شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

حق را ملازم و مجري باش!

از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان
چهارشنبه، 5 آذر 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
حق را ملازم و مجري باش!
 حق را ملازم و مجري باش!

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

 شرح گزاره هاي نامه 53 نهج البلاغه

« ألزِمِ الحَق مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ، وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا مُحتَسِبًا؛ وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حَيثُ وَقَعَ، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَلَيکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغَبَّة ذلِکَ مَحمُودَةٌ. »
حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجرا درآور، و در آن کار پايدار باش؛ و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو، زيرا سرانجام آن ستوده است.
از جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين که در حقوق و بهره هاي عمومي، و در برابر قانون، مساوات را پاس بدارند و هيچ گونه تبعيضي قائل نشوند، چنان که امام علي (ع) در عهدنامه مالک اشتر بر آن تأکيد کرده و فرموده است: « ألزِمِ الحَقَّ مَن لَزِمَهُ مِنَ القَرِيبِ وَ البَعِيدِ » ( حق را درباره ي هر کس از کسان دور و نزديک که بايد اجرا شود به اجر درآور ).
مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، حقّي همگاني است، و کسي را در آن بر کسي امتيازي نيست. امام علي (ع) در نامه اي به سران سپاه خود اين حقيقت را چنين يادآور شده است:
« وَ أن تَکُونُوا عِندِي فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (1)
و [ نيز حقّ شما بر من اين است که ] همه ي شما را در حق برابر دانم.
امام (ع) به کارگزاران خود فرمان مي داد که چنين باشند و کار مردمان - در حقوق و بهره هاي عمومي و قانون - اعم از خويش و بيگانه، توانگر و نادار، توانا و ناتوان، نزدشان يکسان باشد، چنان که در نامه اي به اَسوَد بن قُطبَه، سردار سپاه حُلوان نوشت:
« فَليَکُن أمرُ النَّاسِ عِندَکَ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (2)
بايد کار مردم در آن چه حق است، نزد تو يکسان باشد.
در نامه ي اميرمؤمنان علي (ع) به محمدبن ابي بکر آن هنگام که او را سرپرست مصر قرار داد چنين آمده است:
« وَ أمَرَهُ أن يَلِينَ لَهُم جَنَاحَهُ وَ أن يُسَاوِيَ بَينَهُم فِي مَجلِسِهِ وَ وَجهِهِ، وَ يَکُونَ القَرِيبُ وَ البَعيدُ عِندَهُ فِي الحَقِّ سَوَاءً. » (3)
او را فرمان داده است تا با نرمي و ملايمت پر و بال رحمتِ خود بر مردمان گشايد و در مجلس خويش همه را يکسان نشانَد و به يک چشم بنگرد و دور و نزديک ( خويش و بيگانه ) را در حقوق برابر شمارد.
و نيز بدو نوشت: (4)
« وَ آسِ بَينَهُم فِي اللَّحظَةِ و النَّظرَةِ، وَ الإِشَاَةِ وَ التَّحِيَّةِ، حَتَّي لَا يَطمَعَ العُظَمَاءُ فِي حَيفِکَ، وَ لَا يَيأسَ الضُّعَفَاءُ مِن عَدلِکَ. » (5)
و با همگان يکسان رفتار کن، گاهي از گوشه ي چشم به آنان نظر افکني نيا خيره شان نگاه کني، يا يکي را به اشارت خواني، يا به يکي خوشامدگويي، تا بزرگان در تو طمع ستم [ بر ناتوان ] نبندند، و ناتوانان از عدالتت مأيوس نگردند.
بي گمان پاسداشت مساوات در حقوق و بهره هاي عمومي و در برابر قانون، با مخالفت اشخاص و گروه هاي قدرت طلب، خودگزين و بهره کش رو به رو مي شود. نزديکان و وابستگانِ امتيازجوي زمامداران و مديران، و آنان که در روابط و مناسبات بيرون از دايره ي قانون مي توانند به خواست هاي نادرست خود دست يابند، به شکل هاي مختلف به مقابله با مساوات در حق بر مي خيزند، و زمامداران و مديران را در فشار قرار مي دهند؛ و آن چه حافظ پايبندي به مساوات در حق است، سلامت همه جانبه، استواري، خداباوري و فرجام انديشي است، چنان که امام (ع) به مالک اشتر يادآور شده است: « وَ کُن فِي ذلِکَ صَابِرًا محتَسِبًا، وَاقِعًا ذلِکَ مِن قَرَابَتِکَ وَ خَاصَّتِکَ حِيثُ وَقَع، وَ ابتَغِ عَاقِبَتَهُ بِمَا يَثقُلُ عَليکَ مِنهُ، فَإِنَّ مَغبَّةَ ذلِکَ مَحمُودَةٌ » ( و در آن کار پايدار باش، و اين پايداري را به حساب خدا بگذار. در اجراي حق به نزديکان و ويژگانت هر چه مي خواهد برسد. و در برابر پيامدهاي سنگيني که دچار مي شوي، خواستار سرانجام آن شو؛ زيرا سرانجام آن ستوده است ).
امام (ع) در پاسداشتِ مساوات در حق، به استواري فرمان داده و فشارهاي ناشي از چنين پاسداشتي را سنگين معرفي کرده است. به ويژه آن که نزديکان و ويژگان، به چنين چيزي خو ندارند يا اين را نمي پسندند و با خواست ها و انتظارات خود در تضاد مي بيند.
در اين جا منطق امام (ع) چنان است که اين روش به هر کجاي آنان بر مي خورَد، بربخورَد؛ پاسداشت حق از هر چيز بالاتر و برتر است، و آن است که بر همه چيز مقدّم است. و امام (ع) لازمه ي اين گونه دريافتن و بر سر چنين دريافتي ايستادن را، خداباوري و فرجام انديشي مي داند. (6)

پي نوشت ها :

1- نهج البلاغه، نامه ي 50؛ امالي الطوسي، ج 1، ص 221.
2- نهج البلاغه، نامه ي 59.
3- تحف العقول، ص 119.
4- پرتوي از نهج البلاغه، ج 4، ص 436.
5- نهج البلاغه، نامه ي 46.
6- دلالت دولت، صص 606-608.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم