کاربردهاي شايعه

آيا به راستي شايعه فقط دردسر آفرين است و نمي توان براي آن کاربردهايي پيدا کرد؟
درست است که در عوالم شکل يافته از شايعه آن ها که واقع نگرترند مجال کمتري براي بال و پر گرفتن دارند و برد با آن هايي است که تخصص زيادي در گرفتن ماهي از آب گيرهاي گل آلود دارند، اما مواردي هم هست که از شايعه هاي موجود مي توان بهره برداري کرد.
در اين جا قصد نداريم استفاده از شايعه را از منظري اخلاقي بنگريم که اگر بنايي اين چنين داشتيم، چه بسا کاربردهايي از شايعه که مصداق عوام فريبي هستند.
در روزگار گذشته که دسترسي به افکار عمومي با ابزاري مانند رسانه هاي موجود امکان نداشت، اطلاع از شايعه هاي رايج در کوي و برزن از مفيدترين روش هاي برآورد افکار عمومي بود. اين کار چنان اهميت و جذابيتي داشت که شاهان گاه خود با مبدل پوشي براي دست يابي به اخبار دست اول رايج به ميان مردم مي رفتند. با بررسي شايعه هاي شنيده شده در افواه، ميزان رضايت، همبستگي، روحيه و آمادگي مردم را براي شرايط تازه محک مي زدند.
در اقتصاد و تجارت که شايعه قطعه اي از اطلاعات با رويه اي از واقعيت است، شايعه از بدگويي هاي ساده تا تکنيک هاي تبليغاتي پيش رفته را در بر مي گيرد. در آمريکا خبري به سرعت پخش شد. طي آن
مردي ادعا کرده بود که سگ و گربه اش پس از ليسيدن زميني که با ماده ي شوينده اي شسته شده بود به بيماري کبدي مبتلا گرديده اند.
دست اندرکاران شرکت شوينده در اقدامي ضربتي در رسانه ها سعي کردند که با استناد به تحقيقات علمي شايعه را خنثي و ادعا کنند که اين ماده تنها شوينده اي است که به استناد يافته هاي علمي بلع بي ضرري دارد. بحث هاي مختلف موافق و مخالفي که پس از آن در رسانه ها ادامه يافت باعث شد که فروش شرکت شوينده افزايش يابد. مدت ها بعد اعلام شد که شايعه ي مرگ حيوانات خانگي توسط خود شرکت پخش شده بود!
در سازمان ها، از شايعه براي بهره وري بيشتر از کارمندان استفاده شده است. شايعه ي تعديل نيروها و کوچک سازي از مرسوم ترين اين گونه شايعه هاست. مسئولان سازمان ها هر چند وقت يک بار با در انداختن شايعه تعديل نيروها به بهره وري بيشتر ميان کارکنان خود دست مي زنند. غافل از اين که رعب و وحشت از دست دادن شغل که به دنبال اين شايعه ها راه مي افتد، هر چند ممکن است در کوتاه مدت مؤثر باشد اما در درازمدت نيروي خلاقه و بشاش کارکنان را مستهلک مي کند.
پس از آن که 14 نفر در ويتنام نوعي آنفلوآنزاي مرغي گرفتند، سازمان بهداشت جهاني در آن منطقه وب سايتي را راه اندازي کرد که ضمن ارائه ي اطلاعاتي پيرامون آنفلوآنزاي مرغي شايعه هاي موجود در اين باره را نيز پي گيري مي کرد.
در اين سايت طي يک ماه 40 شايعه از 12 کشور را شناسايي کردند. بررسي هاي بعدي نشان داد 23 درصد شايعه ها درست بودند. ( در چين 5 شايعه و در کامبوج، لائوس، ژاپن و کره جنوبي 1 شايعه ). متوسط زماني که طول کشيد تا درستي هر شايعه مشخص شود، 7/2 روز و مدت زماني که نادرستي آن مشخص شد، به طور ميانگين 3/9 روز بود. با گسترش اطلاعات موجود ميزان نگراني ها در اين باره نيز کمتر شد.
منبع مقاله :
آتش پور، سيد حميد؛ (1388)، اعتياد به کار( روان شناسي معتادين به کار )، تهران: نشر قطره، چاپ اول