارتباط ندارند – که انسان‌ها بهترین مثال آنها هستند. برخی از بزرگ‌ترین شهر‌های جهان مانند نیویورک در کنار خورها واقع شده‌اند و این حقیقت بزرگ به اهمیت بسیار زیاد آب برای زندگی انسان‌ها اشاره دارد. اگر چه اکنون مدتی است که خورها برای انسان‌ها بسیار سودمند به شمار می‌روند، به نظر می‌رسد که ما انسان‌ها در صدد نابود کردن کامل آنها از سیاره‌ی زمین هستیم – لا اقل تعدادی از فعالیت‌های مخرب انسانی بر علیه خورها به این نکته مهم اشاره دارند.