کرفس

نام علمي کرفس (Celery) Apium graveolens و متعلق به خانواده چتريان (1) است. کرفس از سبزيجات دو ساله است ليکن از واريته هاي يک ساله آن نيز مي توان استفاده نمود. کرفس را به صورت هاي مختلفي و در غذاهاي مختلف به صورت خام يا پخته مي توان مورد استفاده قرار داد. کرفس جزء سبزيجات زمستانه محسوب مي شود. آنچه را که عامه مردم ساقه کرفس مي نامند. و بخش اصلي خوراکي محسوب مي شود در حقيقت دمبرگ هاي کرفس است که گوشتي است. اين بخش معمولاً سفيد و يا سبز کم رنگ است. ليکن برگ هاي آن ها که در بالا قرار گرفته تقسيم شده و سبز مي باشند. برگ هاي سبز کرفس را نيز مي توان به صورت تازه يا خشک شده در سوپ، آبگوشت و غذاهاي ديگر مورد استفاده قرار داد. واريته هاي کرفس به رنگ هاي سفيد نارنجي و قرمز يافت مي شوند ليکن خواص يکساني دارند. واريته هاي يک فصله معمولاً سبز هستند. آنها را بايستي در پاييز قبل از يخبندان برداشت کرد. ليکن واريته هاي دو ساله سفيد و قرمز بوده و نسبت به واريته هاي ديگر مقاومترند. دمبرگ هاي کرفس هاي دو ساله به موازاتي که بلند مي شوند بايستي زير خاک قرار گيرند. بنابراين خاکريزي به مرور بايستي انجام شود تا دمبرگ هاي گوشتي سفيد و مرغوب حاصل شود.
براي کاشت کرفس زمين بايستي قبلاً در زمستان و يا اوايل بهار آماده شود. زمين را به صورت عمقي بيل زده و شخم کنيد سپس آن را شياربندي نماييد به طوري که عمق شيارها حدود 30 سانتي متر و عرض آنها 45- 40 سانتي متر باشد. در حالي که شيارها را براي کرفس آماده مي کنيد. براي استفاده بيشتر از زمين در حاشيه شيارها مي توانيد کاهو، تربچه، هويج و يا لوبياي پاکوتاه بکاريد. اين سبزيجات که در حاشيه شيارها کاشته مي شوند قبل از اينکه بخواهيد کرفس ها را خاکريزي بنماييد آماده برداشت خواهند شد. هنگامي که شيارها آماده شد ته شيارها را خوب بيل بزنيد وخاک را سست نماييد و مقدار قابل ملاحظه اي کود حيواني به خاک بيافزاييد و مخلوط کنيد. گياهچه ها را خريداري نموده آنها را به فواصل 4- 3 سانتي متري رديفي درون شيارها بکاريد و يا مي توانيد آنها را از بذر شروع کنيد.
بذر را در اواخر زمستان درون جعبه هاي چوبي بکاريد و در گلخانه و در جاي گرم و مرطوب قرار دهيد تا رويش نمايند. اجازه دهيد آنها چند هفته رشد نمايند. سپس جعبه ها را به بيرون از گلخانه انتقال دهيد. يکي دو هفته صبر کنيد تا گياهچه ها در جعبه مانده تا نسبت به هواي بيرون مقاوم شوند سپس آنها را به درون شيارها منتقل نماييد. در مناطقي که هوا گرم است و ريسک يخبندان زمستان و اوايل بهار نيست بذر را مي توانيد مستقيم در بستري که آماده کرده ايد بکاريد. بستگي به شرايط آب و هوايي، بذر را مي توانيد در اواخر زمستان يا ابتداي بهار بکاريد. بعد از آنکه گياهچه ها سبز شدند گياهچه هاي اضافي را وجين نموده از خاک بيرون بکشيد ( پس از آبياري ). باقيمانده گياهچه ها را طوري رديف نماييد که فواصلي که قبل ذکر شد بين آنها حفظ شود.
واريته هاي سبز و سفيد يک ساله را مي توانيد به مرور از اواخر بهار تا اواخر تابستان برداشت نموده و مصرف نماييد. واريته هاي زمستانه را در اواخر ارديبهشت يا اوايل خرداد با نخ ببنديد و اطراف آنها را خاک بريزيد. به مرور که ساقه ها ( يعني در حقيقت دمبرگ ها ) بلند مي شوند خاکريزي را ادامه دهيد ( تقريباً هر 3- 2 هفته يک بار خاکريزي کنيد ). اين کرفس ها را به مرور از اواخر پاييز و در طول زمستان مي توانيد برداشت نموده و مصرف کنيد. در زمستان براي آن که از سرما و يخبندان مصون بمانند روي آن ها کاه و يا برگ هاي خشک بريزيد.
کرفس با وجود اين که کاشت، داشت و برداشت آن زمان مي برد و نسبتاً مشکل است ليکن در عوض از خواص متعددي برخوردار است. بسياري کرفس را به علت خواص دارويي آن مصرف مي کنند. برخي از مؤلفين خواص دارويي کرفس را درمان آسم، معالج رماتيسم، معالج نقرس، درمان سرماخوردگي و داروي آرام بخش ذکر نموده اند.
کرفس ممکن است به انواع آفات و بيماري هاي قارچي آلوده شده که بايستي به موقع با آنها مبارزه شود. علاوه بر آن برخي از ناهنجاري هاي فيزيولوژيکي ممکن است به آنها صدمه زده و باعث افت محصول شوند.

پي نوشت ها :

1. Umbelliferae

منبع مقاله :
کيانمهر، هرمزديار، (1388)، گل هاي آپارتماني و سبزيکاري، تهران: آييژ، چاپ اول