شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

حق را ملازم و مجري باش!

از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان
چهارشنبه، 28 آبان 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
حق را ملازم و مجري باش!
 حق را ملازم و مجري باش!

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

« ألزِمِ الحَق مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ، وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا مُحتَسِبًا؛ وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حَيثُ وَقَعَ، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَلَيکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغَبَّة ذلِکَ مَحمُودَةٌ. »
حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجرا درآور، و در آن کار پايدار باش؛ و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو، زيرا سرانجام آن ستوده است.
از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان که امام علي (ع) در عهدنامه مالک اشتر بر آن تأکيد کرده و فرموده است: « ألزِمِ الحَقَّ مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ » ( حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجر درآور ).
مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، حقّي همگاني است، و کسي را در آن بر کسي امتيازي نيست. امام علي (ع) در نامه اي به سران سپاه خود اين حقيقت را چنين يادآور شده است:
« وَ أن تَکُونُوا عِندِي فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (1)
و [ نيز حقّ شما بر من اين است که ] همه ي شما را در حق برابر دانم.
امام (ع) به کارگزاران خود فرمان مي داد که چنين باشند و کار مردمان - در حقوق و بهره هاي عمومي و قانون - اعم از خويش و بيگانه، توانگر و نادار، توانا و ناتوان، نزدشان يکسان باشد، چنان که در نامه اي به اَسوَد بن قُطبَه، سردار سپاه حُلوان نوشت:
« فَليَکُن أمرُ النَّاسِ عِندَکَ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (2)
بايد کار مردم در آن چه حق است، نزد تو يکسان باشد.
در نامه ي اميرمؤمنان علي (ع) به محمدبن ابي بکر آن هنگام که او را سرپرست مصر قرار داد چنين آمده است:
« وَ أمَرَهُ أن يَلِينَ لَهُم جَنَاحَهُ وَ أن يُسَاوِيَ بَينَهُم فِي مَجلِسِهِ وَ وَجهِهِ، وَ يَکُونَ القَرِيبُ وَ البَعيدُ عِندَهُ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (3)
او را فرمان داده است تا با نرمي و ملايمت پر و بال رحمتِ خود بر مردمان گشايد و در مجلس خويش همه را يکسان نشانَد و به يک چشم بنگرد و دور و نزديک ( خويش و بيگانه ) را در حقوق برابر شمارد.
و نيز بدو نوشت: (4)
« وَ آسِ بَينَهُم فِي اللَّحظَةِ و النَّظرَةِ، وَ الإِشَاَةِ وَ التَّحِيَّةِ، حَتَّي لَا يَطمَعَ العُظَمَاءُ فِي حَيفِکَ، وَ لَا يَيأسَ الضُّعَفَاءُ مِن عَدلِکَ. » (5)
و با همگان يکسان رفتار کن، گاهي از گوشه ي چشم به آنان نظر افکني نيا خيره شان نگاه کني، يا يکي را به اشارت خواني، يا به يکي خوشامدگويي، تا بزرگان در تو طمع ستم [ بر ناتوان ] نبندند، و ناتوانان از عدالتت مأيوس نگردند.
بي گمان پاسداشت مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، با مخالفت اشخاص و گروه هاي قدرت طلب، خودگزين و بهره کش رو به رو مي شود. نزديکان و وابستگانِ امتيازجوي زمامداران و مديران، و آنان که در روابط و مناسبات بيرون از دايره ي قانون مي توانند به خواست هاي نادرست خود دست يابند، به شکل هاي مختلف به مقابله با مساوات در حق بر مي خيزند، و زمامداران و مديران را در فشار قرار مي دهند؛ و آن چه حافظ پايبندي به مساوات در حق است، سلامت همه جانبه، استواري، خداباوري و فرجام انديشي است، چنان که امام (ع) به مالک اشتر يادآور شده است: « وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا محتَسِبًا، وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حِيثُ وَقَع، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَليکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغبَّةَ ذلِکَ مَحمُودَةٌ » ( و در آن کار پايدار باش، و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو؛ زيرا سرانجام آن ستوده است ).
امام (ع) در پاسداشتِ مساوات در حق، به استواري فرمان داده و فشارهاي ناشي از چنين پاسداشتي را سنگين معرفي کرده است. به ويژه آن که نزديکان و ويژگان، به چنين چيزي خو ندارند يا اين را نمي پسندند و با خواست ها و انتظارات خود در تضاد مي بيند.
در اين جا منطق امام (ع) چنان است که اين روش به هر کجاي آنان بر مي خورَد، بربخورَد؛ پاسداشت حق از هر چيز بالاتر و برتر است، و آن است که بر همه چيز مقدّم است. و امام (ع) لازمه ي اين گونه دريافتن و بر سر چنين دريافتي ايستادن را، خداباوري و فرجام انديشي مي داند. (6)

پي نوشت ها :

1- نهج البلاغه، نامه ي 50؛ امالي الطوسي، ج 1، ص 221.
2- نهج البلاغه، نامه ي 59.
3- تحف العقول، ص 119.
4- پرتوي از نهج البلاغه، ج 4، ص 436.
5- نهج البلاغه، نامه ي 46.
6- دلالت دولت، صص 606-608.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین