پرسش :

سنا (سیا) چه خواصی دارد؟

پاسخ :
رسول اللّه‏ صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :
تَداوَوا بِالسَّنا ، فَإِنَّهُ لَو كانَ شَيءٌ يَرُدُّ المَوتَ لَرَدَّهُ السَّنا .
پيامبر خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :
با سَيا درمان كنيد ؛ زيرا اگر بنا بود چيزى مرگ را برگرداند ، سَيا بود كه آن را دفع مى‏كرد .
قرب الإسناد ، صفحه 110 ، حديث 379 عن الحسين بن علوان عن الإمام الصادق عن أبيه عليهماالسلام عن جابر بن عبداللّه‏ ، دانش نامه احاديث پزشكي : 2 / 372 سيا : سَنا را گويند و آن ، دارويى است كه در مُسهلات به كار برند . اسم فارسى سناست و گفته‏اند عصاره آن است ، و گفته‏اند عصاره نبات ديگر است (لغت‏نامه دهخدا) . سَنا ، چوبى باشد كه بِدان ، مسواك كنند . گياهى است مُسهل و بهترينِ آن ، مكّى است . گياهى است از تيره پروانه‏داران كه داراى چند گونه است و از گياهان بومىِ نواحى گرم سودان و آسياى صغير و عربستان و جنوب ايران مى‏باشد . برگ‏هايش متناوب و مركّب ، بدون برگچه انتهايى است . گل‏هايش زردرنگ و ميوه‏اش نياك و محتوى چند دانه است (ر . ك : لغت‏نامه دهخدا) .
*******
رسول الله صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :
إيّاكُم وَالشُّبرُمَ ؛ فَإِنَّهُ حارٌّ يارٌّ ، وعَلَيكُم بِالسَّنا فَتَداوَوا بِهِ ، فَلَو دَفَعَ شَيءٌ المَوتَ لَدَفَعَهُ السَّنا .
پيامبر خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :
از شُبْرُمْ (گاو كُشَك) حذر كنيد ؛ چرا كه سرد و بار است ، و بر شما باد سَيا . با آن ، درمان كنيد ؛ چرا كه اگر بنا بود چيزى مرگ را دور كند ، سَيا آن را دور مى‏كرد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 219 ، حديث 4 و ص274 دانش نامه احاديث پزشكي : 2 / 372 در متن ، چنين آمده است ؛ امّا محدّث نورى ، معتقد است شايد چنان كه در النهايةى ابن اثير و در حديث اُمّ سلمه آمده ، اين واژه «جار» باشد (مستدرك الوسائل : جلد 16 صفحه 460) . در چنين صورتى ، معنا، «جريان‏يابنده» خواهد بود. امّا علاّمه مجلسى ، به نقل از الفائق ، اين واژه را «يار» و از نوع توابع لفظى دانسته است كه معنايى جز تأكيدِ همان واژه پيشين ندارد. همين گونه است در مستدرك سفينة البحار (ج 5 صفحه 337) .
*******
الإمام الصادق عليه‏السلام :
لَو عَلِمَ النّاسُ ما فِي السَّنا لَبَلَغوا كُلَّ مِثقالٍ مِنهُ بِمِثقالَينِ مِن ذَهَبٍ ! أما إنَّهُ أمانٌ مِنَ البَهَقِ وَالبَرَصِ وَالجُذامِ وَالجُنونِ وَالفالِجِ وَاللَّقوَةِ .
امام صادق عليه‏السلام :
اگر مردم از آنچه در گياه سَيا هست ، آگاهى داشتند ، هر مثقالِ آن را با دو مثقال طلا به چنگ مى‏آوردند . زنهار كه اين گياه ، مايه ايمنى از : بهك ، پيسى ، جذام ، ديوانگى ، سست‏اندامى و كژْدهانى است .
مكارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 409 ، حديث 1387 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 218 ، حديث 3 دانش نامه احاديث پزشكي : 2 / 370