با عرض سلام وتبریک ماه میهمانی خدا خدمت برادر گرامی! با عرض خوشحالی از ایمان و صداقت بی نهایت شما برادر عزیزم: درباره كيفيت مرگ امام زمان(ع) نمي‏توان قاطعانه داوري كرد، زيرامعلوم نيست حضرت به مرگ طبيعي از دنيا مي‏رود و يا به شهادت مي‏رسد. درباره چگونگي مرگ ائمه(ع) اختلاف نظر وجود دارد: برخي عقيده دارند همه امامان معصوم(ع) به شهادت مي‏رسند.(1) از برخي روايات نيز استفاده مي‏شود كه همه ائمه به شهادت مي‏رسند.(2) امام رضا(ع) فرمود: "ما منا إلا مقتول أو مسموم".(3) اگر اين مبنا را در خصوص كيفيت مرگ امامان معصوم(ع) بپذيريم، امام زمان(ع) نيز به شهادت مي‏رسد، ولي اين كه توسط چه كسي به شهادت مي‏رسد، مشخص نيست. در خصوص اين كه قاتل امام زمان(ع) به دنيا آمده است يا نه، بايد گفت: بر فرض اين كه امام به شهادت برسد، قاتل حضرت به دنيا نيامده است؛ زيرا اگر قاتل حضرت به دنيا آمده بود، بايد عمر طولاني داشته باشد، زيرا مدت‏ها از غيبت حضرت مي‏گذرد و باز معلوم نيست حضرت كي ظهور خواهد نمود. برخي ديگر عقيده دارند كه همه امامان معصوم(ع) به شهادت نمي‏رسند.(4) اگر اين نگرش را بپذيريم، نمي‏توان قاطعانه گفت كه امام زمان(ع) به شهادت مي‏رسد. شايد امام زمان(ع) به مرگ طبيعي از دنيا برود. پي نوشت‏ها: 1. مجله حوزه، ويژه امام زمان(ع)، ص 59. 2. بحارالانوار، ج 27، ص 213. 3. همان. 4. مجله حوزه، ويژه امام زمان(ع)، ص 60. و همچنین باز دربارة اين كه آيا امام زمان(ع) كشته مي شود يا به مرگ طبيعي از دنيا مي‌رود و اگر كشته مي شود، آيا كشندة او مرد است يا زن؟ مسلمان است يا غير مسلمان؟ اصفهاني است يا غير اصفهاني؟ اگر چه سخناني گفته شده و چه بسا رواياتي نقل شده باشد، اما دليل معتبري در دست نيست. از حديث معروف "ما منّا إلاّ مقتول أو مسموم؛[5] تمامي ما امامان با شمشير كشته مي شويم يا با زهر" استفاده مي شود كه امام زمان نيز مانند بقية ائمه، كشته يا مسموم مي شود. اما اصل مسئله اين كه آيا همة آن بزرگواران به شهادت رسيده يا برخي به مرگ طبيعي از دنيا رفته اند، بين علماي شيعي اختلاف است. شيخ صدوق(ره) بر اين باور است كه همة معصومين(ع) به اجل غير طبيعي از دنيا رفته اند. شيخ مفيد(ره) فرموده تمامي آنان با قتل يا با سم از دنيا نرفته اند، بلكه شهادت برخي از آنان مشكوك است. شهادت اميرالمؤمنين و امام حسن و امام حسين(ع) قطعي و حتمي است. پس از ايشان مسموميت و شهادت امام موسي بن جعفر(ع) نيز قطعي و مسلّم است. دربارة امام رضا(ع) نيز قول قوي به مسموميّت ايشان است. امّا در ديگر امامان دليل قطعي براي اثبات اين كه آنان به وسيلة سمّ كشته شده باشند، جاي ترديد است.[6] بنابراين دليلي بر كيفيت مردن يا شهادت امام زمان(ع) نداريم، امّا تذكّر اين نكته ضروري است كه پيامبر و امامان به مقام شهادت كه مقامي بس بالا و والا است رسيده اند و رسيدن به اين مقام اسبابي دارد. ممكن است فردي با مرگ طبيعي از دنيا برود، ولي در اثر اين كه داراي تقوا و عمل صالح است، به مقام شهادت برسد. البته يكي از مهم ترين اسباب رسيدن به اين مقام، كشته شدن در راه خدا است. براي اطلاع بيشتر به كتاب هاي مهدي موعود ترجمة علي دواني، در انتظار خورشيد از عبدالرحمن انصاري، امام در عينيت جامعه نويسنده محمد رضا حكيمي، دادگستر جهان نوشتة‌ابراهيم اميني و منتهي الآمال نوشتة حاج شيخ عباس قمي مراجعه شود. [5] مجلة حوزه، شمارة 70 - 71، ص 590، به نقل از بحارالانوار، ج 27، ص 213 و 216 و 217. [6] همان، ص 60، به نقل از اعتقادات شيخ صدوق، ج 5، ص 99، چاپ كنگرة شيخ مفيد. موفق ، موید و پیروز و سربلند باشید!