شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

حق را ملازم و مجري باش!

از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان
چهارشنبه، 5 آذر 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
حق را ملازم و مجري باش!
 حق را ملازم و مجري باش!

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

 شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

« ألزِمِ الحَق مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ، وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا مُحتَسِبًا؛ وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حَيثُ وَقَعَ، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَلَيکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغَبَّة ذلِکَ مَحمُودَةٌ. »
حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجرا درآور، و در آن کار پايدار باش؛ و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو، زيرا سرانجام آن ستوده است.
از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان که امام علي (ع) در عهدنامه مالک اشتر بر آن تأکيد کرده و فرموده است: « ألزِمِ الحَقَّ مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ » ( حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجر درآور ).
مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، حقّي همگاني است، و کسي را در آن بر کسي امتيازي نيست. امام علي (ع) در نامه اي به سران سپاه خود اين حقيقت را چنين يادآور شده است:
« وَ أن تَکُونُوا عِندِي فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (1)
و [ نيز حقّ شما بر من اين است که ] همه ي شما را در حق برابر دانم.
امام (ع) به کارگزاران خود فرمان مي داد که چنين باشند و کار مردمان - در حقوق و بهره هاي عمومي و قانون - اعم از خويش و بيگانه، توانگر و نادار، توانا و ناتوان، نزدشان يکسان باشد، چنان که در نامه اي به اَسوَد بن قُطبَه، سردار سپاه حُلوان نوشت:
« فَليَکُن أمرُ النَّاسِ عِندَکَ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (2)
بايد کار مردم در آن چه حق است، نزد تو يکسان باشد.
در نامه ي اميرمؤمنان علي (ع) به محمدبن ابي بکر آن هنگام که او را سرپرست مصر قرار داد چنين آمده است:
« وَ أمَرَهُ أن يَلِينَ لَهُم جَنَاحَهُ وَ أن يُسَاوِيَ بَينَهُم فِي مَجلِسِهِ وَ وَجهِهِ، وَ يَکُونَ القَرِيبُ وَ البَعيدُ عِندَهُ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (3)
او را فرمان داده است تا با نرمي و ملايمت پر و بال رحمتِ خود بر مردمان گشايد و در مجلس خويش همه را يکسان نشانَد و به يک چشم بنگرد و دور و نزديک ( خويش و بيگانه ) را در حقوق برابر شمارد.
و نيز بدو نوشت: (4)
« وَ آسِ بَينَهُم فِي اللَّحظَةِ و النَّظرَةِ، وَ الإِشَاَةِ وَ التَّحِيَّةِ، حَتَّي لَا يَطمَعَ العُظَمَاءُ فِي حَيفِکَ، وَ لَا يَيأسَ الضُّعَفَاءُ مِن عَدلِکَ. » (5)
و با همگان يکسان رفتار کن، گاهي از گوشه ي چشم به آنان نظر افکني نيا خيره شان نگاه کني، يا يکي را به اشارت خواني، يا به يکي خوشامدگويي، تا بزرگان در تو طمع ستم [ بر ناتوان ] نبندند، و ناتوانان از عدالتت مأيوس نگردند.
بي گمان پاسداشت مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، با مخالفت اشخاص و گروه هاي قدرت طلب، خودگزين و بهره کش رو به رو مي شود. نزديکان و وابستگانِ امتيازجوي زمامداران و مديران، و آنان که در روابط و مناسبات بيرون از دايره ي قانون مي توانند به خواست هاي نادرست خود دست يابند، به شکل هاي مختلف به مقابله با مساوات در حق بر مي خيزند، و زمامداران و مديران را در فشار قرار مي دهند؛ و آن چه حافظ پايبندي به مساوات در حق است، سلامت همه جانبه، استواري، خداباوري و فرجام انديشي است، چنان که امام (ع) به مالک اشتر يادآور شده است: « وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا محتَسِبًا، وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حِيثُ وَقَع، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَليکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغبَّةَ ذلِکَ مَحمُودَةٌ » ( و در آن کار پايدار باش، و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو؛ زيرا سرانجام آن ستوده است ).
امام (ع) در پاسداشتِ مساوات در حق، به استواري فرمان داده و فشارهاي ناشي از چنين پاسداشتي را سنگين معرفي کرده است. به ويژه آن که نزديکان و ويژگان، به چنين چيزي خو ندارند يا اين را نمي پسندند و با خواست ها و انتظارات خود در تضاد مي بيند.
در اين جا منطق امام (ع) چنان است که اين روش به هر کجاي آنان بر مي خورَد، بربخورَد؛ پاسداشت حق از هر چيز بالاتر و برتر است، و آن است که بر همه چيز مقدّم است. و امام (ع) لازمه ي اين گونه دريافتن و بر سر چنين دريافتي ايستادن را، خداباوري و فرجام انديشي مي داند. (6)

پي نوشت ها :

1- نهج البلاغه، نامه ي 50؛ امالي الطوسي، ج 1، ص 221.
2- نهج البلاغه، نامه ي 59.
3- تحف العقول، ص 119.
4- پرتوي از نهج البلاغه، ج 4، ص 436.
5- نهج البلاغه، نامه ي 46.
6- دلالت دولت، صص 606-608.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم